د سبب ډولونه - الواضح فی أصول الفقه | Quran Course

د سبب ډولونه - الواضح فی أصول الفقه | Quran Course

1 – العلة تمثل الباعث (المحرك/السبب) للحكم، أي هي ذلك الذي لأجل غرضه أو سببه ثبت الحكم. وهذا كالإلهاء (الشغل) عن صلاة الجمعة، وهو العلة لتحريم البيع في وقتها.

1 – The ‘Illah represents the Baa’ith (motivator/reason) for the Hukm i.e. it is that for the purpose or reason of which the Hukm came about. This is like the ‘Ilhaa’ (distraction) from the Jumu’ah prayer which is the ‘Illah for the Tahreem (prohibition) of trading at its time.

دا داسې ده چې سبب د حکم د موجودیت یوه نښه یا لارښود (أمارة) وي. له همدې امله، د آسمان له منځ څخه د لمر تیریدل (زوال) د ظهر لمانځه د موجودیت سبب دی. دا د زوال د تیریدو د مقصد یا هدف لپاره نه و چې حکم راغلی و.

That is whilst the Sabab is a sign or indicator (Amaarah) for the presence of the Hukm. Therefore, the passing of the sun (Zawaal) from the middle of the sky is the Sabab (cause) for the presence of the Zhohr prayer. It wasn’t for the sake or purpose of Zawaal (passing of the sun) that the Hukm came into being.

۲ – که د دوو شیانو په منځ کې ورته علت وموند شي، چې د یوه حکم یا په نصوصو کې ذکر شوی وي یا موجود وي، او د بل لپاره حکم ذکر شوی نه وي، نو دویم شی پر لومړي باندې قیاس کېږي او همغه حکم ورکول کېږي. د مثال په توګه، سوداګرۍ کې د جمعې د لمانځه د اذان په وخت کې د هغه له لاسه ورکول شتون لري، نو پر دې قیاس کېږي عوامونو ته، یا هر هغه شی ته چې انسان د لمانځه څخه اړوي یا بوخت کوي. دا شیان بیا د لمانځه په وخت کې د سوداګرۍ حکم اخلي، کوم چې تحریم دی (منع دی). دا په داسې حال کې ده چې د سبب شتون قیاس نه ټاکي. نو د لمر له منځ آسمان څخه لوېدل د ظهر د لمانځه د موجودیدو سبب دی. بیا که د ظهر د لمانځه په وخت کې بل کار، لکه سوداګرۍ، پېښ شي، سوداګرۍ به د ظهر د لمانځه د فرضیت حکم نه اخلي. دا ځکه چې سبب د قیاس لپاره هڅونکی یا علت نه دی، برخلاف علت چې پر هغه قیاس کېدای شي.

2 – If the same ‘Illah (reasoning) is found within two matters where the Hukm for one of them is mentioned or found in the texts whilst the other does not have a Hukm mentioned for it, then analogy is made for the second matter upon the first and then provided with the same Hukm (ruling). So for example, trading contains distraction from the Jumu’ah prayer at the time of its call and so analogy is made upon it to swimming or any other matter that distracts or diverts somebody from the Salaah. These matters then take the Hukm of trading at the time of prayer which is Tahreem (prohibition). This is whilst the existence of the Sabab does not dictate Qiyaas (analogy). So the Zawaal of the sun from the middle of the sky is the Sabab for the presence of the Zhohr prayer. Then if another matter takes place at the time of Salaat Uzh-Zhohr like trading for example, the trading would not take the Hukm of the obligation of the Zhohr prayer. That is because the Sabab is not an incentive or reason for Qiyaas (analogy) to then be made upon unlike the ‘Illah.