Dalaalat At-tanbeeh Wa-l-iemaa’ (Bir Şeye Dikkat Çekmek veya İşaret ya da İpucu Vererek Gösterme Yoluyla Delalet)
Dalaalat At-tanbeeh Wa-l-iemaa’ (the Indication Through Alerting To It Or Providing A Clue Or Indication To It)
Tanımı:
Its definition:
Dalâlet ul-Îmâ' ve't-Tenbîh, Şârî'in (Kanun Koyucu'nun) lafzın dilin kuralına göre kastettiği anlamı, bir illete işaret eden ifadede ortaya çıkan, hükmün bir vasıf (Vasf) üzerine bina edildiği ve bu bağlantının harf-i fâ (الفاء) ile kurulduğu bir nasta gelen tenbih veya îmâ' (işaret ve ipucu) türüdür. Bu düzenleme ya da bağlantı, o vasfın hükmün illeti (İllet) olduğuna bir tenbih ya da îmâ' sağlar. Aksi takdirde, bu bağlantının (İktirân) ve düzenlemenin (Tertîb) bir değeri ve faydası olmazdı.
Dalaalat ul-Iemaa’ and At-Tanbeeh refers to what must be the intended meaning of the Shaari’ (Legislator) from the Lafzh (wording) in accordance to the provision of the language and it occurs in that which guides to an ‘Illiyah (reasoning). This is when the Shar’a brings a text where the Hukm is arranged upon a description (Wasf) by the letter ‘Faa’a (الفاء(. This arrangement or linkage provides a Tanbeeh (alert) or Iemaa’ (indication/clue) for that Wasf being representative of the ‘Illah of the Hukm. Otherwise, there would have been no value or benefit for this linkage (Iqtiraan) or arrangement/ordering (Tarteeb).
Örnek:
Example:
Allah (SWT) şöyle buyurdu:
Allah (swt) said:
"Hırsıza gelince, erkek olsun kadın olsun, ellerini kesin." {Hırsızlık yapan erkek ve kadın; yaptıklarına karşılık olarak, Allah'tan bir ceza olarak ellerini kesin.} (Mâide, 38)
[As for] the thief, the male and the female, amputate their hands (Al-Maa’idah 38).
Şâri' (kanun koyucu), hırsızlığa ilişkin olan el kesme hükmünü, "fâ" harfiyle (fe'a) bağlayarak düzenlemiştir. Bu, açıkça değil, îmâ (ima/işaret) yoluyla, hırsızlık vasfının el kesme hükmünün illeti olduğuna delalet eder. Ancak bu, kasırâ (eksik/sınırlı) bir illettir; çünkü bu vasfın ötesine geçmez ve bunun üzerine kıyas yapılmaz. Bilakis yalnızca kesme hükmü için bir sebep (sebeb) teşkil eder. Dilde "fâ" harfinin aslı, atıf için konulmuş olmasıdır; bu atıf, tertibi ve ta'kibi (peşpeşe gelmeyi), gecikme ve erteleme olmaksızın ifade eder. Ancak metnin söz diziliminin, "fâ"yı bir illiyet veya sebeplilik kurar hâle getirmesi ve bu illiyet veya sebepliliği kurmasının, delâletü'l-îmâ ve't-tenbîh olmasıdır.
The Shaari’ (legislator) has arranged or ordered the Hukm, which is the cutting of the hand, upon theft by the Harf (letter) ‘Faa’a’. That indicates by the way of Al’Iemaa’ (indication/clue) and not explicitly that the Wasf (description of ‘Saraqah’ (theft) is the ‘Illah for the Hukm of the cutting. However, it is (nevertheless) an ‘Illah Qaasirah (deficient reasoning) because it does not extend beyond it and analogy is not made upon it. Rather it only represents the Sabab (cause) for the cutting (i.e. for the Hukm). The Asl (original position) in respect to the ‘Faa’a’ linguistically is that it has been provided for Al-‘Atf (connection) to establish the ordering (At-Tarteeb) along with the consequence (At-Ta’qeeb) without abatement/procrastination (At-Tarakhiy). However, the composition of the text made the ‘Faa’a’ establish the ‘Illiyah (reasoning) or Sababiyah (causality) and its establishing of this reasoning or causality is the Dalaalat ul-Iemaa’ and At-Tanbeeh.
Dolayısıyla, eğer Dalaalatu'l-İktidâ' (gerektirilen delalet) bakımından zorunlu anlam akıl veya Şer'î tarafından belirleniyorsa, Dalaalatu'l-İymâ' ve Et-Tenbîh bakımından zorunlu anlam ise dilin gereklerince belirlenir.
Consequently, if the necessary meaning in respect to the Dalaalat ul-Iqtidaa’ (dictated indication) is dictated by the ‘Aql or the Shar’a, then the necessary meaning in respect to the Dalaalat ul-Iemaa’ and At-Tanbeeh is dictated by the provision of the language.
Başka bir örnek:
Another example:
Allah Resulü ﷺ şöyle buyurdu:
The Messenger of Allah (saw) said:
Bir kimse öfkeli iken iki kişi arasında hüküm vermez.
A man does not pass a judgment between two men whilst he is angry
'Kızgın olduğu sırada' ifadesi, hükmün (yargıda bulunmanın yasaklanmasının) etkisi ya da sonucu olması bakımından uygun bir vasıftır (Vasf Munâsib). Vasf Munâsib olduğu sürece, dilin kuralına göre bu vasfa dilin gereği olarak zorunlu bir anlam verilmiştir. Bu vasfın, bağlı olduğu hükmün, yani yargılamanın veya hüküm vermenin yasaklanmasının İlleti (gerekçesi) olması gerekir. Bu terkibin illiyetini (gerekçesini) dilde gösteren şeye Delâlet'ül-İymâ' ve't-Tenbîh denir; çünkü bu terkibin dilin kuralına göre taşıdığı hüküm, yargılamanın yasaklanmasının illetinin 'öfke' olduğuna işaret eder ve bunu gösterir.
‘Whilst he is angry is a Wasf Munaasib (a suitable description) for forbidding the passing of judgment meaning that it has an impact or effect upon the judgment. As long as it is a Wasf Munaasib, according to the provision of the language, a necessary meaning has been made for it in accordance to the language. It is for it to be the ‘Illah for the Hukm that it is connected to i.e. the Hukm of the forbiddance of judging or passing judgment. That which has indicated the ‘Illiyah (reasoning) of this composition in the language is called the Dalaalat ul-Iemaa’ and At-Tanbeeh and that is because the provision of this composition, in accordance to the provision of the language, alerts to and indicates (or points) to the ‘Illah of the forbiddance of judging being ‘anger’.
Başka bir örnek:
Another example:
Allah Resulü ﷺ şöyle buyurdu:
The Messenger of Allah (saw) said:
Katil mirasçı olamaz (Ebu Davud, Tirmizi ve Nesai).
The killer does not inherit (Abu Dawud, At-Tirmidhi and An-Nasaa’iy).
"Katil, Hükümle bağlantılı ve buna uygun bir anlam taşıyan bir Vasf-ı Münasib'dir (anlaşılması için uygun bir niteleme) ve bu yönüyle Hükmü gösterir ve ona işaret eder; dolayısıyla bir 'İlletir (gerekçe). Bu, dil konvansiyonundan (Va'ü'l-Lügha) anlaşılmıştır; çünkü bu Vasf-ı Münasib olan katilin, öldürülen kişinin mirasçıları arasından dışlandığını, bunun da onu öldürmüş olması sebebiyle olduğunu bildirmektedir."
‘The killer is a Wasf Munaasib (fitting description for understanding) linked to the Hukm and as such it indicates and guides to it being an ‘Illah (reasoning). That has been understood from the language provision (Wad’u l-Lughah) as it has informed that this Wasf Munaasib (the killer) is outside or excluded from those who inherit from the one who has been killed which is due to the reason of him killing him.
Bu kompozisyon için dil hükmü, bu nedenle, ondan bir 'İllet (gerekçe) anlaşılması gerektiğini gerektirmiştir; bu da Delâlet ül-İmâ' ve et-Tenbîh'i temsil eder.
The language provision for this composition therefore dictated that an ‘Illiyah (reasoning) be understood from it and this represents the Dalaalat ul-Iemaa’ and At-Tanbeeh.
"Dalaalat al-Ijma'" ve "At-Tanbeeh", Mefhum'un (anlaşılan, zımni anlam) delaletlerindendir; Mantuk'un (ifade edilen, açık anlam) delaletlerinden değildir.
The Dalaat ul-Iemaa’ and At-Tanbeeh are from the Dalaalaat of the Mafhoom (understood implicit meaning) and not from the Dalaalaat (indications/implications) of the Mantooq (expressed or explicit meaning).