Ve Resûlullah'ın (sav) sözü gereğince:
And due to the Qawl of the Messenger (saw):
Birbirine Zıt İki Metin Arasındaki Çelişki: Biri Diğerinden Sonra Gelmiş mi, Yoksa Sonradan Gelmemiş mi?
The Conflict Between Two Texts With One Being Later Than The Other Or Not Being Later
1 – İki metin arasındaki çelişki; bunlardan birinin (vahyin nüzul zamanı bakımından) diğerinden sonra gelmiş olması:
1 – Conflict between two texts with one of them being later (in the time of revelation) than the other:
Eğer iki metin her bakımdan birbiriyle çelişiyorsa ve bunları bir araya getirmek (el-Cem') ya da uzlaştırmak mümkün değilse, yani ikisi birlikte uygulanamıyorsa, ancak iki metinden sonra nazil olanın (nüzul zamanı bakımından) bilinmesi halinde, sonraki metin önceki metin için nâsih (hükmü kaldırıcı) olur, önceki metin ise mensûh (hükmü kaldırılmış) olur.
If two texts are in conflict from every angle and it is not possible to bring them together (Al-Jam’u) (or reconcile them), in the case where they cannot both be acted upon together, whilst the later of the two texts (in terms of time of revelation) is known, then the later text would be Naasikh (abrogating) for the prior one (which would be Mansookh/abrogated).
Örnek:
Example:
Allah (SWT) şöyle buyurur:
Allah (swt) says:
Kadınlarınızdan fuhşa başvuranların aleyhine, aranızdan dört şahit getirin. Eğer şahitlik ederlerse, bu kadınları ölüm onları alıncaya kadar evlerde tutun ya da Allah onlara başka bir yol takdir edinceye kadar. (En-Nisâ, 15)
Those who commit unlawful sexual intercourse of your women - bring against them four [witnesses] from among you. And if they testify, confine the guilty women to houses until death takes them or Allah ordains for them [another] way (An-Nisaa’ 15).
Ve Allah Teâlâ şöyle buyurur:
And Allah Ta’Aalaa says:
Bekâr kadın zina edeni ve bekâr erkek zina edeni: her birini yüz değnek vurun. (En-Nûr, 2)
The [unmarried] female fornicator and male fornicator, lash each one of them a hundred lashes (An-Noor 2).
Bu nedenle iki metin, zaniye (zina eden kadın) hakkında birbiriyle çelişiyor gibi görünmektedir. Birincisi, zaniyenin hükmünün evde hapsedilmesi olduğunu açıklarken, ikincisi onun hükmünün yüz değnek vurulması olduğunu açıklamaktadır.
The two texts therefore appear to be in conflict in respect to the Zaaniyah (fornicator). The first explains that the Hukm of the Zaaniyah is for her to be confined within the house whilst the second explains that her Hukm (legal ruling) is for her to be lashed with one hundred lashes.
Nur Suresi'ndeki ayetin Nisa Suresi'ndeki ayetten sonra indirilmesi halinde, Nur Suresi'nin sonraki ayeti, (nüzul bakımından) kendisinden önce gelen Nisa Suresi'ndeki ayetin hükmünü neshetmiş olur.
In the case where the Aayah in An-Noor was revealed after the Aayah of An-Nisaa’ it means that the later Aayah of Soorah An-Noor abrogates the Hukm of the Aayah of Soorah An-Nisaa’ which is prior to it (in revelation).
2 – Metinler arasında hangisinin diğerinden sonra olduğu bilinmediğinde ortaya çıkan çelişki:
2 – Conflict between two texts in the absence of knowledge in respect to which one is later than the other:
Eğer iki metin birbiriyle çelişiyorsa ve hangisinin diğerinden sonra geldiğini bilmiyorsak ve ikisini uzlaştıramıyorsak (el-Cem'), o zaman deliller arasında et-Tercih ilkelerine başvurmalıyız; böylece en güçlü delili tercih ederiz. Delilin Kuvvet (güç) ölçüsü, aşağıdaki hususlar dikkate alındığında onun gücü anlamına gelir:
If two texts are in conflict with each other and we did not know which of them is later than the other and we are unable to bring them together (Al-Jam’u), then we have to resort to the principles of At-Tarjeeh (outweighing) between the evidences so that we outweigh the strongest Daleel. The Quwwah Ad-Daleel (strength of the evidence) means its strength in respect to taking into consideration the following matters:
A – Âdillei İcmâliyye'nin (sıralama) düzeninin göz önünde bulundurulması şu şekildedir:
A – The consideration of the (ranking) order of the Adillah Al-Ijmaaliyah as follows:
Kur'an-ı Kerim, Sünnet-i Nebeviyye'den daha güçlüdür; hatta Sünnet mütevatir olsa bile.
- The Qur’aan Al-Kareem is stronger than the Sunnah An-Nabawiyah and even if it was Mutwaatirah.
- Mütevatir hadisler, icma'dan ve haber-i vahitten daha güçlüdür.
- The Ahaadeeth Al-Mutawaatirah are stronger than the Ijmaa’ and stronger than the Khabar Al-Aahaad.
Helal ile haram bir araya gelmez; ancak haram, helali basar ya da onun üzerine galip gelir.
The Halaal and the Haraam do not meet except that the Haraam outweighs or dominates over the Halaal
(Abdürrezzak, bunu mevkuf olarak rivayet etmiştir; Beyhakî ise zayıf olduğunu belirtmiştir. El-Kenz'in şarihi ez-Zeyla'î ise bunun merfu olduğunu, yani senedin Nebi ﷺ'ye kadar ulaştığını söylemiştir.)
(Related by Abdur Razzaaq Maqoofan and Al-Bayhaqi classified it as Da’eef. Az-Zay’aliy the explainer of Al-Kanz mentioned that it is Marfoo’an i.e. the chain reaches the Nab (saw)).
Ve Resulullah'ın (sav) şu sözü sebebiyle:
And due to the statement of the Messenger (saw):
Şüphe ettiren şeyi, şüphe ettirmeyen şey için bırak.
Leave that which causes you doubt for that which does not cause you doubt
* İki delilden birinin vücubu (farziyet/zorunluluk) ispat ettiği, diğerinin ise ibaheyi (tavsiye edilen durum) ispat ettiği durumda: Vücubu ispat eden delil, ibaheyi ispat eden delile üstündür; çünkü Vacib'i terk etmek günahtır, Mubah olanı terk etmek ise günah değildir. * İki delilden birinin hadd (belirlenmiş ceza) olmadığını gösterdiği, diğerinin ise haddi ispat ettiği durumda: Haddi nefyeden delil, onu ispat eden delile üstündür ve bu, Peygamber ﷺ'in şu sözüne dayanmaktadır:
* That one of the two evidences establish Al-Wujoob (obligation) and the other establishes Al-Ibaahah (recommendation). The Daleel establishing the obligation outweighs the Daleel establishing Al-Ibaahah because leaving the Waajib is an ‘Ithm’ (sin) whilst leaving the Mubaah is not sinful. * That one of the two evidences negate Al-Hadd (prescribed set punishment) whilst the other Daleel affirms the Hadd. In this case the Daleel negating the Hadd outweighs the one affirming and that is due to the Qawl (speech) of the Messenger (saw):
Müslümanlardan hudûdu gücünüz yettiği ölçüde savın (et-Tirmizî).
Avert the Hudood from the Muslims as much as you are able (At-Tirmidhi).
İmam'ın affetme konusunda yanılması, cezalandırma konusunda yanılmasından daha iyidir (et-Tirmizî).
For the Imaam to make an error in pardoning is better than him making an error in punishing (At-Tirmidh).
Örnek:
Example:
Muvatta'da rivayet edilmiştir ki Ömer İbnü'l-Hattab (ra), kıtlık (veya kuraklık) yılında hırsızın elini kesmemiştir; oysa Allah (swt) şöyle buyurmuştur:
It was narrated in Al-Muwatta’ that ‘Umar Ibn Al-Khattaab (ra) did not cut the hand of the thief in the year of the famine (or drought) even though Allah (swt) said:
Hırsızlık yapan erkek ve kadın, işledikleri suçun karşılığı ve Allah'tan bir caydırıcı ceza olarak ellerini kesin. Allah, güçlü ve hikmet sahibidir. (Maide 38)
[As for] the thief, the male and the female, amputate their hands in recompense for what they committed as a deterrent [punishment] from Allah. And Allah is Exalted in Might and Wise (Al-Maa’idah 38).
Bu konu, bu kitabın birinci bölümünde "Sahabenin İctihadları" başlığı altında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
* This has been discussed in full in the subject of the ‘Ijtihaadaat of the Sahaabah’ in the first part of this book.