Tartıştığımız delalet türleri, delil ve ispat gücü (hüccîyye) bakımından, kuvvetleri (kuvve) oranında aşağıdaki gibi birbirinden farklılık gösterir ve çeşitlilik arz eder:

The Dalaalaat that we have discussed differ and vary in respect to the strength of their evidence and proof (Hujjiyah) in accordance to their strength (Quwwah) as follows:

1 – Dalaalat ul-‘Ibaarah (açık delalet) iki özelliği nedeniyle en güçlü olanıdır:

1 – Dalaalat ul-‘Ibaarah (expressed indication) is the strongest due to two qualities:

Birincisi: Çünkü ortaya koyduğu anlam, doğrudan nassın (metnin) lafızlarından (sözcüklerinden) elde edilir veya alınır.

Firstly: Because the meaning that it establishes is benefited or taken from the Alfaazh (worded expressions) of the Nass (text) directly.

İkincisi: Çünkü bu anlam, Şari'nin asıl olarak ya da tabi olarak kastettiği şeyi (Maksud) temsil eder (Aslaalatan veya Taba'an).

Secondly: Because that meaning represents the Maqsood (what is intended) by the Shaari’ in origin or in following (Aslaalatan or Taba’an).

2 – Dalaalatü'l-İşaare (işaret yoluyla delalet): Bu delaletle elde edilen anlam, Şâri'nin (Kanun Koyucunun) murad ettiği şeyden, asıl olarak veya tâbi olarak değil, zorunlu olarak alınır.

2 – Dalaalat ul-Ishaarah (indication by indication): The meaning established by it is taken from the Maqsood (what is intended) by the Shari’ (Legislator) necessarily and not in origin or in following.

3 – Dalâlat un-Nass: Bu, Mefhûm el-Muvâfakа (uyumlu anlam)dır. Metnin sustuğu, ancak Şâri'nin maksadını temsil ettiği anlamdır; çünkü metinde zikredilen anlamla uyum ya da mutabakat hâlindedir, zira ikisi de hükmün teşrî edildiği gaye ve maksat bakımından aynı kastı paylaşır.

3 – Dalaalat un-Nass: This is the Mafhoom Al-Muwaafaqah (congruent understanding) and this is the meaning that the text has been silent upon whilst it represents the Maqsood (what is intended) by the Shaari’ due to its agreement or conformity to the meaning that has been mentioned within the text as both share the Qasd (intent) that the Hukm was legislated for the sake or purpose of.

4 – Delâlet ul-İktidâ: Sözün doğruluğunun (sıhhat ul-kelâm) Şer'a veya 'akıl gereği zorunlu kıldığı anlam.

4 – Dalaalat ul-Iqtidaa’: It is the necessary meaning that the Sihhat ul-Kalaam (correctness of the speech) dictates in accordance to the Shar’a or the ‘Aql (mind).

Örnek:

Example:

Dalaalat ul-'Ibaarah ile Dalaalat ul-Ishaarah arasındaki çatışma.

A conflict between the Dalaalat ul-‘Ibaarah and the Dalaalat ul-Ishaarah.

Allah (SWT) şöyle buyurdu:

Allah (swt) said:

Ve Allah Teâlâ şöyle buyurdu:

And Allah Ta’Aalaa said:

Birinci Âyet, Al-Qisaas'ın (kısas) saldırgan katil hakkında vacip olduğunu ve ona (ceza olarak) ölüm hükmünün verileceğini, ibâre (açık ifade) yoluyla metnin içinde belirtmektedir.

The first Aayah indicates in the ‘Ibaarah (expressed wording) of the text to the obligation of Al-Qisaas (retribution) against the aggressing killer and the judgment of death upon him (as punishment).

İkinci ayet, Dalâlet ul-İşâre (işaret yoluyla delâlet) yoluyla, kasten öldürenin dünyada bir karşılığı (cezası) olmadığını ve kısas bulunmadığını ortaya koymaktadır.

The second Aayah by way of the Dalaalat ul-Ishaarah (by indication) establishes that there is no recompense upon the intentional killer in the Dunyaa and that there is no Qisaas.

Bu nedenle, 'İbâre'nin ortaya koyduğu ile İşâre'nin ortaya koyduğu arasında bir çelişki ya da çatışma vardır. Çünkü birincisi, ölüm hükmü olan Kısas'ı gerektirir; ikincisi ise bunu ortadan kaldırır. Bu durumda 'İbâre ile sabit olan birinci, Şâri'nin maksadını (kastettiğini) temsil ettiği ve Lafız'dan (ifadeden) alındığı için öncelikli ya da üstündür. İkinci ise Şâri'nin Maksud'unu temsil etmez, aksine zorunluluk ya da gereklilik (Luzûm) yoluyla çıkarılır.

There is therefore a conflict or clash between what the ‘Ibaarah establishes and what is established by the Ishaarah. That is because the first obliges Al-Qisaas, which is the Hukm of death, whilst the second negates that. In this case the first which is established by the ‘Ibaarah is advanced or preponderant because it represents the Maqsood (what is intended) by the Shaari’ and is taken from the Lafzh (wording). As for the second is not representative of the Maqsood of the Shaari’ but is rather taken by way of necessity or requirement (Luzoom).