Önemli olan, lafzın genelliğidir; sebebin özelliği değil. - Al-Waadih Fee Usool ul-Fiqh | Quran Course

Önemli olan, lafzın genelliğidir; sebebin özelliği değil. - Al-Waadih Fee Usool ul-Fiqh | Quran Course

Bu ayetlerin hepsi ve kitabın ilk bölümünde bahsettiğimiz, bu kaidenin (ilkenin) istinbatıyla ilgili olanlar, hepsi belirli sebeplere (Esbab) veya durumlara bağlı olarak nazil olmuştur. Ancak Resûlullah ﷺ ve Sahabe (radıyallahu anhum) bunları genel anlamlarıyla uygulamış, dolayısıyla benzer her olay ve duruma bunu tatbik etmişlerdir. Bu uygulama Sünnet ve Sahabe icmâıyla sabit olmuştur. Bu ayetler genel lafızlarla (Elfaz-ı Âmme) gelmiş ve bu sebeple umumu (genelliği) ifade etmektedir. Dolayısıyla "es-sâriku" (erkek hırsız) ve "es-sâriketu" (kadın hırsız) lafızları, cins ifade eden "ال" (elif-lâm) ile marife kılındıklarından Lafz-ı Âmm'dır. Bu nedenle anlamı, içine her hırsızı ve her kadın hırsızı alır ve kapsar. Ancak bu ayetler belirli sebeplere (Esbab) bağlı olarak nazil olmuştur. Dikkate alınması gereken husus (İbret), onların özel sebeplerinde değil, umumu ifade eden lafızlarındadır.

All of these Aayaat and those which we mentioned in the first part of the book, in relation to the deduction of this Qaa’idah (principle), were all revealed in relation to specific causes or circumstances (Asbaab). However, the Messenger (saw) and the Sahabah (rah) applied them in their generality and so they applied them to every similar incident or reality, and this application became established by the Sunnah and the Ijmaa’ As-Sahaabah. These Aayaat came with general wordings (Alfaazh ‘Aammah) and consequently indicating to Al-‘Umoom (generality). So the Lafzh ‘As-Saariq’ (the male thief) and ‘As-Saariqah’ (female thief) represent a Lafzh ‘Aamm because they are defined (Mu’arraf) with ‘ال) ‘Alif Laam) Al-Jinsiyah (of kind/type). Its meaning therefore encompasses or absorbs within it every Saariq (thief) and every Saariqah. However, these Aayaat were revealed in relation to certain causes (Asbaab). The ‘Ibrah (importance or that which is given consideration) does not lie in their specific Asbaab but rather the ‘Ibrah (significance) lies in their Alfaazh (wordings) that indicate to Al-Umoom (generality).

Örnek:

Example:

Nebi (sav), ölmüş bir koyunun yanından geçti ve şöyle buyurdu: "Onun derisini alıp tabaklayabilir, sonra ondan faydalanabilirdiniz." Başka bir rivayette Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: "Herhangi bir deri (hayvan derisi) tabaklandığında temizlenmiş olur." Bu örnekte Nebi (sav)'in sözü belirli bir sebebe bağlıdır; o, yanından geçtiği ölü koyunla ilgilidir ve bu koyunun Meymûne'ye ait olduğu söylenmiştir. Ancak hadisin lafızları genel bir şekilde gelmiştir, yani umûm (genellik) ifade eden bir lafızla. Bu hadisteki lafız "eyy" (herhangi bir, hangisi olursa olsun) kelimesidir ve bu lafız, tabaklama süreciyle temizlenmesi açısından her deriyi, her hayvan derisini kapsar. Bu da "Hüküm, sebebin hususiyetinde değil, lafzın umûmundadır" esasına dayanır.

The Nabi (saw) passed by a dead sheep and then said: “You could have taken its hide (skin), tanned it and then utilised (or benefit from) it”. In another narration the Messenger (saw) said: “Whatever (ماُّأي (hide (animal skin) is tanned then it has become purified”. In this example the statement of the Nabi (saw) was connected to a specific Sabab (cause) which was that dead sheep that he passed by which was said to have been the sheep of Maymoona. However the Alfaazh (wordings) of the Hadeeth came in a general manner i.e. with a Lafzh that is indicative of Al-‘Umoom (generality). The Lafzh in this Hadeeth was ‘Ayy’ (whatever or whichever) and so this Lafzh encompasses every hide or animal skin in respect to it becoming purified by way of the process of tanning. That is based upon the principle: ‘The importance (or consideration) is found with the generality of the wording and not in the specificity of the cause’.

Aynı şekilde, bir soru (sorulmuş veya ortaya çıkmış) ya da bir olay (vuku bulmuş) ile ilgili olarak belirli bir Sebep (neden) hakkında zikredilmiş her Lafzı ‘Âmm (genel ifade), Sebebin özelliğine bakılmaksızın genelliği doğrultusunda işler; çünkü Sebebin özgüllüğünün bir ‘İbrah (anlam) taşımadığı açıktır. Bunun sebebi, El-İmâm Eş-Şâfi‘î'nin dediği gibidir: “Sebep hiçbir şey üretmez, asıl üreten (yani faydalanılan) Elfâz'dır (lafızlardır).” Bu esasa göre, Nebi ﷺ döneminde ve Sahâbe (r.a.) döneminde Müslümanların Fukahâsı hareket etmiştir.

In the same way every Lafzh ‘Aamm (general wording) that has been mentioned related to a specific Sabab (cause) in relation to a question (that was asked or arose) or an incident (that happened), works in accordance to its generality whilst there is no ‘Ibrah (significance) in respect to the specificity of the Sabab (cause). That is because as Al- Imaam Ash-Shaafi’iy said: “The Sabab does not produce anything, rather it is the wordings (Alfaazh) that produce (i.e. benefited from). And it was in accordance to this that the Fuqahaa’ of the Muslims in the era of the Nabi (saw) and the era of the Sahaabah (rah) proceeded.