El-‘Âmm (Genel)
Al-‘aamm (the General)
Tanımı:
Its definition:
"Âmm, tek bir lafızla (lafzh), ona uygun olan veya uygulanabilir olan (sâlih) her şeyi kapsayan bir lafızdır."
The ‘Aamm is a Lafzh that takes in all that is fitting or viable (Saalih) for it, through a single worded expression (Lafzh).
Örnek: Al-Qawm (millet/topluluk), Ar-Rijaal (erkekler), Al-Mu'minoon (müminler) ve benzeri.
Example: Al-Qawm (people/nation), Ar-Rijaal (men), Al-Mu’minoon (believers) and so on.
"Al-Qawm" lafzı, kadınları, erkekleri ve çocukları kapsayan çok sayıda kişinin, tek bir lafız altında toplanmasını ifade eder. Bu anlam, tek bir lafızla, kendisine uyan her şeyi içine alır ve bünyesine katar.
The Lafzh ‘Al-Qawm’ represents a single Lafzh under which many fall (within its meaning) in terms of women, men and children. This meaning takes in or absorbs into it all that fits it, through one single Lafzh.
El-Elfâzu'l-Âmme (genel lafızlar)
Al-Alfaazh Al-‘Aammah (the general worded expressions)
Dilin kendi insanlarını (yani onu getirenleri) genel anlamı göstermek ve buna yönlendirmek için kullandığı lafızlar vardır. Bu lafızları genelliğe (umum) delil olarak kullanmak sahih ve doğrudur; yani bu lafızların kastettiği şey Umum'dur. Dolayısıyla bunların işaret ettiği ve yönlendirdiği şey ‘Amm'dır (genel). Bu lafızlar şunlardır: 1 – Cins (Al-Jinsiyah) veya İstiğrak (Al-Istighraaqiyah) anlamı taşıyan ‘ال’ (elif-lam) ile marifeye (belirli hale) getirilmiş çoğul isim. Allah'ın (c.c.) şu kavlinde olduğu gibi:
There are Alfaazh (wordings) which the people of the language (i.e. those who came with it) provided in order to indicate and guide to the ‘Aamm (general). It is valid and correct (Saheeh) to use them as evidence to support that what is intended from them is Al-‘Umoom (generality or generalness). Consequently, what they guide to and indicate is ‘Aamm (general). These Alfaazh include 1 – The definite plural that has been defined (Mu’arraf) with ‘ال) ‘Alif and Laam) Al-Jinsiyah (of type/kind) or Al-Istighraaqiyah (absorption/taking in). This is like in the Qawl of Allah (swt):
Erkekler kadınların koruyucusu ve onların geçimini sağlayanlardır (En-Nisâ 34).
Men are the protectors and maintainers over women (An-Nisaa’ 34).
“Er-Rical” (erkekler) genel anlamlı bir lafızdır (lafzı âmm) ve her erkeği kapsar; aynı durum “En-Nisâ” (kadınlar) için de geçerlidir.
‘Ar-Rijaal’ (the men) is a Lafzh ‘Aamm (general worded expression) and absorbs within it every man and the same applies to ‘An-Nisaa’ (the women).
2 – İzafet (bir kelimenin diğerine eklenmesi) yoluyla belirlenen (ma'rife olan) belirli çoğul: Örneğin Allah (SWT)'un şu sözünde olduğu gibi:
2 – The definite plural that is defined (Mu’arraf) by ‘Idaafah’ (construct of attaching of one word to another) like in the example where Allah (swt) said:
Ve yoksulluk korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin. (En'am 151)
And do not kill your children out of fear of poverty (Al-An’aam 151).
"Awlaadakum" (çocuklarınız) lafzı, içinde "Awlaad" (çocuklar) kelimesinin genelliğini kapsar.
The Lafzh ‘Awlaadakum’ (your children) absorbs within it the generality of ‘Awlaad’ (children).
3 – Nafiy (olumsuzluk), Nahiy (yasaklama) veya Şart bağlamında (Siyak) gelen Nekre (belirsiz isim). Örnek:
3 – The Nakirah (indefinite) in the context (Siyaaq) of An-Nafiy (negation), An-Nahi (forbiddance) or As-Shart (condition). Example:
Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu:
The Messenger of Allah (saw) said:
Allah'a ve Ahiret Gününe iman eden bir kadının, kendisiyle birlikte bir mahrem yakını olmadan bir gece ve bir gündüzlük mesafe yolculuk yapması helal değildir. (Malik, el-Muvatta'da rivayet etmiştir.)
It is not Halaal for a woman who believes in Allah and the Last Day to travel a distance of a day and a night except with a Mahram relative from her (Malik in Al-Muwatta’).
Lafız "İmra'ah" (kadın), nefy (olumsuzluk) bağlamında nekire (belirsiz) olarak gelmiştir; yani önünde nefy harfi olan "La" bulunmaktadır. Bu nedenle her kadını kapsar.
The Lafzh (wording) ‘Imra’ah’ (woman) is Nakirah (indefinite) in the Siyaaq (context or frame) of the Nafi (negation) i.e. it is preceded by the ‘Harf An-Nafi’ (the letter indicating negation) which is ‘La’. It therefore encompasses every woman.
Ve Allah (SWT) şöyle buyurdu:
And Allah (swt) said:
Ey iman edenler! Hiçbir topluluk başka bir topluluğu alaya almasın. {Ey iman edenler! Hiçbir topluluk başka bir topluluğu alaya almasın} (Hucurat, 11).
O you who have believed, no people should ridicule [another] people (Al-Hujuraat 11).
Burada "Qawm" (bir topluluk) kelimesi, bir yasaklama (nehiy) bağlamında nekre (belirsiz) olarak gelmiştir ve bu lafız her topluluğu kapsar. Dolayısıyla umumiliği (genelliği) ifade eder.
Here the Lafzh ‘Qawm’ (a people) is Nakirah (indefinite) in the Siyaaq (context/framing) of a Nahi (forbiddance) and this Lafzh encompasses any Qawm. It therefore indicates ‘Umoom (generality).
Ve Allah (SWT) şöyle buyurdu:
And Allah (swt) said:
Ey iman edenler! Eğer fasık biri size bir haber getirirse, bunu araştırıp doğrulayın; yoksa bilmeden bir topluluğa zarar verir, sonra yaptığınıza pişman olursunuz. (el-Hucurât, 6)
O you who believe! If a rebellious evil person comes to you with a news, verify it, lest you harm people in ignorance, and afterwards you become regretful to what you have done (Al-Hujuraat 6).
"Faasiq" (fasık, günahkâr/itaatsiz) lafzı, şart bağlamında (siyâk) bir şart edatının önüne geldiği için nekre (belirsiz) olarak gelmiştir. Bu nedenle "Faasiq" lafzı her fasık kişiyi kapsar ve bu yönüyle umum (genellik) ifade eder.
The Lafzh ‘Faasiq’ (rebellious/disobedient) is Nakirah (indefinite) in the Siyaaq (context/framing) of a Shart (condition) because it has been preceded by the Harf of the Shart (letter or preposition of conditionality) The Lafzh of ‘Faasiq’ therefore indicates every Faasiq and so it is indicative of Al-‘Umoom (generality).
4 – Şart İsimleri (koşul isimleri): Allah Teâlâ şöyle buyurur:
4 – Asmaa’ Ash-Shart (conditional nouns): Allah Ta’Aalaa says:
Kim bu ayı (hilalini) görürse, onu oruçla geçirsin. (Bakara 185)
So whoever sights [the new moon of] the month, let him fast it (Al-Baqarah 185).
"منَ" lafzı (kim olursa olsun) bir İsm-i Şart'tır (koşul ismi) ve umumu (genelliği) gösterir; bu nedenle Ramazan ayına yetişen ve mükellef (şer'î olarak sorumlu tutulan) her Müslüman'ın bu ayı oruçla geçirmesi gerektiğini ifade eder.
The Lafzh ‘منَ ’ (who(ever)) is an Ism Shart (conditional noun) that indicates Al-‘Umoom (generality) and so it is indicating that every Muslim who has witnessed the month of Ramadhaan and is Mukallaf (legally entrusted and responsible) must fast the month.
Ve Allah'ın (SWT) sözü:
And the Qawl of Allah (swt):
"Nerede olursanız olun, ölüm size yetişecektir." (Nisâ, 78).
Wherever you may be, death will overtake (or reach) you (An-Nisaa’ 78).
"Lafzh" أ‘ينْ َ (nerede) isim şart'tır (koşul ismi); yerin (mekânın) genelliğini gösteren bir mekân koşul ismidir.
The Lafzh أ‘ينْ َ (where) is an Ism Shart (conditional noun) for the place (Makaan) indicating the generality of place.
Ve Onun Kavl-i Teâlâ'sı:
And His Qawl Ta’Aalaa:
"Hangisini çağırırsanız çağırın, en güzel isimler O'nundur" (el-İsrâ', 110).
Whichever [name] you call - to Him belong the best names (Al-Israa’ 110).
"أي" lafzı, Arapçada şart ismi (koşul ismi) olup umumu (genellik) ifade eder.
The Lafzh ‘أي َ ‘which(ever)) is an Ism Shart (conditional noun) indicating Al-‘Umoom (generality).
5 – İstifham İsimleri (soru isimleri) gibi:
5 – Asmaa’ ul-Istifhaam (questioning/enquiring nouns) like:
Onun Kavli (swt):
His Qawl (swt):
Dediler: "Bunu tanrılarımıza (putlarımıza) kim yaptı?" (Enbiyâ, 59)
They said: “Who did this with our deities (idols) (Al-Anbiyaa’ 59).
Allah Teâlâ'nın buyruğu:
And the Qawl of Allah Ta’Aalaa:
"Allah bununla bir örnek olarak ne kastetmiştir?" (Bakara 26).
They say: "What did Allah intend by this as an example?" (Al-Baqarah 26).
Ve O'nun kelamı, Azze ve Celle:
And His speech ‘Azza Wa Jalla:
"Allah'tan başka ibadet ettikleriniz nerede?" diyecekler. (A'raf: 37)
They will say: "Where are those you used to invoke besides Allah?" (Al-A’araaf 37).
Önceki Kerim Ayetlerde geçen İstifham İsimleri (soru isimleri) olan «مَنْ» (kim), «مَاذَا» (ne) ve «أَيْنَ» (nerede) lafızları, umumu (genelliği) ifade eden lafızlardır.
The Asmaa’ Al-Istifhaam (questioning nouns) in the previous Noble Aayaat which are: ‘منَ َماذَا’ ,‘ أْين’ and (who, what and where) are all Alfazh that indicate Al-‘Umoom (generality).
6 – El-Esmâu'l-Mevsûle: Bunlar, çoğul anlamında kullanıldıklarında "منَ" (kim/kimler) ve "ما" (ne/neler) ile "Alladheena" (الذين), "Allaatiy" (اللاتي) ve "Allawaatiy" (اللواتي) gibi kelimelerdir. Bunun örneği Allah'ın (SWT) şu sözündedir:
6 – Al-Asmaa’ Al-Mawsoolah: These include ‘منَ ’ (who) and ‘ما ‘ (what) if they are indicating the Jam’u (plural) and they also include ‘Alladheena’, Allaatiy and Allawaatiy…. This is like in the Qawl of Allah (swt):
{Göklerde ve yerde kim varsa, istese de istemese de, gölgeleri sabah akşam, Allah'a secde eder.} (Ar-Ra'd, 15)
And to Allah prostrates whoever is within the heavens and the earth (Ar-Ra’d 15).
Bunların dışında kalanlar ise size helal kılındı. (Nisâ, 24)
And lawful to you are what lie [all others] beyond these (An-Nisaa’ 24).
Yani "من" (man) lafzı bir İsm-i Mevsul'dür ve göklerde ve yerde olan her şeyi, yani Al-'Umoom'u (genellik) ifade eder.
So the Lafzh ‘منَ ’ (man) is an Ism Mawsool (relative pronoun) that indicates all that is in the heavens and the earth i.e. it indicates Al- ‘Umoom (generality).
Aynı şekilde, Lafzh (lafız) ‘ مَا ’ bir İsm-i Mevsul'dür, çoğul (cem') ifade eder ve El-‘Umum (genellik) anlamını gösterir.
Similarly, the Lafzh (wording) ‘ مَا ‘ is an Ism Mawsool that is indicative of a Jam’u (plural) and indicates Al-‘Umoom (generality).
Allah Teâlâ şöyle buyurdu:
Allah Ta’Aalaa said:
Şüphesiz iman edip salih amellerde bulunanlar için, altlarından ırmaklar akan cennetler vardır. İşte bu büyük kurtuluştur. (Burûc 11)
Verily, those who have believed and done righteous deeds will have gardens beneath which rivers flow. That is the great attainment (Al-Burooj 11).
"Lafzh" (ʿAlladhīna / "who") da umum ifade eder.
The Lafzh (‘Alladheena/who) is also indicative of Al-‘Umoom.
Allah (SWT) şöyle buyurur:
Allah (swt) says:
Kadınlarınızdan artık âdet görmeyi ummayanlar hakkında (Et-Talâk 4)
And those who no longer expect menstruation among your women (At-Talaaq 4)
Lafzh (sözcük ifadesi) "Allaaiy" (who / olan) ise, genellik (Al-'Umoom) ifade eden İsm-i Mevsûle'lerden (ilgi zamirleri) biridir.
The Lafzh (worded expression) (Allaaiy/who) is from among the Asmaa’ Al-Mawsoolah (relative pronouns) that are indicative of generality (Al-‘Umoom).
7 – Tekil isim (el-İsmu'l-Mufrad) olup Ma'rife (belirli) kılınan, "Elif Lam" ile şöyle belirlenen:
7 – Al-Ism ul-Mufrad (the singular noun) that is defined (Mu’arraf) with ( ‘Alif Laam) like:
Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:
Allah (swt) said:
Erkek hırsız ve kadın hırsız, ellerini kesin (Al-Mâide 38).
The male thief and female thief cut off their hands (Al-Ma’idah 38).
Tekil (müfred) "es-sâriq" (hırsız) lafzı ile tekil "es-sâriqa" lafzı, her erkek hırsızı ve her kadın hırsızı kapsar; çünkü ikisi de İstiğrak (genellik) ifade eder. Ancak tekil bir kelimeye "El-'Ahdiyye" (bilinen, belirli olan) takısı ya da eki getirilirse, o zaman Al-'Umoom (genellik) ifade etmez; tıpkı Allah Teâlâ'nın şu kavlinde olduğu gibi:
The Mufrad (singular) Lafzh ‘As-Saariq’ (thief) and the singular Lafzh ‘As-Saariqah’ encompass every male thief and every female thief as they are both indicative of Al-‘Umoom (generality). If however ‘‘Al-‘Ahdiyah (of convention) was attached or affixed to a Mufrad (singular word) then it would not be indicative of Al-‘Umoom (generality) like in the Qawl of Allah Ta’Aalaa:
Elif Lam Mim. Bu, hakkında hiçbir şüphe olmayan kitaptır; Allah'tan korkanlar için bir hidayettir. (Bakara 1-2)
Alif Laam Meem. This is the Book about which there is no doubt, a guidance for those who have Taqwaa of Allah (Al-Baqarah 1-2).
Burada "el-Kitab" lafzı (kelimesi) her kitabı değil, bilinen Kitap'ı, yani Kur'an-ı Kerim'i ifade eder.
So here the Lafzh (wording) ‘Al-Kitaab’ (the book) does not indicate to (the meaning) of every book but rather it is the Book Al-Ma’hood (that is well-known) and that is the Qur’aan Al-Kareem.
Bazı ek faydalar:
Some extra points of benefit:
1 – El-Cem‘u en-Nekirah (belirsiz çoğul), kapsamını bütün fertlerini içine almayıp bunların birçoğunu kuşatması veya kapsaması durumunda umumiyet (genellik) bakımından farklılık gösterir. Bu, Allah'ın (c.c.) şu kavli gibidir:
1 – Al-Jam’u An-Nakirah (the indefinite plural) differs in respect to its ‘Umoom (generality) in the case where it does not take in all of its Afraad (individual elements) but rather absorbs or encompasses many of them. This is like the Qawl of Allah (swt):
[Bu tür nişler] Allah'ın yükseltilmesini emrettiği ve içlerinde adının anılmasını buyurduğu camilerdedir; orada sabah akşam O'nu tesbih ederler. [Onlar] öyle erkeklerdir ki, ticaret ve alışveriş, Allah'ı anmaktan, namazı kılmaktan ve zekâtı vermekten onları alıkoymaz. Kalplerin ve gözlerin dehşetle allak bullak olacağı bir günden korkarlar. (En-Nur, 36-37).
[Such niches are] in mosques which Allah has ordered to be raised and that His name be mentioned therein; exalting Him within them in the morning and the evenings [Are] men (Rijaalun) whom neither commerce nor sale distracts from the remembrance of Allah and performance of prayer and giving of zakah. They fear a Day in which the hearts and eyes will [fearfully] turn about - (An-Noor 36- 37).
"Rijaal" (erkekler) lafzı, tüm erkekleri değil, onların içinden bir sayıyı gösterir; bu sayı ikiden fazladır ve en azı üçtür.
The Lafzh ‘Rijaal’ (men) does not indicate all the men but rather indicates to a number from amongst them; more than two and the least numbering three.
2 – El-‘Umûm, lafzın kapsadığı bütün fertleri (tekil unsurları) gösterir ve bu, cemi'in (çoğul) gösterdiği asgari sayıya göre farklılık gösterebilir; bu sayı ise ikiyle üç arasındadır.
2 – Al-‘Umoom indicates all of the Afraad (individual elements) that the Lafzh takes in and it could differ in respect to the minimum number that the Jam’u (plural) indicates and this lies between two and three.
Sünnet açısından bakıldığında, Salâtu'l-Cemâa (cemaat namazı) yalnızca iki kişiyle meşru bir şekilde kılınmış sayılır; çünkü Resûlullah ﷺ'ın şu sözü vardır:
As for from the perspective of the Sunnah, then the Salaat ul-Jamaa’ah (congregational prayer) is considered to be legitimately convened with only two people due to the Qawl of the Messenger (saw):
İki ve bunun üzerindeki her sayı bir cemaattir (İbn Mâce).
Two and what is above (that) is a Jamaa’ah (ibn Maajah)
Dilsel açıdan bakıldığında, bunun belirlenmesi bir karine (bağlam ya da çağrışım ipucu) gerektirir. Nitekim Allah (SWT) Âdem ve Havvâ'ya (AS) şöyle buyurmuştur:
From the perspective of the language, then its determination requires a Qareenah (linkage/connotation) and so for instance Allah (swt) said to Aadam and Hawaa’ (ahs):
[Allah] şöyle buyurdu: "Birbirinize düşman olarak inin" (El-A'raf 24).
[Allah] said: "Descend, being to one another enemies (Al-A’araaf 24).
(Ihbitoo, çoğul formunu ifade eder.) Burada, eğer karine zikredilmemiş olsaydı, cemi (çoğul) ifade edeceği, ikiden fazlasını gösterirdi.
(Ihbitoo refers to the plural form). Here had the Qareenah not been mentioned then the Jam’u (plural) what have been indicative of more than two.
3 – Umumiyeti pekiştiren (te'kîd) bazı lafızlar vardır; bunlar Ecmaʿûn, Ekteʿûn, Kâffe, ʿÂmme ve benzeridir.
3 – There are Alfaazh which act as a Ta’keed (reiteration) of the ‘Umoom (generality) like Ajma’oon, Akta’oon, Kaaffah, ‘Aammah and so on.