پس کله چې تاسو هغو کسانو سره مخ شئ چې کافر دي، نو د غاړو وهل دي، تر هغه چې کله چې تاسو په دوی کې ډیر وژلی او ژوندي ونیولی وي، نو ټينگه تړل دي (يعنې دوی اسیران کړئ). بيا (وخت دی) يا د احسان له مخې (يعنې پرته له فدیې خوشې کول)، يا فدیه اخیستل، تر هغه چې جګړه خپل بار کېږدي. [محمد: ۴]
So, when you meet those who disbelieve strike at their necks till when you have killed and wounded many of them, then bind a bond firmly (i.e. take them as captives). Thereafter (is the time) either for generosity (i.e. free them without ransom), or ransom until the war lays down its burden (Muhammad 4).
اقسام الواجب بالنظر إلى اعتبار تعيين المطلوب وعدم تعيينه
Aqsaam (categories Of) Al-waajib In Regards To The Consideration Of The Specification Of What Is Required And Its Non-specification
1 – الواجب المعيّن (مُعيَّن واجب):
1 – Al-Waajib Al-Mu’ayyan (specified):
دا هغه څه دي چې شارع په خپله غوښتي، پرته له دې چې مکلف ته د مختلفو کارونو (يا عملونو) ترمنځ د انتخاب اختيار ورکړي. لمونځ د داسې واجب يوه مثال دی. له همدې امله د لمانځه واجب له مکلف نه نه ساقطيږي تر هغه چې هغه پخپله يې ادا کړی وي، نو د قرآن په تلاوت او روژې سره نشي بدلېدای.
This is what the Shaari’ has requested in itself without providing the choice to the Mukallaf to choose between different matters (or actions). The Salaah is an example of such an obligation. As such the (obligation of the) Salaah does not fall from the Mukallaf unless he has performed it in itself, so it cannot be substituted by the recitation of the Qur’aan and fasting.
2 – واجبِ غیر معین (نامعلوم) یا واجبِ مخیّر: یہ وہ چیز ہے جس کو شارع نے واجب کیا ہے، لیکن فی نفسہٖ (کسی خاص صورت میں) نہیں، بلکہ ان امور کے اندر جو بیان کیے گئے ہیں۔ مکلف کو اختیار ہے کہ ان میں سے ایک کو چن کر اسے ادا کرے اور واجب کو پورا کرے۔ ایسا واجب دو چیزوں میں سے ایک کی صورت میں بھی ہو سکتا ہے، جیسا کہ اللہ تعالیٰ کے اس قول میں ہے:
2 – Al-Waajib Ghair ul-Mu’ayyan (non-specified) or Al-Waajib Al-Mukhayyar (of choice): This is what the Shaari’ (Legislator) has requested to be undertaken; not in itself (specifically) but within matters which have been made known. It is up to the Mukallaf to choose one from them in order to perform and fulfil such a Waajib. This Waajib could be one of two like in the Qawl of Allah Ta’Aalaa:
دا موږ ته خبر ورکوي چې د جنګي اسیرانو په اړه دا خلیفې ته پورې اړه لري چې یا هغوی آزاد کړي یا د فدیې (بدل) په بڼه یې تبادله کړي.
This informs us that it is up to the Khalifah either to let the captives of war free or to exchange them by ransom.
غیر معین واجب هم ممکن است از میان سه چیز یکی باشد، و مثال آن کفارهٔ یمین (قسم) است. بر کسی که قسم خود را میشکند واجب است یکی از سه کار را انجام دهد: خوراک دادن به ده مسکین، یا پوشاک دادن به ایشان، یا آزاد کردن یک برده. این در صورتی است که توانایی موجود باشد، اما اگر توانایی موجود نباشد، آنگاه واجب معین میشود و آن روزه گرفتن سه روز است.
The non-specified Waajib could also be one from three matters and its example is the Kaffaarah (expiation) of the Yameen (oath). It is obligatory upon the one who breaks the oath to do one of three things: The feeding of ten poor, or providing clothing to them or to free a slave. This is in the case when the capability exists but if the capability is not present then the obligation is Mu’ayyan (specified) and that is the fasting of three days.