Sebebin Çeşitleri

Sebebin Çeşitleri - Al-Waadih Fee Usool ul-Fiqh | Quran Course

1 – İllet, hükmün ba'ith'idir (teşvik edici/sebep), yani hükmün ortaya çıkmasına yol açan amaç ya da gerekçedir. Bu, cuma namazından alıkoyan şeyin, namaz vaktinde alışverişin haram kılınmasının illeti olmasına benzer.

1 – The ‘Illah represents the Baa’ith (motivator/reason) for the Hukm i.e. it is that for the purpose or reason of which the Hukm came about. This is like the ‘Ilhaa’ (distraction) from the Jumu’ah prayer which is the ‘Illah for the Tahreem (prohibition) of trading at its time.

Oysa sebep, hükmün varlığına bir alamet ya da gösterge (emare) niteliğindedir. Bu nedenle güneşin gök kubbenin ortasından geçmesi (zeval), öğle namazının vacip oluşunun sebebidir. Hüküm, zevalin amacı ya da gayesi için var olmamıştır.

That is whilst the Sabab is a sign or indicator (Amaarah) for the presence of the Hukm. Therefore, the passing of the sun (Zawaal) from the middle of the sky is the Sabab (cause) for the presence of the Zhohr prayer. It wasn’t for the sake or purpose of Zawaal (passing of the sun) that the Hukm came into being.

2 – Eğer bir hükmün metinlerde zikredildiği ya da bulunduğu bir mesele ile hükmü zikredilmemiş bir başka mesele arasında aynı ‘İllet (gerekçe) bulunuyorsa, ikinci mesele için birinci meseleye dayanarak kıyas yapılır ve ona aynı hüküm (hükmü) verilir. Örneğin alışveriş, ezan okunduğu anda Cuma namazından alıkoyma özelliği taşır; bu nedenle ona yüzme ya da namazdan insanı alıkoyan ya da dikkatini dağıtan herhangi bir başka şey kıyas edilir. Bu şeyler de namaz vaktindeki alışverişin hükmünü, yani tahrîm (yasak) hükmünü alır. Buna karşılık, bir Sebep’in bulunması kıyası gerektirmez. Mesela güneşin gök ortasından batıya doğru kaymasıyla başlayan zeval, Öğle namazının vacip olmasının sebebidir. Eğer öğle namazı vaktinde alışveriş gibi başka bir şey gerçekleşirse, bu alışveriş Öğle namazının farziyeti hükmünü almaz. Çünkü Sebep, ‘İllet’in aksine, üzerine kıyas yapılmasını teşvik eden ya da gerekçe oluşturan bir şey değildir.

2 – If the same ‘Illah (reasoning) is found within two matters where the Hukm for one of them is mentioned or found in the texts whilst the other does not have a Hukm mentioned for it, then analogy is made for the second matter upon the first and then provided with the same Hukm (ruling). So for example, trading contains distraction from the Jumu’ah prayer at the time of its call and so analogy is made upon it to swimming or any other matter that distracts or diverts somebody from the Salaah. These matters then take the Hukm of trading at the time of prayer which is Tahreem (prohibition). This is whilst the existence of the Sabab does not dictate Qiyaas (analogy). So the Zawaal of the sun from the middle of the sky is the Sabab for the presence of the Zhohr prayer. Then if another matter takes place at the time of Salaat Uzh-Zhohr like trading for example, the trading would not take the Hukm of the obligation of the Zhohr prayer. That is because the Sabab is not an incentive or reason for Qiyaas (analogy) to then be made upon unlike the ‘Illah.

Sebebin Çeşitleri

'İllet ile Sebep Arasındaki Fark