ب ـ او کومه معتزله، ځینې متکلمین، الشافعي، احمد بن حنبل، الآمدي او الشوکاني، دوی ویلي دي چې د صحابي مذهب د دلیل په توګه شرعاً معتبر نه دی.
B – As for the Mu’tazilah, some of the Mutakallimeen, Ash-Shaafi’iy, Ahmad Bin Hanbal, Al-Aamadiy and Ash-Shawkaaniy, then they held that the Madh’hab of the Sahaabiy is not legally valid as a Daleel.
They used as evidence for their argument that the Sahabi is a Mujtahid just like any other Mujtahid, who may be right or may make an error. The opinion of one such as this cannot be binding. As for the praise and commendation of the Sahabah mentioned in the Ayat and the Ahadith, they represent a proof for the authority (ḥujjiyah) of their consensus (ijmāʿ), and not a proof for the authority of the opinion of any one of them and his school of thought (madhhab), meaning the body of opinions attributed to him.
Pashto translation:
دوی د خپلې دعوې د ثبوت لپاره داسې دلیلونه کارول چې سحابی هم د نورو مجتهدانو په شان مجتهد دی، چې کیدای شي سم وي او کیدای شي غلط شي. د داسې یو سړي رأی نشي کولی لازم وي. او هغه ستاینه او ثنا چې د قرآن په آیتونو او د حدیثونو میں د صحابه کرامو لپاره بیان شوې ده، هغه د دوی د اجماع د حجیت دلیل دی، نه د دوی له ځینو یو تن د رأی د حجیت دلیل دی او نه د هغه د مذهب (یعنې هغه ټول نظرونه چې هغه ته منسوب دي) د حجیت دلیل دی.
They used evidences for their argument which included that the Sahaabiy is a Mujtahid just like any other Mujtahid where it is possible for him to be right or make an error. The opinion of the one like this cannot be binding and as for the praise and commendation of the Sahaabah that has been mentioned in the Aayaat and the Ahaadeeth then they represent a Daleel for the Hujjiyah of their Ijmaa’ (consensus) and not a Daleel for the Hujjiyah of the opinion of one from amongst them and his Madh’hab (i.e. host of opinions attributed to him).
الشافعی په خپل کتاب «الأم» کې وايي: «که چیرې دا مسئله په کتاب او سنت کې نه وي، نو موږ د رسول الله ﷺ د صحابهوو اقوالو ته رجوع کوو، یا د هغوی له ډلې یو تن ته. بیا د ابوبکر، عمر یا عثمان رضي الله عنهم رایې ته، کله چې تقلید زموږ لپاره تر ټولو غوره یا زړه پورې وي. دا هغه وخت دی که موږ د اختلاف په کې داسې نښه ونه مومو چې موږ د کتاب او سنت تر ټولو نږدې اختلاف ته لارښوونه کوي، ترڅو هغه رایه تعقیب کړو چې د هغې ترڅنګ یو څرګند معنا (دلالت) وي».
Ash-Shaafi’iy said in his book ‘Al-Umm’: “If it is not within the Kitaab and the Sunnah, we have gone to the statements of the companions of the Messenger of Allah (saw) or one from amongst them. Then it was to the opinion of Abu Bakr, ‘Umar or ‘Uthmaan when Taqleed has become most preferred or likable to us. That is if we have not found an indication in the difference that guides to the closest difference from the Kitaab and the Sunnah in order to follow the opinion that has alongside it an indicated meaning (Dalaalah)”.
د الشافعی دا خبره دا بنسټ ښیی چې هغه د کتاب او سنت څخه اخلي، بیا هغه څه چې صحابه کرامو په اتفاق (اجماع) کې ګډ شوي وي. او هغه مسلې چې په کې دوی اختلاف کړی وي، نو په دوی د رایو څخه هغه رایه اخلي چې د کتاب او سنت سره ډیره نږدې اړیکه ولري. بیا که چیرې ډیره قوي رایه ښکاره نه وي، نو هغه څه اخلي چې د سمو لارښوونې شوو ائمه وو په عمل ورباندې کړی وي.
The speech of Ash-Shaafi’iy here indicates that he takes by way of the Kitaab and the Sunnah and then what the Sahaabah have held a consensus upon (Ijmaa’). As for what they have differed upon then he takes from their opinions the one which is most strongly connected to the Kitaab and the Sunnah. Then if the strongest is not apparent he takes that which the rightly guided Imaams acted upon.
الشوکانی نے اپنی کتاب "إرشاد الفحول" میں مذہبِ الصحابی کے بارے میں یوں فرمایا:
Ash-Shawkaaniy has said in his book ‘Irshaad Al-Fuhool’ in respect to the Madh’hab As-Sahaabiy:
حق بات (یا صحیح نظریه) دا ده چې دا یوه حجت نه ده، ځکه الله تعالی دې امت ته له ځانه پرته د بل چا د لیږلو اراده نه ده کړې، او موږ ته له یوه رسول او یوې کتاب پرته بل څه نه دي ورکړل شوي، او ټول امت ته دا حکم شوی چې د هغه د کتاب او د هغه د نبي د سنت تابعداري وکړي. د دې په اړه د صحابه کرامو او د هغوی وروسته راتلونکو تر منځ هیڅ توپیر نشته، ځکه ټول د شرعي تکالیفو (هغه شرعي دندې چې د شریعت د پلي کولو لپاره په غاړه لري) مکلف دي او د کتاب او سنت تابعداري کوي. نو هغه څوک چې وایي حجت د الله عزوجل په دین کې د الله د کتاب او د هغه د رسول ﷺ د سنت پرته له بلې سرچینې یا د دې دوو ته راګرځیدونکو شیانو څخه ثابت کیږي، نو هغه د الله د دین په اړه داسې خبره کړې چې ثابته شوې نه ده، او داسې یو شرعي حکم یې د دې اسلامي شریعت په توګه ثابت کړی وي چې الله یې حکم نه دی کړی، او دا یوه لویه خبره او سخته ویناده.
“The Haqq (truth or correct view) is that it is not a Hujjah (valid proof) because Allah Ta’Aalaa did not send to this Ummah except our Nabi Muhammad (saw) and we do not have other than a single Messenger and single Kitaab (book) and all of the Ummah has been commanded to follow His Kitaab and the Sunnah of His Nabi. There is no difference between the Sahaabah and those who came after them in respect to that, as all of them are Mukallifeen with the Takaaleef Ash-Shar’iyah (legally responsible for the implementation of the Shar’iyah responsibilities) and following the Kitaab and the Sunnah. Therefore, the one who says that the Hujjah is established in the Deen of Allah ‘Azza Wa Jalla by other than the Kitaab of Allah and the Sunnah of His Messenger (saw) and what returns back to these two (sources) then he has said something in respect to the Deen of Allah that has not been proven and he would have established something in regards to this Islamic Sharee’ah as a Shar’a that Allah had not commanded and this is a mighty matter and great statement (to make)”.