۱ – په تېر وخت کې ثابته حکم تر هغه پورې پاتې وي څو چې د هغه حکم د بدلون تصدیق نه وي شوی. دا ځکه چې هغه څیز چې د یقین په ذریعه ثابت وي، د یقین پرته له بل څه سره نه ختمېږي.

1 – The Hukm Ath-Thaabit (established ruling) in the past remains as longs as the change of that Hukm has not been confirmed. That is because the matter established by certainty (Yaqeen) does not go away except by certainty.

هغه څوک چې د لمانځه لپاره وضو کوي، بیا د وضو د ماتیدو په اړه شک لري، هغه د وضو سره لمونځ کوي څومره چې غواړي لمونځ وکړي. دا ځکه چې روایت شوي دي چې یو سړی د شک سره د رسول الله ﷺ په خدمت کې راغی او وې ویل: "یو کس احساس کوي چې په لمانځه کې یو څه پېښیږي." هغه ﷺ وفرمایل:

So the one who makes Wudoo’ for the Salaah and then has doubt in respect to breaking the Wudoo’, prays with his Wudoo’ as much as he wishes to pray. That is because it has been related that a man came to the Messenger of Allah (saw) with doubt and said: “The person perceives that something happens in his Salaah”. He (saw) said:

لهذا فإن استمرار أو بقاء أمر قد ثبت وجوده يبقى غالباً على عدمه، ولا يزيله الشك المتعلق به. وهذا ما أرشد إليه حديث رسول الله ﷺ، ولذلك فإن استصحاب الوضوء الماضي لا يزول بالشك في الحال، بل يبقى قائماً. فإن كان الشخص متيقناً من وقوع ما ينقض الوضوء، فلا يبقى الوضوء حينئذٍ.

Therefore, the continuance or remaining of a matter that has been determined to be present remains predominant over its absence whilst doubt in respect to it does not remove it. This is what the Hadeeth of the Messenger of Allah (saw) has guided to and as such the Istishaab of the Wudoo’ from the past is not removed by doubt (Shakk) in the present but rather it remains present. Then if the person is certain about the occurrence of that which invalidates it, it is no longer present.

د الله رسول ﷺ وفرمایل:

2 – The Messenger of Allah (saw) said:

یہ فیصلہ کرنا ثابت کرتا ہے کہ ظاہر پر حکم لگایا جائے، یعنی وہ جو جھگڑے میں سنا جائے۔ ظاہر وہ امر ہے جس کا حکم ماضی میں اس کے لیے ثابت ہو چکا ہو، لہٰذا حکم ظاہر کے مطابق ہونا چاہیے۔ پھر اگر کوئی شخص ظاہر کے برعکس دعویٰ کرے تو اس پر لازم ہے کہ وہ اپنے دعوے کی تائید میں دلیل پیش کرے۔ ورنہ معاملہ حکم کے اعتبار سے وہی رہے گا جو ماضی میں تھا، اور یہی الاستصحاب کی حقیقت ہے۔ یہ کسی معاملے پر حال میں اس کے ماضی میں ثابت ہونے کی بنیاد پر حکم لگانا ہے، یعنی پہلے سے۔

This establishes passing judgment upon what is apparent i.e. that which is heard in the dispute. The apparent matter is that which the Hukm of a matter has been confirmed for it in the past and so the Hukm must be in accordance to what is apparent. If someone then claims the contrary to what is apparent, then he must bring a Daleel that supports his claim. Otherwise the matter stays as it was in the past in respect to the Hukm and this represents the reality of Al-Istishaab. It is the passing of judgment upon a matter in the present based upon its affirmation (or having been established) in the past i.e. previously.

۳ – که هغه څه چې په تېر وخت کې د یوه شي، صفت یا څیز د شتون په اړه ثابت یا تایید شوي وي، او ورکېدل یې څرګند شوي نه وي، نو د ضرورت له مخې دا ګومان کول واجب دي چې دا شی په اوسني وخت کې هم هغسې پاتې دی لکه څنګه چې له دې دمخه و. دا د هغه حالت لپاره ده چېرته چې د الاحکام الشرعیه په اړه د ظن پر کارولو عمل واجب وي، او هغه وخت چې الاحکام الشرعیه د غلبة الظن (ډېر احتمال) پر بنسټ ولاړ وي، او چېرته چې الاستصحاب د یوه حکم په اوسني شي باندې د هغه د تېر ثبوت او تایید پر بنسټ لاګو کول وي.

3 – If that which has been established or confirmed in the past in terms of the existence of a matter, description or thing, and its disappearance has not become apparent, then it is necessary by Daroorah (necessity) for to be thought (Zhann) to be remaining in the present time, as it had been before that. This is in the case where working with Zhann in respect to the Ahkaam Ash-Shar’iyah is Waajib in the case where the Ahkaam Ash-Shar’iyah are built upon Ghalabat Azh-Zhann (preponderance/what is most likely) and where Al-Istishaab represents passing the Hukm upon the matter in the present based upon its confirmation and having been established in the past.

دا درې واړه شیان د استصحاب د یوې شرعي قاعدې ثبوت دی چې باید وکارول شي. دا معنا لري چې پر دې باندې تفریع (څانګې جوړول) جایز دی. له همدې امله، هغه شی چې موجودیت یا وجود یې ثابت شوی او ورکیدل یې ښکاره نه وي، نو د هغه پاتې کیدل یا دوام غالب ظن دی.

These three matters represent a Daleel for the Istishaab being a ‘Qaa’idah Shar’iyah’ that is to be utilised. This means that it is permissible for branching (At-Tafree’) to take place upon it. Consequently, in regards to that which its presence or existence has been established or affirmed and its disappearance has not become apparent, then its remaining or continuance is preponderant (Ghalaba ‘Alaa zh-Zhann).