د عربو د عرف له مخې د «الصلاة» لفظ معنا (یعنی لغوي معنا) دعا ده. خو د شرعي حکم له مخې د هغې معنا (یعنی شرعي معنا) هغه ځانګړي عملونه دي چې رسول الله ﷺ بیان کړي دي او د تکبیرة الإحرام څخه پیلیږي او په السلام پای ته رسیږي. نو دا دواړه معناوې په دې آیت کې کومه یوه مراد ده؟
The meaning of the Lafzh ‘As-Salaah’ according to the provision of the Arabs (i.e. meaning its linguistic meaning) is Ad-Du’aa (supplication). Its meaning however in accordance to the Shar’a provision (i.e. its Shar’a meaning) is the specific actions that the Messenger of Allah (saw) explained and which begin with the Takbeerah of Al-Ihraam and ends with As-Salaam. And so which of the two meanings is intended within this Aayah?
د اصولو علماؤ دې ته یوه قاعده ټاکلې ده: هغه حقیقتِ لغویۀ شرعیه چې شرع یې ټاکلې ده، د حقیقتِ لغویۀ وضعیه پر سر لوړه ده (یعنې د لغت هغه معنا چې شرعي مفهوم لري، د هغه لغوي معنا پر سر لوړه ده چې هغه عربو ټاکلې وه چې لغت یې اصلاً وضع کړی و). له همدې امله د ‹أَقِيمُوا الصَّلَاةَ› (لمونځ قائم کړئ) څخه مراد د «صلاة» شرعي معنا ده. موږ د کتاب په دوهمه برخه کې د عربي ژبې د مطالعې په موضوع کې د حقیقت کټګوریو په اړه بحث کړی دی، نو د ډېرو تفصیلاتو لپاره هماغه ته مراجعه وکړئ. د یوه لفظ د دلالاتو (معنا او اشارو) تر منځ د تعارض په صورت کې، یوه دلالت باید د بلې پر سر ترجیح ورکړل شي.
The scholars of Usool have provided a Qaa’idah (principle) for this: It is that the Haqeeqah Al-Lughawiyah Ash-Shar’iyah outweighs the Haqeeqah Al-Lughawiyah Al-Wad’iyah (the linguistic Shar’iy meaning outweighs the linguistic provided meaning by those Arabs who set and put down the language originally). Consequently, the intended meaning of ‘Establish the Salaah’ is the Shar’iy meaning of As-Salaah. We have previously discussed the categories of the Haqeeqah when discussing the subject area of Arabic studies in the second part of the book, so please refer back to that for further detail. The conflict between the Dalaalaat (implications/indications/meanings) of the single Lafzh (wording) within the text requires outweighing one Dalaalah over another.
د یو لفظ څخه ممکنه دلالتونه چې یو لفظ کې ځای شوي وي، دا دي:
The Dalaalaat that a single Lafzh can potentially hold are the following:
1 – الاشتراک: دا هغه وخت دی کله چې لفظ یو وي او معناوې څو یا ډیرې وي، لکه لفظ «القُرء» چې هم د «الطُّهر» (له حیض څخه پاکۍ) معنا لري او هم د «الحیض» (حیض) معنا.
1 – Al-Ishtiraak: This is when the Lafzh is one and the meanings are multiple or numerous (more than one) like the Lafzh ‘Al-Qur’u’ which can mean both At-Tuhr (purity from menstruation) and Al-Haid (menstruation).
۲ – النقل: دا هغه وخت دی کله چې لفظ خپل لغوي معنا څخه د عرفي یا شرعي معنا ته لیږدول کېږي۔
2 – An-Naql (transference): This is when the Lafzh transfers from its linguistic meaning to its ‘Urfiy (customary) or Shar’iy meaning.
۳ – المجاز: دا هغه وخت دی کله چې لفظ د هغه حقیقي (لغوي) معنا پرته بله معنا ښيي چې دې ته ورکړل شوې وه. دا ځکه چې یوه مانع قرینه شتون لري چې حقیقي معنا د مراد کېدو مخه نیسي۔
3 – Al-Majaaz (metaphorical): This is when the Lafzh indicates a meaning other than the Haqeeqiy (literal) meaning that has been provided for it. That is due to a preventative Qareenah that prevents the literal meaning being intended.
۴ – الإدغام: دا هغه ځای دی چېرې چې یوه لفظ د هغه لفظ مخکې پټ وي چې په متن کې موجود دی، ترڅو هغه معنا بشپړه شي چې متن یې بیانول غوښتل. لکه د الله (ج) د دې قول په شان:
4 – Al-Idmaar: This is where a Lafzh is concealed before the Lafzh that is present in the text in order to complete the meaning that the text came to express. This is like in the Qawl of Allah (swt):