Ve Yüce Allah şöyle buyurdu:

And He Ta’Aalaa said:

Dalaalat ul-Ishaarah, lafzın (ifadenin) ne asıl olarak ne de takip yoluyla kastedilmemiş bir mana ya da hükme delaletidir. Ancak bu, konuşmanın çerçevelendiği asıl mana ile uyumludur. Dolayısıyla Dalaalat ul-Ishaarah, Mantooq An-Nass'tan (nassın açık ifadesinden), yani Dalaalat ul-Ibaarah denilen harfi (kelimesi kelimesine) manadan anlaşılmaz. Aksine, nassın manasının işaret ettiği mana üzerinden anlaşılır. Usulcülerden bazıları bu tür delalete Mafhoom ün-Nass (nassın, ima edilen ve anlaşılan ama ifade edilmeyen manası) adını vermiştir. Yani ‘Ibaarah (ifade) yoluyla değil, Ishaarah (işaret/dolaylı olarak) yoluyla işaret edilen mana, başka bir manayı gerektirir ki buna Dalaalat ul-Ishaarah (manayı işaret veya ima yoluyla delalet) denir. Çünkü nass ona Ishaarah yoluyla, ‘Ibaarah yoluyla değil, delalet eder. Bu sebeple bu delalete, lafzın, ifadeden kastedilmeyen mananın manası üzerine delaleti derler. Ayrıca buna Dalaalah Al-Iltizaamiyah (zorunluluk yoluyla delalet) da derler; çünkü lafızların manası, Dalaalat ul-Ishaarah denilen başka bir manayı zorunlu kılar.

Dalaalat ul-Ishaarah is the Dalaalah (indication) of the Lafzh (wording) upon a meaning or Hukm that is not intended either originally or in following. It is however corresponding to the meaning for which the speech has been framed for. The Dalaalat ul-Ishaarah is therefore not understood from the Mantooq An-Nass (expressed wording of the text) i.e. from the Harfiy meaning (i.e. letter for letter) which is called Dalaalat ul-Ibaarah. Rather it is understood from the meaning that the meaning of the text has guided to. Some of the Usooliyeen (scholars of Usool) have called this type of Dalaalah the Mafhoom of the Nass (i.e. implied and understood but not expressed meaning). That means that the indicated to meaning, which has not been indicated through its ‘Ibaarah (expression) (i.e. by its wording), necessitates another meaning, and that is called Dalaalat ul-Ishaarah (i.e. indication of a meaning by implication or indication). That is because the Nass (text) guides to it by way of Ishaarah (indication/implicitly) and not by the way of ‘Ibaarah (expression). For that reason, they talk about this Dalaalah (indication) as being the Dalaalah of the Lafzh upon a meaning of its meaning i.e. upon the meaning that was not intended from the ‘Ibaarah (expression). And they (also) call it Dalaalah Al-Iltizaamiyah (indication by necessity) because the meaning of the Alfaazh (worded expressions) necessitates another meaning called the Dalaalat ul-Ishaarah.

Bu durum, Delâlet ul-İşâre'yi anlamak için derin bir inceleme ve düşünme gerektirmektedir. Çünkü metnin, 'İbâre'si (ifade biçimi) ile, 'Elfâz'ı aracılığıyla belirttiği anlam ile, metnin İşâre'si (dolaylı veya örtük gösterimi) yoluyla işaret ettiği anlam arasında gerçek bir uyumun bulunmasını gerektirir.

This makes the Dalaalat ul-Ishaarah in need of depth in terms of examination and reflection in order to be aware of it. That is because it is in need of the presence of a real correspondence between the meaning that the text indicates in its ‘Ibaarah (expression) by its ‘Alfaazh’ and the meaning that the text indicates to by its Ishaarah (indication or implicitly).

Örnek:

Example:

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

Allah Ta’Aalaa said:

Ayetin ibaresi (açık anlatımı), İslam'da yöneticiden (hâkimden), ümmetin işlerinin yürütülmesi konusunda ümmetle istişare etmesinin talep edildiğine delalet etmektedir.

The Aayah in its ’Ibaarah (expressed wording) indicates that is demanded from the Haakim (ruler) in Islaam to consult the Ummah in respect to the caretaking of their affairs.

Bu anlam, ümmetin işlerinin yönetimi hakkında danışılacak bir topluluğun (grubun) ortaya çıkmasını gerektirir; çünkü ümmetin her bireyine danışmak mümkün değildir. Dolayısıyla bu, ayetin siyakından (bağlamından) ne başta ne de sonra doğrudan kastedilen bir anlam değildir. Ayetin bu anlama delaleti (işaret yoluyla delaleti), Delâlet-i İşâre'yi temsil eder.

This meaning necessitates the bringing about of a grouping (faction) from the Ummah who are consulted in relation to the caretaking of the affairs of the Ummah, as it is not possible for every individual from the Ummah to be consulted. This then is the meaning that is not intended (directly) from the context or framing (Siyaaq) of the Aayah whether in origin or in following. The Dalaalah (indication) of the Aayah upon this meaning represents the Dalaalat ul-Ishaarah.

Başka bir örnek:

Another example:

Allah (SWT) buyurdu:

Allah (swt) said:

Bu iki Ayet'ten el-İşâre (ima yoluyla delâlet) ile anlaşılır ki hamileliğin en az ya da asgari süresi 6 aydır; bu da iki Ayet'e bakıldığında açıkça görülür, çünkü anlamları bunu gerektirir.

It is understood from the two Aayaat by way of Al-Ishaarah (implicit indication) that the least or minimum period of time for the pregnancy is 6 months and this is clear from observing the two Aayah as their understanding necessitates that (understanding).

Bir örnek daha:

A further example:

Allah'ın Elçisi ﷺ, Fıtır Zekâtı hakkında şöyle buyurmuştur:

The Messenger of Allah (saw) said in relation to the Zakaat ul-Fitr:

Hadis metninin lafızlarına ve harfi anlamına göre Delâlet'ul-İbâre, Bayram günü Sadaka-i Fıtr'ın verilmesi talebine işaret eder. Oysa Delâlet'ul-İşâre şu hükümlere işaret eder ve onlara yol gösterir:

The Dalaalat ul-‘Ibaarah in the Hadeeth according to its Alfaazh (worded expressions) and its Harfi (word for word) meaning guides to the request of discharging the Sadaqat ul-Fitr on the Day of ‘Eid. That is whilst the Dalaalat ul-Ishaarah indicates and guides to the following Ahkaam:

Fitre zekâtı, yalnızca güç yetirebilenlerden alınır; çünkü fakirlerin başkalarına yeterlilik sağlaması mümkün değildir.

- Zakat ul-Fitr is not taken except from the capable because it is not conceivable for the Fuqaraa (impoverished) to provide sufficiency to other than them.

Zekâtü'l-fıtr, ihtiyaç sahibi olanlardan, yani insanlardan dilenmeye muhtaç olduklarından, yalnızca fakirlere verilir.

- The Zakaat ul-Fitr is not given to other than the Fuqaraa because they are the ones in need of being made sufficient from asking.

- Bayram namazına çıkmadan önce bunun (fitrenin) verilmiş olması gerekir; böylece bayram gününün tamamında ihtiyacın giderilmesi ya da yeterliliğin sağlanması gerçekleşmiş olur.

- It is necessary for it to be made available before going out for the ‘Eid prayer so that the removal of the need or the sufficiency can be realised for the entire day of ‘Eid.

- Bu, Müslüman fakirlerden başkasına verilmesinin caiz olmadığı anlamına gelir; çünkü Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur: "Bu günkü gibi." Bu gün Müslümanlar için bir bayramdır ve bu nedenle fıtır sadakası, Müslümanların bayram günlerinde muhtaç olmamaları için Müslümanlara verilir.

- It is not allowed for it to be dispensed to other than the Muslim Fuqaraa’ (poor) because the statement of the Messenger of Allah (saw) was: “In the like of this day” and it is an ‘Eid for the Muslims and so the Fitr is given to the Muslims to make them not in need on the day of their ‘Eid.

Sonuç olarak, hadis bu hükümlerin tümüne işaret yoluyla delalet eder; çünkü bunlar hadisin anlamının gerektirdiği hükümlerdir. Onlara rehberlik eden ve delalet eden, lafızların kendileri ya da yalnızca lafızlar değil, lafızların anlamıdır.

Consequently, the Hadeeth guides to all of these Ahkaam by way of Ishaarah because they represent Ahkaam which the meaning of the Hadeeth necessitates. It is the meaning of the Alfaazh that guides and indicates to them and not the Alfaazh (wordings) themselves or alone.

Nass'ın ‘İbarası’ndan (yani âyetin lafızlarının ifade ettiği anlamdan), oruç günlerinin gecesinin son kısmına kadar eşle yakınlık kurmanın caiz olduğu anlaşılır.

From the ‘Ibaarah of the Nass (text) (i.e. from the worded expressions (Alfaazh) of the Aayah) the permissibility of being intimate with the wife until the last part of the night of the (days of) fasting) is understood.

Dalaalat'ul-İşaret yoluyla anlaşıldığına göre, oruçlu kimsenin sabahleyin cünüp (cünüplük hâlinde) kalkmasında bir sakınca yoktur. Çünkü gecenin son bölümünde eşiyle cinsel ilişkide bulunmak, oruçlu kişinin sabaha cünüp olarak başlamasını gerektirir; bu ise orucunu Fâsid (bozuk) kılmaz. (Çevirmenin notu: Daha fazla örnek için lütfen Dr. Abdülkerim Zeydân'ın 'Al-Vecîz fî Usûli'l-Fıkh' adlı kitabına başvurunuz.)

And from the Dalaalat ul-Ishaarah it is understood that it is permissible for the fasting person to arise in the morning in the state of Janaabah (impurity). That is because intimacy with the wife in the last part of the night necessitates that the fasting person starts the morning in a state of impurity without that making his fast Faasid (corrupted) (Translators note: For further examples please refer to the book: ‘Al-Wajeez Fee Usool ul-Fiqh’ by Dr Abdul Kareem Zaidaan.