Yerdeki her şeyi sizin emrinize verenin Allah olduğunu görmez misin? (Hac 65).
Do you not see that Allah has put at your disposal (to use) whatever is upon the earth? (Al-Hajj 65).
Şeylerin Hükmü ve Fiillerin Hükmü
The Hukm Of Things And The Hukm Of Actions
İnsan, eylemlerini içgüdülerini ve organik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla gerçekleştirir. Örneğin, evlilik yoluyla nev' içgüdüsünü veya üreme içgüdüsünü (Ghareezat An-Naw') karşılar; mülkiyet edinme yoluyla hayatta kalma içgüdüsünü (Ghareezat ul-Baqaa') ve ibadet yoluyla dindarlık içgüdüsünü (Ghareezat At-Tadayyun) karşılar. Yemek yemek, içmek ve uyumak gibi diğer eylemlerle de organik ihtiyaçlarını karşılar.
The human undertakes his actions in order to satisfy his instincts and organic needs. So for instance he satisfies his instinct of (human) kind or procreation (Ghareezat An-Naw’i) through marriage, he satisfies the survival instinct (Ghareezat ul-Baqaa’) through the ownership of property and the instinct of religiosity (Ghareezat At-Tadayyun) through acts of worship. He satisfies his organic needs by eating, drinking and sleeping amongst other such actions.
Peki, eşyanın hükmü nedir?
So what then is the Hukm of things?
Şer'î nasların, eşyaya ilişkin olanlarını inceleyen kimse, Şer'in eşyayı genel bir biçimde ibaha (mubahlık) vasfıyla nitelendirdiğini, ardından bu genellikten, Şer'in tahrim hükmü verdiği bir takım şeyleri çıkardığını görür.
The one who examines the Shar’iyah texts related to things finds that the Shar’a has provided them with the description of Ibaahah (permissibility) in a general manner and then exempted from that generality a number of things which the Shar’a has given the Hukm of Tahreem (prohibition).
Bütün şeylerin İbâha'sını (mübahlığını) gösteren bazı Edille (deliller):
Some of the Adillah (evidences) that indicate the Ibaahah (permissibility) of all the things:
Allah Teâlâ'nın Sözü:
The Qawl of Allah Ta’Aalaa:
Ey insanlar! Yeryüzündeki helal ve temiz olan şeylerden yiyin. (Bakara 168)
O mankind, eat from whatever is on earth [that is] lawful and good (Al-Baqarah 168).
Ve Allah Teâlâ'nın Kavli:
And His Qawl Ta’Aalaa:
Ve Allah Teâlâ'nın Kavli:
And His Qawl Ta’Aalaa:
Göklerde ne varsa ve yerde ne varsa, bunların Allah'ın size boyun eğdirdiğini görmüyor musunuz? (Lokman 20).
Do you not see that Allah has subjected to you whatever is in the heavens and whatever is in the earth? (Luqmaan 20).
Bazı şeylerin tahrimine (haram kılınmasına) delalet eden bazı Edille (deliller):
Some of the Adillah (evidences) that indicate the Tahreem (prohibition) of some of the things:
Ancak O, size yalnızca leş, kan, domuz eti ve Allah'tan başkası adına kesilen hayvanı haram kılmıştır (en-Nahl 115).
He has only forbidden to you dead animals, blood, the flesh of swine, and that which has been dedicated to other than Allah (An-Nahl 115).
Ve O'nun kavli (swt):
And His Qawl (swt):
Size haram kılınmıştır: leş, kan, domuz eti ve Allah'tan başkası adına kesilen hayvan; boğularak, darbe alarak, yüksekten düşerek veya boynuz vurularak ölen hayvan; yırtıcı hayvanın yediği hayvan — ancak ölmeden yetişip kestiklerinizin dışında; dikili taşlar üzerinde kurban edilen hayvan; bir de fal oklarıyla kısmet aramanız da haramdır. (Mâide 3)
Prohibited to you are dead animals, blood, the flesh of swine, and that which has been dedicated to other than Allah, and [those animals] killed by strangling or by a violent blow or by a head-long fall or by the goring of horns, and those from which a wild animal has eaten, except what you [are able to] slaughter [before its death], and those which are sacrificed on stone altars, and [prohibited is] that you seek decision through divining arrows (Al-Maa’idah 3).
Bu metinlerden ve bunlara benzer metinlerden şu Kaide eş-Şer'iyye çıkarılmıştır:
From these texts and those similar to them the following Qaa’idah Ash-Shar’iyah was deduced:
"Şeylerde asıl olan ibâha (caiz olma) hâli, yasaklandığına dair bir delil bulunmadığı sürece geçerlidir."
‘The original position in respect to things is Ibaahah (permissibility) as long as there is no evidence of prohibition’.
Bu, Şâri'nin genel delillerle her şeyi, her birinin adını anmadan mübah kıldığı, ardından Şâri'nin her birini adıyla zikreden özel delillerle yasakladığı şeyleri bu genel mübahlıktan istisna ettiği anlamına gelir.
This means that the Shaari’ has made all of the things permissible by the general evidences without mentioning the name of each thing and then exempted from all of these things those things which the Shaari’ prohibited through specific evidences which mentioned each of these things by its name.
İnsanın fiillerinin hükmü nedir?
As for the Hukm (ruling) of the actions of the Insaan (human)?
Allah Teâlâ, her mükellefin (sorumlu olan kişinin), amellerini yerine getirirken Allah'ın emirlerine bağlı kalmasını ve yasaklarından uzak durmasını istemiştir. Bunun sebebi, Allah (SWT)'ın kıyamet gününde, kişinin yaptığı her ameli, ister hayır ister şer olsun, hesaba çekecek olmasıdır. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
Allah Ta’Aalaa has requested from every Mukallaf (legally responsible person) during the undertaking of his actions to be restricted to and to adhere to the commands of Allah and his forbiddances. This is because He (swt) will hold the person account on the Day of Judgement for every action that he has done whether it is Khair (good) or Sharr (bad/evil). Allah Ta’Aalaa said:
Bir zerre ağırlığınca hayır işleyen, onu görecektir. Bir zerre ağırlığınca şer işleyen de onu görecektir. (Ez-Zelzele 7-8).
So whoever does an atom's weight of good will see it. And whoever does an atom’s weight of bad shall see it (Az-Zalzalah 7-8).
Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu:
And the Messenger of Allah (saw) said:
"Kim bizim bu işimize (yani İslam'a) ondan olmayan bir şey sokarsa, o şey reddedilir." (Buhârî ve Müslim)
Whoever brings anything into our matter (i.e. Islaam) that is not from it, then it is rejected (Al-Bukhaari and Muslim).
Bu deliller ve benzeri diğer delillerden Kaide Şer'iyye çıkarılır.
From these evidences and others like them the Qaa’idah Ash-Shar’iyah is deduced
"Eylemler konusunda asıl olan, Hükm-ü Şer'î'ye bağlılıktır."
‘The original position in respect to the actions is adherence to the Hukm Ash-Shar’iy’.
Bu nedenle bir Müslüman, bir fiile başlamadan önce, o fiilin Hükm-ü Şer'iyyesini (hükmünü) bilmelidir; bu hüküm farz, mendup, haram, mekruh veya mübah olabilir. Bunu, helal olanı yapması ve haram olandan uzak durması için bilmesi gerekir.
Therefore, a Muslim must know the Hukm Ash-Shar’iy (ruling) of the action before proceeding upon it whether the Hukm was Fard, Mandoob, Haraam, Makrooh or Mubaah, and that is so that he does that which is Halaal and stays away from what is Haraam.