İcmanın Delil Olarak Hüccetliliği (Şer'i Bir Delil Olması)
Hujjiyat ul-Ijmaa’ (the proof of its validity as a Daleel Shar’iy)
İcmanın İslami hükümler için bir kaynak olarak hüccetliliği, Fıkıh ve Usûl-i Fıkıh âlimlerinin çoğunluğunun görüş birliğinde olan bir meseledir; bunun yanında bu temele dayanarak, icmaya dayalı bir hükme uymanın ve ona aykırı davranmamanın gerekliliği de bu görüş birliğinin bir parçasıdır. Ancak âlimler, icmanın hangi Müslümanlardan alınacağı konusunda ihtilaf etmişlerdir.
The Hujjiyah of Al-Ijmaa’ as a source for the Islamic Ahkaam is a place of agreement amongst the majority of the Fuqahaa and ‘Ulamaa of Usool ul-Fiqh in addition to what is built upon that in terms of the obligation to follow and not violate a ruling based upon it. However, they differed in respect to which Muslims the Ijmaa’ is taken from.
En çok bilinen icmâlar, Usûlü'l-Fıkıh ulemâsının ve fakihlerin benimsediği icmâlardır:
The most well-known Ijmaa’s that the ‘Ulamaa of Usool ul-Fiqh and Fuqahaa adopted are:
İcmâ‘-i Sahâbe, İcmâ‘-i Medîne Ehli, belirli bir çağ veya dönemde İslâm ümmetinin icmâı, belirli bir çağ veya zamanda müctehidlerin icmâı ve Şia'nın görüşüne göre Ehl-i Beyt icmâı.
Ijmaa’ As-Sahaabah, Ijmaa’ Ahl ul-Madinah, Ijmaa’ Al-Ummah AlIslaamiyah in a certain era or period, Ijmaa’ Al-Mujtahideen in a certain era or time and Ijmaa’ Ahl ul-Bait in the view of the Shee’ah.
Önce, İcmâ‘-ı Sahâbe'nin hüccetliliğini ele alacağım; çünkü Usûlcülerin ve Fakihlerin çoğu bunu meşru ve geçerli bir icmâ saymıştır. Ardından İslam Ümmeti'nin icmâını ele alacağım.
I will first deal with the Hujjiyah of Ijmaa’ As-Sahaabah because most of the ‘Ulamaa from the Usooliyeen and Fuqahaa counted it as a legitimate and valid Ijmaa’ and then I will address the Ijmaa’ of the Islamic Ummah.
Sahabe İcmasının Hüccîyeti
Hujjiyah Ijmaa’ As-Sahaabah
Ashâbın İcmâ'ı (İcmâu's-Sahâbe), şu delillerden dolayı bir hüccet (delil) olarak kabul edilir:
The Ijmaa’ As-Sahaabah is regarded as a Hujjah (proof) due to the following evidences:
1 - Kur'an'da Allah'ın Resulullah'ın ashabına (Sahâbe) yönelik övgüsü ve takdiri (Senâ):
1 - Allah’s commendation and praise (Thanaa’) upon the companions (Sahaabah) of the Messenger of Allah (saw) in the Qur’aan:
Muhammed ﷺ Allah'ın Resulüdür; onunla birlikte olanlar kâfirlere karşı serttir, kendi aralarında ise merhametlidir (Fetih 29).
Muhammad (saw) is the Messenger of Allah, and those who are with him are severe against the disbelievers and merciful among themselves (Al-Fat’h 29).
Haşr Suresi'nde Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
And in Soorah Al-Hashr Allah Ta’Aalaa said:
Allah'tan bir lütuf ve rıza ararlar ve Allah'a ve Resulü'ne yardım ederler [onlara da pay vardır]. İşte onlar doğru olanlardır. {(Haşr 8)}
They seek a bounty from Allah and [His] pleasure and supporting Allah and His Messenger, [there is also a share]. Those are the truthful (Al-Hashr 8).
Ve Yüce Allah, Haşr Suresi'ndeki şu ayette şöyle buyurmuştur:
And He Ta’Aalaa said in the following Aayah of Soorah Al-Hashr:
Onlar, kurtuluşa erenlerdir (Haşr 9).
It is those who will be successful (Al-Hashr 9).
Ve Yüce Allah şöyle buyurmuştur: {Muhacirlerden ve Ensardan öncelikli olarak İslam'a girenler ile onlara iyilikle uyanlar; Allah onlardan razı olmuş, onlar da Allah'tan razı olmuşlardır. Allah, altlarından ırmaklar akan, içinde sonsuza dek kalacakları cennetler hazırlamıştır. İşte büyük kurtuluş budur.} (Et-Tevbe, 100)
And He Ta’Aalaa said: And the first forerunners [in the faith] among the Muhajireen and the Ansar and those who followed them with good conduct - Allah is pleased with them and they are pleased with Him, and He has prepared for them gardens beneath which rivers flow, wherein they will abide forever. That is the great attainment (AtTaubah 100).
2 – Sahabeler (ra), Kur'an'ı bir araya toplayan, onu koruyan, nakleden ve kopyalarını çoğaltan kişilerdir.
2 – The Sahaabah (rah) are those who gathered together the Qur’aan, they are those who preserved it, transmitted and made copies of it.
Ve Allah Teâlâ şöyle buyurur:
And Allah Ta’Aalaa says:
Şüphesiz zikri (yani Kur'an'ı) Biz indirdik ve onu elbette Biz koruyacağız. (Hicr, 9)
Verily it is We Who revealed the Dhikr (i.e. the Qur'an) and verily We will safeguard it (Al-Hijr 9).
Dolayısıyla, Kur'an'ın korunmasını Allah Teâlâ üstlenmişken, fiilen Kur'an'ı icmâları yoluyla muhafaza eden kişiler Sahâbe (ra) olduğunda, bu âyet onların icmâsının doğruluğuna ve sağlamlığına işaret eder.
Therefore, in the case where it was the Sahaabah (rah) who (practiacally) attended to the Qur’aan through their Ijmaa’ whilst Allah Ta’Aalaa had assumed its preservation, then the Aayah guides to the truthfulness and veracity of their Ijmaa’.
3 – Şeriata göre Sahabenin bir hata üzerinde icmâ etmesi imkânsızdır. Eğer bu caiz olsaydı, dinde bir hata veya yanlışlığın bulunması da caiz olurdu; çünkü bu dini bize icmâları (fikir birlikleri) yoluyla aktaranlar onlardır.
3 – It is impossible in accordance to the Shar’a for the Sahaabah to have an Ijmaa’ upon an error. If that was permissible, then it would be permissible for there to be an error or mistake in respect to the Deen because they are those who have transmitted this Deen to us via their Ijmaa’ (consensus).
4 – Sahabe İcmâı, bir Delîl-i Şer'î'yi açığa çıkarır ve ona işaret eder. Çünkü Sahabe, bir hükmün hüküm olduğu konusunda, Resûlullah ﷺ'in sözü, fiili veya takriri (onaylaması ve rızası) üzerine bir delil bulunmadıkça ittifak etmez ve icmâ oluşturmazdı. Bu durum, Sahabe'den başkası için geçerli değildir; çünkü onlar Resûlullah ﷺ ile aynı zamanda yaşamış, etrafında toplanmış ve ondan rivayet etmişlerdir.
4 – The Ijmaa’ As-Sahaabah discloses and is revealing of a Daleel Shar’iy. That is because they did not agree and hold a consensus upon a certain Hukm being a Hukm unless they had a Daleel from the statement, action or Taqreer (approval and consent) of the Messenger of Allah (saw). This reality does not apply to any other than the Sahaabah (rah) because they lived at the same time as the Messenger (saw), gathered around him and transmitted from him.
Bu delillerden anlaşılmaktadır ki, Sahabe İcmaı, delillerin kesin olarak sabit (Kat'iyyu's-Sübut) olduğuna yönlendirdiği icmadır. Çünkü bu icmanın delilleri kesin olan ayetlerdendir ve Sahabenin övgüsü ve methi hakkında Kat'iyyu'd-Delalet'tir.
From these evidences above it becomes evident that the Ijmaa’ AsSahaabah is the Ijmaa’ which the Adillah (evidences) have guided to being Qat’iy Ath-Thuboot (established and proven decisively). That is because its evidences are from the definite Aayaat and they are Qat’iy Ad-Dalaalah in respect to the commendation and praise upon their 135
doğruluk. Bu durum, dördüncü delil olan ‘Akli (akıl yoluyla elde edilen) delil bakımından da geçerlidir.
truthfulness. This is also the case in respect to the fourth Daleel which is ‘Aqliy (rational).
"En hayırlı nesil, içinde gönderildiğim neslimdir." (Ebu Davud)
The best generation is my generation that I have been sent amongst them (Abu Daawood).
Sahabelerim yıldızlar gibidir. Onlardan hangisine uyarsanız hidayete ererseniz (Baihaqi ve Dailami bunu İbn Abbas'tan rivayet etmiştir).
My companions are like the stars. Any one of them you follow you are guided (Al-Baihaqi and Ad-Dailamiy related it from Ibn ‘Abbaas).