İlk olarak bu yöntemin temel direklerini sağlam biçimde ortaya koyan kişi, Usûlü'l-Fıkıh alanında yazdığı er-Risâle adlı eserindeki Imâm eş-Şâfiî'dir. Bu yöntem, Kavâidü'l-Usûliyye'yi tesis etmesi, bunları tamamen teorik bir biçimde doğrulaması ve ihtilaf ya da farklılık açısından neleri kapsadığını hiçbir mezhebi gözetmeksizin kapsamlı biçimde incelemesiyle ayırt edilir. Amacı, bir mezhebe hizmet etse de ona karşı olsa da en güçlü ilkeleri üretmektir. Çünkü bu yöntem fıkha hâkimdir ve ona tâbi değildir. Bu tarikata uyanların, açıklık sağlamak veya örnek vermek dışında fürûʿ meselelerle meşgul olmaları nadirdi (Dr. Al-‘Abd Khaleel Abu ‘Eid, *Mabâhith Fî Usûli'l-Fıkh*, s. 26).

The first one to firmly lay down the pillars of this method was Al Imaam Ash-Shaafi’iy in his Risaalah which was written in the subject area of Usool ul-Fiqh. This method is distinguished in respect to establishing the Qawaa’id Al-Usooliyah, verifying them in a purely theoretical manner, conducting a thorough examination of what they include in terms of disagreement or difference without paying consideration to any Madh’hab. The aim of it is therefore to produce the strongest principles whether that would be in service of a particular Madh’hab or was in opposition to it. That is because it dominates over the Fiqh and is not subservient to it. It was rare that those following this Tareeqah would preoccupy themselves with the branches unless this was to provide further clarity or provide examples (‘Mabaahith Fee Usool ul-Fiqh’ by Dr. Al-‘Abd Khaleel Abu ‘Eid p26).

Bu nedenle, bu Tarîka'dan olanlar arasında, Şâfiî mezhebine bağlı olmalarına rağmen bazı konularda Şâfiî'ye muhalefet edenler vardı. Mesela, Şâfiî'nin sükûtî icmâyı (sükûtî icmâ'ı) kabul etmediğini görüyoruz; ancak Şâfiî mezhebinden olan Âmidî ise sükûtî icmâ'ın bir hüccet (delil ve kaynak) olduğu görüşünü tercih etmiştir.

Consequently, there were those of this Tareeqah who disagreed with Ash-Shaafi’iy (in areas) even if they were followers of his Madh’hab. So for instance we saw that Ash-Shaafi’iy did not take Al-Ijmaa’ As Sukootiy whilst Al-Aamadi who was of the Shaaf’iy Madh’hab outweighed that Al-Ijmaa’ As-Sukootiy is a Hujjah (proof and source).

Bu yöntem Usûl-i Fıkıh'a fayda sağlamıştır; usûlî ilkeler mezhep taassubuna tabi kılınmamış, bilakis ilmî ve derin bir şekilde incelenmiş, titizlik ve kapsamlı araştırmaya bağlı tutulmuştur. Bu sayede, kesin ve açık delillere (Berâhîn) dayanan doğru ve sağlam ilkeler ortaya çıkmıştır.

This Tareeqah (method) benefited Usool ul-Fiqh and the Usooli principles were not subservient to partisanship to the Madh’hab. Rather it was studied in a ‘Ilmiy and deep manner and was subservient to precision and thorough examination. As such correct and strong principles resulted from that built upon definite clear evidences or proofs (Baraaheen).

Örnek:

Example:

Şimdi size, Usûl-i Fıkıh'ın kaidelerinden olup Hanbelîler'in izlediği yöntemle bir kaidenin nasıl tesis edildiğini veya teyit edildiğini, Mütekellimîn'in metodu üzere, 630 hicri yılında vefat eden Muvaffakuddin Abdullah İbn Ahmed İbn Kudâme el-Makdisî'nin "Raudat an-Nazhar ve Cennat ul-Manâzır" adlı Usûl-i Fıkıh kitabından anlatacağım.

I will now relate to you the manner of establishing or affirming a Qaa’idah (principle) from the Qawaa’id of Usool ul-Fiqh undertaken by the Hanaabilah taken from the book ‘Raudat An-Nazhar Wa Jannat ul-Manaazhir’ in Usool ul-Fiqh authored by Al-Imaam Muwaffiq ud-Deen Abdullah Ibn Ahmad Ibn Qudaamah Al Maqdasiy who passed away in the year 630 AH. This was upon the Tareeqah (methodology) of the Mutakallimeen:

Medine ehlinin icmâ'ı (İcmâ'ı) bir hüccet (delil/hüküm kaynağı) değildir.

The Ijmaa’ of Ahl-ul-Madinah (the people of Madinah) is not a Hujjah (proof/source of evidence).

“Medine ehlinin İcmâ’ı bir hüccet değildir.” Mâlik ise bunun bir hüccet olduğunu söylemiştir; çünkü (Medine) ilmin kaynağıdır, vahyin yurdudur ve Sahâbenin çocukları orada yaşamıştır. Bu nedenle onların üzerinde ittifak ettikleri şeyin (yani İslâm’ın) dışında bir şey olması ve onların bu inançtan çıkmaları mümkün değildir… Ardından şöyle der: “Onların, Hakk’ın kendilerinden ayrılmasının imkânsız olduğu yolundaki sözü ise değerlendirmeye tabidir. Bu, bir kişinin Nebî ﷺ’den bir hadis işitip bunu başkalarına nakletmeden önce, yolculukta ya da Medine’de iken onu bırakmasının mümkün olmadığı durumda geçerlidir. Medine’nin faziletleri, halkının bir İcmâ’ toplamasını gerektirmez. Zira Mekke ondan daha üstündür, ama onun İcmâ’ konusunda bir etkisi yoktur. Eğer Medine ehlinin İcmâ’ı bir hüccet sayılsaydı, her zaman bir hüccet olmak zorunda kalırdı. Oysa bugünkü zamanımızda onların sözünün itibar edilmediği konusunda hiçbir ihtilaf ya da anlaşmazlık yoktur; İcmâ’ olarak kabul edilmesi ise hiç söz konusu değildir.”

“The Ijmaa’ of Ahl-ul-Madinah is not a Hujjah and Maalik said that it is a Hujjah because it represents the source of knowledge (‘Ilm), the home of the Wahi and the children of the Sahaabah resided within it. As such it is impossible for their agreement to be upon other than it (i.e. Islaam) and for them to go outside from what they were upon...” He then says: “And their statement that it is impossible for the Haqq (truth) to leave them is judged (evaluated). This is in the case where it is not impossible for a man to hear a Hadeeth from the Nabi (saw) whilst travelling or in Al-Madinah and then leave it before transmitting it to others and the merits of Al-Madinah do not oblige the convening of an Ijmaa’ (consensus) by its people. For verily Makkah is better than it and it has no trace (or impact) in respect to the Ijmaa’ and their Ijmaa’, if it was to be considered a Hujjah, would have been obliged to represent a Hujjah in all times. This is whilst there is no difference or disagreement in respect to their statement not being relied upon in this current time of ours let alone it being regarded as an Ijmaa”.

Bu örnekte İbn Kudâme, Medine ehlinin icmâının bir hüccet olmadığını teyit etmek veya ortaya koymak için akıl yürütmeye veya aklî bir hükme dayanmıştır; oysa Mâlikî mezhebinin takipçileri ve savunucuları bunu bir hüccet olarak kabul etmişlerdir.

In this example Ibn Qudaamah therefore used rational or an intellectual judgement to affirm or establish that the Ijmaa’ of Ahl-ul Madinah is not a Hujjah which had been taken by the followers or proponents of the Maaliki Madh’hab as a Hujjah.