1 – Bazı âlimlerin, celb-i menfaatler (Celbü'l-Esâlih) ve def-i mefsedetler ya da bozucu şeylerin (Def'u'l-Mefâsid) Ahkâm-ı Şer'iyye için bir İllet (şer'î gerekçe) niteliği taşıdığına dair çıkarımları, geçersiz bir çıkarımdır.

1 – The deduction of some of the ‘Ulamaa in respect to the bringing of interests (Jalb Al-Masaalih) and the repelling of harms or corrupted matters (Dar’u l-Mafaasid) being representative of an ‘Illah (Shar’i reasoning) for the Ahkaam Ash-Shar’iyah is an invalid deduction.

Bunun delili ve kanıtı, hükmü çıkarmak için delil olarak kullandıkları âyetlerin, ister geldikleri biçim (sîga) bakımından ister gerçeklik bakımından olsun, 'illiyeti (illet/gerekçe) göstermemesidir.

The proof and evidence for that is that the Aayaat that they used for evidence in their deduction do not indicate ‘Illiyah (reasoning) whether in the form that they have come (Seeghah) or in respect to the reality.

Onlar delil olarak Allah Teâlâ'nın şu sözünü kullandılar:

They used as evidence the Qawl of Allah Ta’Aalaa:

Ayet, Peygamber'in (sav) gönderilmesinin insanlık için bir rahmet olduğunu gösterir; bu da İslami Şeriatın genel tanımıyla amacının ve maksadının maslahatları getirmek ve mefsedetleri defetmek olduğu anlamına gelir. Ancak ayet, maslahatları getirmenin ve mefsedetleri defetmenin İslami Şeriatın genel tanımındaki illetin (‘illah) temsil ettiği anlamına gelmediği gibi, bunun her bir hüküm şer'iyyenin kendisi için illet olduğu anlamına da gelmez.

The Aayah indicates that the sending of the Messenger (saw) represents a Rahmah (mercy) for mankind which means that the objective and purpose of the Islamic Sharee’ah in its overall description is to bring the Masaalih and repel the Mafaasid whilst the Aayah does not mean that the bringing of the Masaalih and repelling of the Mafaasid is representative of the ‘Illah of the Islamic Sharee’ah in its overall description or that it is the ‘Illah for every single Hukm Shar’iy in itself.

Bu, ayetin Şeriat'ın sonucuna, yani maslahatın getirilmesine ve mefsedetin defedilmesine işaret etmesinden kaynaklanmaktadır; ancak bu, bunların şer'i hükmün ʿİllet'i olduğunu göstermez. Sonuç ile ʿİllet arasında fark vardır: Sonuç, hükmün uygulanmasından sonra ortaya çıkan neticeyle ilgilidir; ʿİllet ise hükmün kendisinin sebebi veya saiki (Bâ'ith), yani hükmün teşri' edilme nedenidir. Dolayısıyla ikisi arasında açık bir fark vardır.

That is because the Aayah guides to the result that comes as a consequence of the Sharee’ah which is the bringing of benefit and the repelling of the Mafaasid whilst it does not indicate that they represent the ‘Illah of the Shar’iyah. There is a difference between the result and the ‘Illah as the result relates to the consequence of the Hukm after its implementation whilst the ‘Illah is the reason or motive (Baa’ith) for the ruling itself i.e. the reason for which the Hukm was legislated. There is therefore a clear difference between the two.

Onlar ayrıca şu hadisi delil olarak kullandılar: Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur:

They also used as evidence the Hadeeth of the Messenger (saw):

En fazla bu hadis, İslam şeriatının bütünü açısından mefasidin (fesatlı ve zararlı şeylerin) nefyini ifade edebilir; ancak bu, ister şeriatın bütünü ister herhangi bir belirli hüküm şer'î açısından olsun, İllİyeti (illet/gerekçeyi) ne ifade eder ne de gösterir.

The most that this Hadeeth can indicate is the negation of the Mafaasid (corrupt and harmful matters) from the Islamic Sharee’ah as a whole whilst it does not mean or indicate Al-‘Illiyah (reasoning), whether it is in respect to the Sharee’ah (as a whole) or to any specific Hukm Shar’iy.

Ayrıca bu hadis, insanlardan zararı def etmek amacıyla rivayet edilmiştir; ancak hadiste "İslam'da" ifadesi zikredilmemiştir. İbn Abbas (ra) şöyle demiştir: Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurdu:

Additionally, this Hadeeth was related to repel the harm from the people whilst the wording ‘In Islaam’ was not mentioned in it. Ibn ‘Abbaas (ra) said: The Messenger of Allah (saw) said:

Bu nedenle bu Hadis, Şeriatın Makāsıd'ı konusunun kapsamında değil, daha çok zararın (Darar) önlenmesi veya defedilmesiyle ilgilidir. Sonuç olarak, Maslahatların getirilmesi ve Mefsedetlerin defedilmesi konusuyla ilgili bir Delâlet (ima edilen işaret) içermez ve Ahkâm-ı Şer'iyye için bir 'İllet olduğunu da göstermez.

The Hadeeth was therefore not within the subject area of the Maqaasid of the Sharee’ah but was rather related to preventing or repelling the harm (Darar). Consequently, there is no Dalaalah (implied indication) within it in relation to the subject of bringing the Masaalih and repelling the Mafaasid or to indicate that it represents an ‘Illah for the Ahkaam Ash-Shar’iyah.

Kur'an ve Sünnet metinleri, İslam şeriatının uygulanmasından ortaya çıkan, maslahatların getirilmesi ve mefsedetlerin defedilmesi şeklinde görülen sonuca işaret etmiş olsa da, bunların şer'î hükümlerin teşrî'i için bir illet (gerekçe) ya da her bir hüküm için kendi başına bir illet olduğunu göstermezler. Bu nedenle, bu delillere dayanılarak yapılan çıkarım geçerli değildir ve bu konuda düşer.

Even if the texts of the Qur’aan and the Sunnah have guided to the result that occurs from the implementation of application of the Islamic Sharee’ah manifested in the bringing of the Masaalih and repelling of the Mafaasid, they do not however indicate that they represent an ‘Illah (reasoning) for the legislation of the Sharee’ah or an ‘Illah for every Hukm Shar’iy in itself. As a result, the deduction based upon these evidences is not valid and falls down in respect to this subject area.

2 – İslam Şeriatının maslahatları getirme ve mefsedetleri def etme yönündeki gayesi (amacı) ya da neticesi (sonucu), ancak Şeriat'ın bütünlüğü içindeki tarifinden gerçekleşir. Her bir hükmün kendi başına ise, gerçekleşebilir de gerçekleşmeyebilir de. Mesela bugün İslam topraklarında ve burada kurulmuş beşeri sistemlerin gölgesi (ya da hükmü) altında, haram olan Ribâ'nın insanların ekonomik hayatının bir parçası haline geldiği görülmektedir. Öyle ki Ribâ ile muamele etmeyen her tüccar veya fabrika sahibi, ekonomik bir zarara uğramaktadır. Dinine bağlılığının neticesinde büyük kayıplar yükleneceği düşünülebilir; bu durumda o, elinde yanan kömür ateşi tutan kimse gibi olur. Peki bu durumda dünyevî maslahat nerededir?! Ve Allah'ın Resulü'nün (ﷺ) hadisinde işaret edilen hükmün uygulanmasıyla ilgili maslahat nerededir?

2 – The Ghaayah (aim) or Nateejah (result) of the Islamic Sharee’ah to bring the Masaalih and to repel the Mafaasid is only realised from the Sharee’ah in its description as a whole. As for every Hukm in itself then this could be realised just as it may not be realised. So for example, in the lands of Islaam today and under the shade (or rule) of the man-made systems that have been established within them, it is seen that Ribaa, which is Haraam, has become a part of the economic life of the people and so any trader or factory owner who does not deal with Ribaa is afflicted by an economic harm. That is whilst it could be perceived that he would carry a burden of significant losses as the result of his adherence to his Deen, in which case he would be like the one who is holding onto burning embers of coals. So in this case where does the worldly benefit of Maslahah lie?! And where is the Maslahah in relation to the implementation of the Hukm that has been guided to in the Hadeeth of the Messenger of Allah (saw):

Bu nedenle, Masâlih'in elde edilmesi veya Mefâsid'in def'i, her bir Hükm-ü Şer'î'nin kendi başına uygulanmasının Gâyesi (amacı) veya sonucunu değil, bütün olarak İslâm Şerîatı'nın Gâyesi veya sonucunu temsil eder.

Therefore, the acquisition of the Masaalih or the repelling of the Mafaasid do not represent the Ghaayah (aim) or result of the application of every Hukm Shar’iy in itself but rather they represent the aim or result of the Islamic Sharee’ah as a whole.

3 – İslam Şeriatı'ndan belirli hükümlerin uygulanması sonucunda ortaya çıkan menfaatler veya yararlar (Maslahatlar) konusuna gelince, bu, hükümlerin maslahat sebebiyle illetlendirildiğine (akla dayandırıldığına) delil sayılmaz. Buna göre, örneğin evlilikten, ticaretten veya kiralamadan bir yarar elde edilmesi de olabilir, elde edilmemesi de. Kişi evlenip de fayda görmeyebilir; kiralayıp zarar edebileceği gibi ticaret yapıp da zarar edebilir. Bu hükümlere bağlılık ve teslimiyet, onlara yönelten Şer'î delillerden kaynaklanır; bunlar bir maslahat getirdikleri veya bir mafsedeti def ettikleri önermesinden kaynaklanmaz.

3 – As for what occurs in terms of interests or benefits (Masaalih) as a result of the application of specific Ahkaam from the Islamic Sharee’ah, then this is not considered to be representative of a Daleel to support that the Ahkaam are Mu’allalah (reasoned) by the Maslahah. Consequently, the occurrence of a benefit or interest from marriage or trade or hiring, for example, could occur just as it may not occur. Someone could get married whilst he does not benefit or he could hire and lose out just as he could trade making a loss. Adherence and commitment to these Ahkaam emanates from the Shar’iyah Adillah (evidences) that have guided to them whilst they have not emanated from the premise that they bring a Maslahah or repel of a Mafsadah.

Bu nedenle, Ahkâm-ı Şer'iyye hakkında celb-i mesâlih veya def-i mefâsid ile ilgili bir ilişki kurmak veya bunları onlar için bir 'illet ya da sonuç olarak görmek, hiçbir yere ve hiçbir gerekçeye dayanmaz. Bu, sadece bir çıkarım olmakla kalmaz, insanları ve özellikle Müslümanları Ahkâm-ı Şer'iyye'ye titiz ve doğru bağlılıktan uzaklaştıran büyük bir hatadır. Bu bağlılıkta gevşekliğe yol açar; ayrıca hükmün kendisini, o hükümle ilgili olduğu düşünülen maslahatın kapsamına bağlayıp ilişkilendirdiği için hükümlerin tespitinde ve çıkarımında da hatalara sebep olur.

As such, implicating or involving the acquisition of Masaalih or the repelling of Mafaasid in respect to the Ahkaam Ash-Shar’iyah as an ‘Illah for them or as a result has no place or justification for it, as it does not just represent an implication but rather represents a gross error that distances the people and particularly the Muslims from a precise or accurate adherence to the Ahkaam Ash-Shar’iyah. It attracts leniency in respect to this adherence just as it brings about errors in respect to the legislation and deduction of the rulings as a result of connecting or tying the Hukm itself within the (scope of the) Maslahah that has been perceived to be present in relation to the Hukm.