دې ته دلیل داسې دی:
The evidence for that is as follows:
د رسول الله ﷺ طرف ته د اجتهاد نسبت کول جائز نه دی
It Is Not Permitted For Ijtihaad To Be Attributed To The Messenger Of Allah (saw)
۱ – الدلیل العقلی (عقلي دلیل):
1 – Ad-Daleel Al-‘Aqliy (Rational or intellectual evidence):
اجتهاد کا تصور پیغمبر ﷺ کی عصمت کے منافی ہے، کیونکہ رسالت اور تبلیغ کے معاملے میں غلطی کا واقع ہونا جائز نہیں۔ پس رسول اللہ ﷺ رسالت اور تبلیغ کے معاملے میں غلطی سے معصوم ہیں، اور اس لیے بھی کہ ہمیں اس چیز میں رسول ﷺ کی اتباع کا حکم دیا گیا ہے جو وہ اپنے رب کی طرف سے ہمیں پہنچاتے ہیں۔ جبکہ اجتهاد غلطی کا احتمال رکھتا ہے، اور عقلاً یہ تصور نہیں کیا جا سکتا کہ اللہ ہمیں غلطی کی پیروی کا حکم دے۔
The concept of Ijtihaad is contradictory to the ‘Ismah (infallibility) of the Messenger (saw) because it is not permitted for error to occur in respect to the message (Ar-Risaalah) and conveyance (At-Tableegh). The Messenger of Allah (saw) is therefore infallible from an error in respect to the message and the conveyance and because we have been commanded to follow the Messenger (saw) in respect to that which he conveys to us from his Rabb. That is whilst Ijtihaad is open to error and it is not intellectually conceivable for Allah to command us to follow the error.
2 – الدليل الشرعي:
2 – Ad-Daleel Ash-Shar’iy:
الله تعالىٰ نے قرآنِ کریم میں خبر دی ہے کہ رسول ﷺ صرف وحی کے ذریعے ڈراتے ہیں اور وہ صرف وحی سے ہی بولتے یا فرماتے ہیں۔ الله سبحانه وتعالیٰ نے فرمایا:
Allah Ta’Aalaa has informed in the Qur’aan Al-Kareem that the Messenger (saw) only warns by the Wahi and only speaks or utters from the Wahi (divinely inspired revelation). Allah (swt) said:
ووایه: «زه تاسو یوازې په وحی سره ویروونکی یم»۔ (الانبیاء: ۴۵)
Say: “I warn you only by the revelation” (Al-Anbiyaa’ 45).
او هغه تعالیٰ وفرمایل:
And He Ta’Aalaa said:
نه خپلې خواهش څخه خبرې کوي.{ دا یوازې هغه وحي ده چې الهام کېږي }(النجم: ۴)
Nor does he speak of (his own) desire. It is only a revelation that is inspired (An-Najm 4)
حقیقتونو دا ثابته کړه. دا ځکه چې کله چې یوه مسئله پیدا شوه یا یوه پیښه رامنځته شوه، هغه (ﷺ) د پوښتنې ځواب ورکولو یا د واقعیت په اړه حکم کولو څخه ځنډ کاوه، تر دې چې په هغه باندې وحی نازله شوې، چې ځینې یې ژر راغله او ځینې یې د ورځو وروسته. نو هغه په ځواب ورکولو کې اجتهاد نه کاوه، بلکه د وحی څخه د ځواب یا حکم انتظار کاوه. الله (سبحانه و تعالی) فرمایلي دي:
The realities proved this. That is because when an issue arose or an incident occurred, he delayed answering the question or passing judgment upon the reality, until the Wahi had been revealed upon him, some of which came to him quickly whilst some of it came after days. And so he did not undertake Ijtihaad in order to respond but rather he waited for the answer or the Hukm from the Wahi. Allah (swt) said:
زه یوازې هغه پیروی کوم چې ماته وحی کیږي. (الانعام ۵۰)
I but follow what is revealed to me by inspiration (Al-An’aam 50).