Bu, Hükmün sebebi ya da gerekçesi olan illeti bilmek için Şer'î metinleri incelemeyi gerektirir. Bunun için illet ifade eden lafızları (Elfâz) ve üslupları (Esâlîb) ve bunların metinlerdeki uygulanışını bilmek gerekir. Örneğin Resulullah ﷺ'in şu sözü, illet (El-'İllİyye) ifade edip etmediği açısından incelenir:

This involves examining the Shar’iyah texts to acquire knowledge of the matter that is the cause or motive for the Hukm. This requires us to be knowledgeable of the Alfaazh (worded expressions) and Asaleeb (styles) that establish reasoning, and their application upon the texts. So for example the following statement of the Messenger (saw) would be examined to see if it establishes reasoning (Al-‘Illiyah) or not:

Ve böylece her Hükm-i Şer'î iki öncüle dayanır:

And so in this way every Hukm Shar’iy is based upon two premises:

İlk olarak: Tahkīk ul-Manāt, bu tamamen akılsal bir çalışmadır. Amacı, hakkında bir hükmün verilmek istendiği şeyin ya da meselenin gerçekliğini bilmeye ulaşmaktır.

The first: Tahqeeq ul-Manaat and this is purely rational. Its purpose is to attain knowledge of the reality of the thing or matter that a Hukm is sought to be pronounced upon.

İkincisi: Bu gerçeklikle ilgili Şer'i metinleri anlamak; bu anlayışın içinde 'İllet'in tahkiki (doğrulanması veya tespiti) da yer almaktadır.

The second: Understanding the Shar’iyah texts related to this reality which includes within it the Tahqeeq (verification or ascertainment) of the ‘Illah.

Bunun ardından gelen: İkincisinin birinciye uygulanması. Ya da başka bir ifadeyle: Gerçekliğin bilgisine ulaşılması ve (nasların) ilmini ve anlayışını elde etmekle, o gerçeklik hakkındaki Allah'ın hükmünün bilgisine ulaşılır.

That is then followed by: Applying the second upon the first. Or said differently: Through acquiring knowledge of the reality and gaining knowledge and understanding (of the texts) the knowledge of the Hukm of Allah in respect to that reality is arrived at.