Ehliyyet'e engeller, kişiye arız olan ve bunun sonucunda ehliyyetin tamamını veya bir kısmını ortadan kaldıran durumlardır. Bunlar iki kategoriye ayrılır: Semâviyye ve Muktesebe.

The impediments to the Ahliyah refer to those descriptions that happen to a person and as a result remove the Ahliyah or some of it. These are divided into two categories: Samaawiyah and Muktasabah.

1 – Semavi (gökten gelen) engeller:

1 – The Samaawiyah (from the sky) impediments:

Bunlar, insanın onları defetmek için hiçbir yolu olmadığı hâlde istemediği hâlde başına gelen engellerdir. Bunların en önemlileri şunlardır:

These are the impediments that befall the human against his will whilst he had no way of repelling them. The most significant of which are:

Cünun (akıl hastalığı), Ayt (bunamışlık/akıl zayıflığı), bayılma (kendinden geçme) ve uyku, unutkanlık, hastalık ve ölüm. Mükellef bu engellerden herhangi birine uğrarsa, onun ehliyeti Vücub ve Eda açısından eksik veya tam olmayan hale gelir. Çoğu durumda Eda ehliyeti (Adâ) bu engellerin (Avârız) sonucu olarak ondan düşer. Mesela aklını yitirmiş olan (Mecnûn), uyuyan ve ölü, malları veya mülkleri bakımından bazı haklar Vâcib olsa bile, Eda bakımından mükellef değildirler.

Al-Junoon (loss of mind), Al-‘Ut’h (imbecility), fainting (passing out) and sleeping, forgetfulness, sickness and death. If the Mukallaf is afflicted by any of these impediments his Ahliyah would become deficient or incomplete in respect to Al-Wujoob and Al-Adaa’. In most cases the Ahliyah of Al-‘Adaa (performance) falls from him as a result of these impediments (‘Awaarid). So for example, the one who has lost his ability to reason (Majnoon), the one sleeping and the dead are not Mukallaf in respect to the Adaa’ (performance) even if some rights are obligatory (Waajib) in respect to their wealth or properties.

2 - Ehliyeti Etkileyen Arızalar (Avârıd): Semavî Olmayan, Kesbî (Sonradan Kazanılan) Olanlar

2 - Impediments (‘Awaarid) which are not Samaawiyah but ‘Muktasabah’ (acquired):

Bu, insanın kendi tercihiyle sahip olduğu ‘Avârıd (engeller) şunlardır. Bunların en önemlileri:

These are the ‘Awaarid (impediments) that the human or person is characterised with by his choice. The most significant of which are:

Al-Jahl (cahillik), As-Sukr (sarhoşluk), As-Safah (akılsızlık) ve Al-Hazl (şaka yapma).

Al-Jahl (ignorance), As-Sukr (intoxication), As-Safah (foolishness) and Al-Hazl (jokiness).

Bu engellerin kişinin kendisinden kaynaklandığı dikkat çekicidir. Bunlar, kişi bilerek ve seçerek üstlenirse günahkârlığı temsil ederler; ancak günahkârlık (ma'siyet), sorumluluğu hafifletmek için bir gerekçe ya da sebep olarak geçerli değildir. Bu engeller, Vücub Ehliyetinin (yükümlülük ehliyeti) eksikliğini veya noksanlığını doğrulayabilir; örneğin safih (akılsız, israfçı) kişinin malının alıkonulması veya bazı hükümlerden haberdar olmayan cahilin bu hükümler bakımından bağışlanması gibi. Ancak çoğu durumda Eda Ehliyeti (fiil ehliyeti) yerinde kalır ve bu engellerle nitelenen kişi, Şer'e göre mükellef (sorumlu) olmaya devam eder ve fiillerinden dünyada ve ahirette hesaba çekilir. Nitekim, Hudud'dan (belirlenmiş cezalar) bir hadd gerektiren bir fiil işlerse, o hadd kendisine uygulanır.

It is noticeable that these impediments originate from the person. They represent sinfulness if undertaken wilfully by choice and the Ma’siyah (disobedience) is not valid to be a reason or cause for lightening the accountability. These can affirm the deficiency or incompleteness of the Ahliyah of Al-Wujoob (of obligation) like holding back of the wealth/property of the Safeeh (foolish) or pardoning the ignorant (Jaahil) in respect to some Ahkaam that he is not aware of. However, in most cases the Ahliyah Al-Adaa’ (performance) remains in place and the person who is characterised by these impediments remains Mukallaf (legally responsible) in accordance to the Shar’a and held to account for his actions in the Dunyaa and the Aakhirah. So for instance, if he was to undertake an act that obliged a Hadd from the Hudood (set penal punishments), that Hadd would be applied upon him.

Ehliyet ve engellerle ilgili ayrıntılı Ahkâm-ı Şer'iyye, delilleriyle birlikte fıkıh kitaplarında yer almakta; ayrıca bu konuda fakihler arasındaki ihtilaflar da bulunmaktadır.

The detailed Ahkaam Ash-Shar’iyah related to the Ahliyah and the impediments are present within the books of Fiqh alongside their evidences in addition to the differences of opinion amongst the Fuqahaa’ within this issue.