Burada, Firavun'un ailesinin Musa (as)'ı alıp büyütmesi, onun kendilerine düşman olması ve üzüntü kaynağı olması için değildir. Aksine bu, yalnızca Allah Teâlâ'nın takdir ettiği bir sonuçtur; ve bu sonuç, Firavun ailesinin Musa (as)'ı nehirden almasındaki Allah'ın hikmetini temsil eder. Dolayısıyla bu bir illet değildir ve bunun üzerine kıyas yapılmaz.
Here, the family of Fir’aun did not take in Mousaa (as) and care for him for the sake of him becoming an enemy to them and a source of grief for them. Rather it only the result of what Allah Ta’Aalaa had intended and this result represents the Hikmah of Allah from the family of Fir’aun picking up Mousaa (as) from the river. It is therefore not an ‘Illah and Qiyaas (analogy) is not made upon it.
Hikmet de tıpkı illet gibi, onu belirten şer'î bir nass olmalıdır; ancak hikmet, illetten farklıdır, çünkü kıyas hikmet üzerine yapılmaz, illet üzerine yapılır.
The Hikmah like the ‘Illah must have a Shar’iy text to indicate it however it differs from the ‘Illah as Qiyaas is not made upon it like the ‘Illah.
Bu, Allah Ta'ala'nın murad ettiği şeyi ve hükmün veya Şeriat'ın arkasındaki Hikmet'i (hikmeti) temsil eder. Bu nedenle, Allah'tan başka hiç kimse bunu bilmez ve Allah Ta'ala bizi Vahiy yoluyla bir metin aracılığıyla bilgilendirmedikçe, Allah'ın Hikmet'ini bilmemiz mümkün değildir. Bu, Ahbar (haber verme), öğütler ve İrşad (rehberlik) gibidir ve bu nedenle 'İllet'ten farklı olarak, Ahkam-ı Şer'iyye'nin İstinbat (çıkarım) sürecinin bir parçası değildir.
'İllet ile Hikmet arasındaki farklardan biri şudur: 'İllet, Vasf-ı Zahir, Mündebit, Mahdud ve Mufhim bir niteliktir (açık, tutarlı, sınırlı/tanımlı ve akıl yürütmenin anlayışına açık bir vasıf). Şari' (kanun koyucu), hükmün arkasındaki sebebi (yani hükmün teşri edilme nedenini) açıklamak için onu bir metinle getirmiştir. Buna karşılık Hikmet, hükme uygun bir Vasf-ı Münasib'dir (hükme uygun bir nitelik) ve çoğu durumda hükmün yerine getirilmesi sonucunda gerçekleşen veya elde edilen bir niteliktir. Ancak Mündebit veya Mahdud (tutarlı ve sınırlı/tanımlı) değildir; örneğin Hac yapan kişiye bağlı olan ve onun bu ibadeti yerine getirmesiyle gerçekleşen fayda gibi, ama bu faydanın gerçekleşmediği durumların da olması mümkündür.
It represents what Allah Ta’Aalaa intended and His Hikmah (wisdom) behind the Hukm (ruling) or the Sharee’ah. Therefore, none but Allah knows it and it is not possible for us to become knowledgeable of the Hikmah of Allah unless He Ta’Aalaa has made us aware of it through a text by way of the Wahi (divinely inspired revelation). It is like the Akhbaar (informing), the exhortations and Irshaad (guidance) and consequently, unlike the ‘Illah, it is not involved in or part of the Istinbaat (deduction process) of the Ahkaam Ash-Shar’iyah From amongst the differences between the ‘Illah and the Hikmah is that the ‘Illah is a Wasf Zhaahir Mundabit Mahdood and Mufhim (A description that is apparent, consistent, limited/definied and open to the understanding of reasoning). The Shaari’ (legislator) brought it in a text to explain the matter that was behind (motive) of the Hukm Ash-Shar’iy (i.e. the reason for its legislation). This is whilst the Hikmah is a Wasf Munaasib Lil-Hukm (a description that is fitting for the Hukm) that is realised or attained in most circumstances as a result of fulfilling the ruling. It is not Mundabit or Mahdood (consistent and limited/defined) like the benefiting attached to the one who performs Hajj which is realised as a result of his performance of it whilst it is also possible for it to not be realised.