‘Ubeydullah bin Mes'ud el-Buhari bunu şöyle tanımlamıştır:
‘Ubaidullah Bin Mas’ood Al-Bukhaari defined it by saying:
Bu, ortak bir ‘illet (gerekçe) sebebiyle hükmün aslından fer‘e genişletilmesidir.
It is the extension of the Hukm in respect to the origin to the branch due to a unifying (common) ‘Illah (reasoning).
Eş-Şevkânî, "İrşâdü'l-Fuhûl" adlı kitabında onu şöyle tanımlamıştır:
Ash-Shawkaani in his book ‘Irshaad Al-Fuhool’ defined it as:
Bu, zikredilmemiş bir olaya, zikredilmiş bir olayın hükmünün, ikisi arasındaki ortak bir illet yoluyla çıkarılmasıdır.
It is the extraction of the like of a Hukm that has been mentioned to that which has not been mentioned by way of a shared commonality between them both.
İbn Kudame el-Hanbelî, "Ravdatü'n-Nâzır" adlı kitabında onu şöyle tanımlamıştır:
Ibn Qudaamah Al-Hanbaliy in his book ‘Rawdat An-Naazhir’ defined it as:
Bu, bir hükmü bir asla, aralarındaki ortak bir illet yoluyla, o hüküm bakımından dala taşımaktır.
It is the carrying of the branch upon the origin in respect to a Hukm by way of a shared commonality between them.
El-Gazali, "El-Mustasfâ" adlı kitabında kıyası tanımlarken şöyle demiştir:
Al-Ghazaaliy in his book ‘Al-Mustasfaa’ said when defining AlQiyaas:
Bilinen bir şeyi (Ma'loom), hüküm ya da sıfat (vasıf) bakımından bu ikisini birbirine bağlayan ortak bir özellik nedeniyle, bu ikisi için bir hükmü ispat etmek veya onlardan nefyetmek bakımından, bilinen başka bir şeyin üzerine taşımaktır.
It is carrying a known matter (Ma’loom) upon a known matter in respect to establishing a Hukm for them both or negating it from them due to a shared commonality that joins them in respect to affirming a Hukm or a Siffah (description/attribute), or in terms of negating them from them.
El-Allâme Abdul Aliy el-Ensârî, kıyası şöyle tanımlamıştır:
Al-‘Allaamah ‘Abdul ‘Aliy Al-Ansaariy defined Al-Qiyaas as:
Bu, hükmün ‘illetinde (gerekçesinde) metinde zikredilen (bulunan) şeye, sükût edilen şeyin eşitlenmesidir.
It is the equalising of that which has been silent upon to that which has been mentioned in the text (as found) in the ‘Illah of the Hukm (ruling).
Tüm bu tanımlar, Kıyas'ın gerçek mahiyetini temsil eden tek bir anlamı işaret etmektedir. Bu anlam şudur: Kur'an'dan ve Sünnet'ten, bir mesele ya da konunun hükmünü zikreden ve aynı zamanda bu hükmün 'illetini (gerekçesini) de zikreden şer'î nasslar vardır.
All of these definitions indicate one single meaning which represents the true reality of Al-Qiyaas. This is that there are Shar’iyah texts from the Qur’aan and the Sunnah which mention the Hukm of a matter or issue and also mention the ‘Illah (reasoning) of this Hukm.
'Illah, hükmün gerekçesini veya saikini (bâ'ith) temsil eder; bunun bir örneği şöyledir:
The ‘Illah represents the motive/reasoning (Baa’ith) for the Hukm and the following is an example of this: