Hükmün kime ait olduğunu bilmek, hüküm konusundaki en önemli çalışmalardan biridir. Burada "el-Hâkim" ile kastedilen, devlet başkanı gibi bir yönetim makamına sahip olan kişi değildir. Aksine el-Hâkim ile kastedilen, fiiller ve şeyler üzerinde hüküm verme hakkına sahip olan, örneğin sütün mubah, hamrın haram, alım satımın (bey') helal, faizin (ribâ) ise haram olduğuna hükmeden kişidir ve bunun gibi diğer hükümler. İnsanın fiilleri veya fiilleriyle ilgili şeyler üzerine hüküm verilmesi, bu hükmün insanın kendisiyle ilişkili olduğu durumda, hüküm ya Allah Teâlâ'ya aittir ya da insanın kendisine aittir. Yani bu hüküm ya Şer'e ya da akla (aklın hükmüne) aittir.

From the most important studies related to the Hukm is the knowledge of whom the issuing of the Hukm returns back to. The one who holds the position of authority like the head of state is not the one who is intended by Al-Haakim here. Rather, what is intended by Al-Haakim is the one who possesses the right of issuing the Hukm upon the actions and things, so as to pass the judgement, for instance, that milk is Mubaah, Khamr is Haraam and that Al-Bai’u (trade) is Halaal whilst Ribaa’ (usury) is Haraam and so on… In the case where the issuing of the Hukm upon the actions of the human being or the things related to his actions has a relationship to the human himself, then the Hukm either belongs to Allah Ta’Aalaa or it belongs to him. In other words, this Hukm belongs to the Shar’a or to the ‘Aql (mind).

"Hüküm koymak" ile kastedilen şey, insanın bir fiil karşısındaki konumunu veya tavrını belirlemektir: o fiili yapacak mı yoksa terk edecek mi (yani ondan kaçınacak mı)? Yoksa yapmakla terk etmek arasında bir tercih hakkı mı var? Aynı şekilde, insanın fiilleriyle ilgili veya bunlara bağlı olan şeyler karşısındaki konumunu belirlemeyi de kapsar: bunları alması mı yoksa bırakması mı gerekir? Yoksa ona bunları almak ile bırakmak arasında bir seçim imkânı mı tanınmıştır?

What is meant by the issuing of the Hukm is the specification of the position or stance of the human being towards the action in respect to whether he does it or leaves it? (i.e. refrains from it). Or does he have a choice between doing and leaving it? It similarly relates to specifying his position towards the things related or connected to his actions in terms of whether he should take them or leave them? Or whether he has been provided with a choice between taking and leaving them?

İnsanın eylemler ve şeyler karşısındaki duruşu, bunları Hasanah (güzel ya da doğru) veya Qabeehah (çirkin ya da yanlış) saymasına bağlı mıdır? Yoksa Husn ve Qubh (güzellik ve çirkinlik) bakımından bunlar eşit midir?

The position or stance of the human in respect to actions and things rests upon his viewpoint towards them in regards to them being Hasanah (pretty or right) or Qabeehah (ugly or wrong)? Or are they equal in respect to the Husn and the Qubh (prettiness and ugliness)?

Bu nedenle, fiiller ve şeyler hakkında hüküm verilmesi, onların Husn ve Qubh'unun belirlenmesine dayanır ve bu temele oturur. Peki bunu kim ya da ne belirler: Şer'î delil mi, yoksa 'Akıl (akıl yürütme yetisi) mi?

As such, the issuing of the Hukm upon actions and things is built and based upon determining the Husn and Qubh in respect to them. So who or what determines that; the Shar’a or the ‘Aql (mind)?

1 – Mu'tezile Mezhebi ve Ca'feriyye'den bir grup:

1 – Madh’hab Al-Mu’tazilah and a group from among the Ja’fariyah:

Onlar, eşyada ve fiillerde zâtî bir Hüsn (güzellik/iyilik) ve Kubh (çirkinlik/kötülük) bulunduğuna ve insan aklının eşya ve fiiller açısından Hüsn ile Kubh'u algılayabildiğine kanaat getirdiler. Akıl, Hasen (iyi) gördüğünün Allah katında da Hasen olduğunu ve insanın, övgü ve sevap ile birlikte gelen fiili yapması gerektiğini belirlediler. Benzer şekilde akıl neyi Kabîh (kötü) görürse, o şeyin Allah katında da Kabîh olduğunu ve insanın onu terk etmesinin gerektiğini; fiilin ise kınama ve azap ile birlikte olduğunu belirlediler.

They viewed that there exists an intrinsic Husn (good/prettiness) and Qubh (bad/ugliness) within the actions and things, and that the human ‘Aql (mind) is capable of perceiving the Husn and Qubh in respect to the things and actions. They determined that what the ‘Aql saw as being Hasan is Hasan with Allah and that the human should do the action which is accompanied by commendation and reward. Similarly, what the ‘Aql (mind) views to be Qabeeh then it is Qabeeh with Allah and it is required of the human to leave it whilst the action is accompanied by blameworthiness and punishment.

Bu temele dayanarak, onlara göre Ahkâmü'ş-Şer'î, eşyanın ve fiillerin hüsün ve kubhu konusunda akıl neyi kavrıyorsa ona uygun ve uyumlu gelmektedir. Yani akıl neyi hasen (güzel) olarak algılıyorsa, Şer' onun yapılmasını emretmiş; akıl neyi kabih (çirkin) olarak algılıyorsa, Şer' onun terk edilmesini istemiştir. Ardından şu anlayışı inşa etmişlerdir: İnsan, peygamberlerin kendilerine gönderilmesinden önce ya da davet kendilerine ulaşmadan önce de mükelleftir; çünkü aklı, fiillerin ve eşyanın hüsün ve kubhunu algılar ve kavrar.

Upon that basis the Ahkaam Ash-Shar’a in their view comes in agreement or conformity to what the mind comprehends in respect to the Husn or Qubh of the actions and things. So in respect to what the mind perceives to be Husn, the Shar’a came requesting it to be undertaken and what the mind perceives to be Qubh, the Shar’a has come requesting for it to be left. They then built upon that the understanding that the human is Mukallaf before the sending of the Messengers to them or before the Da’wah had reached them, and that is because his ‘Aql perceives and comprehends the Husn and Qubh of the actions and things.

2 – Eş'ari Mezhebi: Ebu'l-Hasan el-Eş'ari'nin takipçileri ve onunla görüş birliği içinde olan, usul âlimlerinin çoğunluğunu temsil ettiği kabul edilen fakihler.

2 – Madh’hab Al-Ash’ariyah, the follows of Abu-l-Hasan Ash’ariy and the Fuqahaa’ who agreed with him and are considered to represent the majority of the scholars of Usool.