Usûlü'l-Fıkh
Usool ul-Fiqh
Usûlü'l-Fıkıh, iki bölümden oluşan bir ‘İsm-i Mürekkeb’ (birleşik isim)dir. Bu isim, ‘Mudâf’ (eklenen) ve ‘Mudâfün ileyh’ (kendisine eklenen) kısımlarından meydana gelir; yani bir kelime, diğerine eklenip birleştirildiğinde belirli bir anlam kazanır. Fıkıh kısmının tanımını zaten yaptık; şimdi ‘Usûlüʼl-Fıkıh’ tanımına ulaşmak için ‘Usûl’ kısmını tanımlayacağız.
Usool ul-Fiqh is an ‘Ism Murakkab’ (A name that is constructed and composed of two parts). It is composed of the ‘Mudaaf’ (added) and the ‘Mudaaf Ilaihi’ (added to) (i.e. one word attached and added to another to give a particular meaning when combined). We have already defined the ‘Fiqh’ part and now we will define the ‘Usool’ part so as to arrive at the definition of ‘Usool-ul-Fiqh’.
Usûl lügaten:
Usool linguistically:
Bu, "Asl" kelimesinin çoğuludur ve duvarın temel üzerine örülmesi gibi, üzerine bir şeyin inşa edildiği şeydir; ayrıca Hükmün Delil üzerine bina edilmesi gibidir. Dolayısıyla "Al-Maitah" (leş) etinin haram kılınması, Allah Teâlâ'nın şu kavli olan Delil-i Şer'î üzerine bina edilmiş Hüküm-i Şer'î'dir:
It is the plural of ‘Asl’ and it is that which is built upon like building a wall upon the foundation and like building the Hukm upon the Daleel. So the Tahreem (prohibition) of ‘Al-Maitah’ (carrion) is the Hukm Ash-Shar’iy built upon the Daleel Ash-Shar’iy which is the Qawl of Allah Ta’Aalaa:
Size haram kılınan şeyler: Ölmüş hayvanlar (leş) (Mâide 3).
Prohibited to you are dead animals (carrion) (Al-Maa’idah 3).
Dolayısıyla "Usûl", üzerine başka bir şeyin inşa edildiği temel ilkeler ya da esaslar (usus) veya kaideler (qawâʿid) demektir.
So the Usool is ‘Usus’ (foundations) or Qawaa’id (principles) upon which something else is built.
Usûlü'l-Fıkıh'ın tanımı:
The definition of Usool ul-Fiqh:
Bunlar, Adillah At-Tafsiliyyah'dan (ayrıntılı deliller) alınan pratik Ahkâm Ash-Shar'iyyah bilgisine ('İlm) ulaşılmasını sağlayan Adillah Al-İjmaliyyah ve Kavâ'id'dir (ilkeler).
It is the Adillah Al-Ijmaaliyah and the Qawaa’id (principles) through which knowledge (‘Ilm) of the practical Ahkaam Ash-Shar’iyah taken from the Adillah At-Tafseeliyah (detailed evidences) is arrived at.
Adillah Al-Ijmaaliyah ise şunlardır: Kur'an, Sünnet, Kıyas, İcma ve bunların dışındakiler.
As for the Adillah Al-Ijmaaliyah then these are: The Qur’aan, the Sunnah, Qiyaas, Ijmaa’ and other than these.
Kavâid (ilkeler)ise bunlar şöyledir: Ya Kavâid Külliyye Şer'iyye (Kapsamlı Şer'î ilkeler), örneğin şu kaide gibi:
As for the Qawaa’id (principles) then they are: Either Qawaa’id Kulliyah Shar’iyah (Comprehensive Shar’iyah principles) like the Qaa’idah (principle):
"Vacip olması için bir şeyin tamamlanmasına bağlı olan şey, kendisi de vacip olur."
‘That which the Waajib is not completed except with it is (in itself) Waajib’
Veya Kavâ'idu Lugaviyye (dilsel ilkeler), mesela şu kaide: "Lafız, bir karîne (bağlam ipucu) bulunmadıkça hakikat (gerçek, sözlük) anlamından mecaz (değişmiş) anlamına çevrilmez."
Or Qawaa’id Lughawiyah (linguistic principles) like the Qaa’idah: ‘The Lafzh (wording) is not taken away from its Haqeeqah (literal meaning) to the Majaaz (metaphorical meaning) unless there is a Qareenah (indicative linkage/connotation)’.
Usûlü'l-Fıkıh Konusunun Alanı:
The Subject Area of Usool ul-Fiqh:
Usûlü'l-Fıkıh şu dört konuyu ele alır:
Usool ul-Fiqh deals with the following four matters:
1) Al-Adillah Al-Ijmaaliyah:
1) Al-Adillah Al-Ijmaaliyah:
Al-Kitâb, es-Sünnet, el-Kıyâs, el-İcmâ‘ ve diğerleri gibi: el-İstihsân, el-Mesâlihu'l-Mursele, el-‘Urf, Şer‘u Men Kablenâ, Mezhebü's-Sahâbî ve el-İstıshâb.
Al-Kitaab, As-Sunnah, Al-Qiyaas, Al-Ijmaa’ and others like: Al-Istihsaan, Al-Masaalih Al-Mursalah, Al-‘Urf, Shar’u Min Qablinaa, Madh’hab As-Sahaabiy and Istishaab.
Usul'ul-Fıkıh, bu Edille'lere (deliller), bunların bir Hüccet (delil/kanıt) olarak kullanılabilirliğini teyit etme açısından bakar.
Usool ul-Fiqh looks at these Adillah (evidences) from the perspective of affirming their validity to be used as a Hujjah (proof/evidence)
ve onların delil derecesi ya da istidlal (çıkarım) sürecindeki seviyesi.
and their evidential grade or level within the process of deduction.
2) Al-Hükm Eş-Şer'î ve ona bağlı olanlar. Bunlar şunları kapsar: Hükmün anlamı, Hüküm çeşitleri (kısımları), Ahkâm-ı Şer'iyyenin maksatları (Makâsıdü'l-Ahkâmi'ş-Şer'iyye), Hükmün erkânı (rükünleri) ve bunlar: El-Hâkim (hükmeden), El-Mahkûmun Aleyh (hükmolunan üzerine) ve El-Mahkûmun Bih (hükmolunan ile).
2) Al-Hukm Ash-Shar’iy and what is related to it. This comprises of: The meaning of the Hukm, Aqsaam Al-Hukm (types/categories), Maqaasid Al-Ahkaam Ash-Shar’iyah, Arkaan (pillars) of the Hukm and these are: Al-Haakim (The judge), Al-Mahkoom ‘Alaihi (Judged upon) and Al-Mahkoom Bihi (Judged with).
3) Dalaalaat al-Alfaazh (Lafızların Delaletleri, lafızların ifade ettiği anlamlar). Bu başlık şunları içerir: Kitap ve Sünnet'in lafızlarının, açıklık derecesi bakımından ve açık (apaçık ya da tamamen belirgin) olmayan yönleri bakımından delaletleri.
3) Dalaalaat Al-Alfaazh (the implications, import of the worded expressions). This comprises of: - Dalaalaat Al-Alfaazh (indications of worded expressions) of the Kitaab and the Sunnah in terms of their level of clarity and in terms of that which is not apparent (obvious or completely clear).
Dalalat ul-Alfaazh'ın anlamlara göre (ilgili anlamlar bakımından) bölümleri: Dalaalat ul-'Ibaarah, Dalaalat ul-Ishaarah ve Al-Mafhoom Al-Mukhaalafah.
- Dalalat ul-Alfaazh in respect to the meanings like the Dalaalat ul- ‘Ibaarah, Dalaalat ul-Ishaarah and Al Mafhoom Al-Mukhaalafah.