Ar-Rukhsah dilbilimsel olarak: kolaylık ve müsaade anlamına gelir.
Ar-Rukhsah linguistically means: Ease and facility.
Istılah'a göre: Ruhsat, bir özür (ʿUdhr) sebebiyle, Azîme'nin hafifletilmiş hali olarak meşrû kılınmış hükümlerdir. Azîme'nin hükmü geçerliliğini korur; ancak kullar, Azîme'nin hükmüne göre amel etmeye zorlanmazlar.
In accordance to the Istilaah: The Rukhsah represents the Ahkaam that have been legislated as a lightening of the ‘Azeemah due to an ‘Udhr (excuse). The Hukm of the ‘Azeemah remains whilst the ‘Ibaad (servants/people) are not compelled to act in accordance to the Hukm of the ‘Azeemah.
Ramazan ayını oruçla tutmak bir azimettir; hasta kimsenin orucunu bozması ise bir ruhsattır.
The obligation to fast the month of Ramadhaan is an ‘Azeemah whilst breaking the fast by the sick person is a Rukhsah.
Abdestte organı yıkamak bir azimet iken, yaralı, yaralanmış veya kırık olan organın üzerine meshetmek bir ruhsattır.
Washing the body part (limb) in the Wudoo’ is an ‘Azeemah whilst wiping over the injured, wounded or broken limb represents a Rukhsah.
Namazda ayakta durmak azimettir, ayakta duramayan kimsenin oturarak kılması ise ruhsattır.
Standing in the prayer is an ‘Azeemah whilst sitting when incapable of standing represents a Rukhsah.
Leşin (el-Meytah) yenmesinin yasaklanması bir azîmet iken, zaruret hâlinde kalan kimseye bunu yemesine izin verilmesi bir ruhsattır.
The prohibition of eating carrion (Al-Maitah) is an ‘Azeemah whilst the permission for the one compelled out of necessity to eat it represents a Rukhsah.
Hamr içmenin yasak olması bir azîmet (asıl hüküm), zorunluluk hâlinde içmeye izin verilmesi ise bir ruhsattır.
The prohibition to drink Khamr is an ‘Azeemah whilst the permission for the one compelled out of necessity to drink it is a Rukhsah.
Dolayısıyla azîme, hükmü genel olup mükellefler arasından bazılarını belirleyip diğerlerini göz ardı etmeyen, onunla amel etmek ile ondan başka bir şeyle amel etmek arasında tercih hakkı tanımayan, bunun yerine mükellefi yalnızca ona göre hareket etmeye zorlayan hükümdür.
Therefore, the ‘Azeemah is that which its legislation is general and does not specify some of the Mukallafeen whilst ignoring others, and it does not provide the choice of acting by it and acting by something other than it, but rather compels the Mukallaf to work in accordance to it alone.
Oysa ruhsat, bir özür (‘Udhr) sebebiyle olağan dışı veya istisnai durumlarda meşru kılınan hükümdür. Bu hüküm, özür ortaya çıktığında dikkate alınır; özür ortadan kalktığında ise artık dikkate alınmaz. Yalnızca bu özürle nitelenen mükelleflere özgüdür (bunun dışındakilere uygulanmaz).
This is whilst the Rukhsah is that which its legislation is out of the ordinary or extraordinary circumstances due to an ‘Udhr (excuse). Its legislation is considered when the ‘Udhr comes into being whilst it is not given consideration when the ‘Udhr (excuse) is no longer there. It is specific to the Mukallafeen who are characterised by this ‘Udhr (excuse) alone (and does not apply to other than them).
Bir ruhsatın şer'î açıdan ruhsat sayılabilmesi için, ona işaret eden ya da onu gösteren bir şer'î delil bulunmalıdır. Bir şer'î delilin işaret etmediği şey ruhsat sayılmaz; çünkü ruhsat, Allah'ın (SWT) bir özür ('Udhr) sebebiyle koyduğu şer'î bir hükümdür. Buna göre özür, ruhsatın şer'î sebebidir: sebep mevcut olduğunda ruhsat da vardır, sebep (yani özür) mevcut değilse ruhsat da yoktur.
For the Rukhsah to be considered as a Rukhsah in accordance to the Shar’a, it must have a Daleel Shar’iy that indicates or guides to it. That which a Daleel Shar’iy does not indicate is not considered to be a Rukhsah as the Rukhsah is a Hukm Shar’iy that Allah (swt) has legislated due to an excuse (‘Udhr). Consequently, the ‘Udhr represents the Shar’iyah Sabab for the Hukm of the Rukhsah; if the Sabab exists so does the Rukhsah and if the Sabab (i.e. the ‘Udhr/excuse) does not exist then the Rukhsah does not exist.
Kıyas (analoji) ruhsatların özürleriyle yapılmaz; çünkü bunlar şer'î illet (gerekçe) değil, a'zâr (özürler)dir ve her özür kendi hükmüne özgüdür. Örneğin körlük, cihada katılmamak için bir özürdür; ancak namazı ya da orucu terk etmek için bir özür değildir.
Analogy (Al-Qiyaas) is not made with the excuses of the Rukhsah because they are not Shar’iyah ‘Ilal (reasonings) but are rather A’adhaar (excuses) and each ‘Udhr (excuse) is specific to its specific ruling in itself. So for instance blindness represents an ‘Udhr for not partaking in Al-Jihaad whilst it is not an ‘Udhr for leaving the Salaah or the Sawm.
Ve seferîlik (yolculuk), namazın kısaltılması için bir ‘üzr (mazeret) teşkil eder; ancak seferin, içinde bulunan meşakkat sebebiyle bir ‘illet (hükmün konulma sebebi) olduğu söylenmez. Aksine, o bir ‘üzrdür ve Allah Teâlâ onu ‘üzür olarak kabul etmiştir; içerdiği meşakkat dolayısıyla değil. Bu nedenle musafir (yolcu), kısaltma için belirlenmiş seyahat mesafesine ulaştığında namazını kısaltabilir; uçakla yolculuk yapıyor olsa bile. Öte yandan yolcu, bu mesafeden daha kısa bir yolculukta, çöldeki sıcağın şiddetinde bile olsa namazını kısaltmaz. Bunun sebebi, namazın kısaltılmasına ruhsat veren ‘üzrün meşakkat olmayıp, namazın kısaltılmasına ruhsat veren ‘üzrün, yolculuk olarak niteliğiyle birlikte seferîlik olmasıdır; içerdiği meşakkat hiç dikkate alınmaksızın. Aynı durum, bir Şer‘î nas ile ruhsatların üzerine bina edildiği bütün a‘zâr (mazeretler) için de geçerlidir.
And the Safar (travelling) represents an ‘Udhr (excuse) for shortening the Salaah but it is not said that the Safar is an ‘Illah (reason for the legislation) due to there being hardship involved in it. Rather, it is an ‘Udhr which Allah Ta’Aalaa has considered to be an ‘Udhr and not because it involves hardship. As such, the Musaafir (traveller) can shorten his prayer when he meets the specified travelling distance for shortening and even if he is travelling by plane. This is whilst, on the other hand, the traveller does not shorten at less than this distance and even if he is travelling in the severity of the heat of the desert. That is because hardship is not the ‘Udhr that has given the Rukhsah (permission) for shortening but rather the excuse (‘Udhr) that has provided the Rukhsah for shortening is As-Safar (travelling), in its description as travelling, without giving any consideration to the hardship involved. The same applies to all of the A’adhaar (excuses) upon which the Rukhas (special permissions) are built upon by way of a Shar’iy text.