Kıyasın Erkânı (Rükünleri)
The Arkaan (pillars) of Al-Qiyaas
Al-Asl (kaynak), Al-Far' (dal), Hukm ul-Asl (aslın hükmü) ve Al-'Illah (illet)
Al-Asl (origin), Al-Far’u (branch), Hukm ul-Asl (original Hukm) and Al-‘Illah (reason)
Kıyas'ın erkânı (rükünleri), kıyasın şu anlamından alınmaktadır:
The Arkaan (pillars) of Qiyaas are taken from the following meaning of Qiyaas:
“Bir hükmü, aralarındaki birleştirici illet nedeniyle bir asla (aslâ) bir dalı (fer'i) bağlama (veya katma)”
‘The attachment (or joining) of a branch (Far’un) with and origin (Asl) in respect to a Hukm Shar’iy due to the unifying ‘Illah between them’.
Bu nedenle Kıyas, o olmadan gerçekleşmeyen rükünlere (direklere) ihtiyaç duyar ve bunlar şunlardır:
As such Qiyaas requires Arkaan (pillars) without which it will not be fulfilled and these are:
Kıyas edilmek istenen fer' (dal).
The Far’u (branch) that is intended to be analogised to.
Asıl (kıyas yapılmak istenen kaynak/temel).
The Asl (origin) that the analogy is intended to be made upon.
Dala edilen fer'e uygulanması amaçlanan asıl (aslın) belirli Hükm-ü Şer'î.
The specific Hukm Ash-Shar’iy of the origin that is intended to be applied upon the branch.
Asılı olanı aslına bağlayan illet.
The ‘Illah that joins the origin to the branch.
Örnek:
Example:
Allah Teâlâ şöyle buyurur:
Allah Ta’Aalaa says:
Ve onlara karşı gücünüzün yettiği kadar kuvvet ve bağlanmış savaş atları hazırlayın; bununla Allah'ın düşmanını ve sizin düşmanınızı korkutursunuz. (Enfâl, 60)
And prepare for them all that you are able of force and of steeds of war by which you may terrify the enemy of Allah and your enemy (Al-Anfaal 60).
Asl (kökeni): Ayetin indiği dönemde, gerekli gücü veya kuvveti ve savaş atlarını hazırlamak da bu kapsama dahil edilmişti.
The Asl (origin): Preparing or making ready the necessary power or force and the steeds of war were included within this at the time of the descent of the Aayah.
Fer' (dal): Bugün gerekli kuvvet gücünü, yani içinde füzeler ve nükleer bombaları barındıracak olan gücü hazırlamak ya da hazır duruma getirmek.
The Far’u (branch): Preparing or making ready the necessary power of force today which would include within it missiles and nuclear bombs.
Hüküm: El-Vücub (farziyet).
The Hukm: Al-Wujoob (obligation).
Illet (gerekçe): Düşmanın içine korku salmak.
The ‘Illah (reason): Striking terror (fear) into the enemy.
Başka bir örnek:
Another example:
Allah Teâlâ şöyle buyurur:
Allah Ta’Aalaa says:
Ey iman edenler! Cuma günü namaz için ezan okunduğunda, Allah'ı anmaya koşun ve alışverişi bırakın. {Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında, Allah'ı anmaya yönelin ve alışverişi bırakın.} (Cuma 9)
O you who have believed, when [the Adhaan] is called for the prayer on the day of Jumu'ah [Friday], then proceed to the remembrance of Allah and leave trade (AlJumu’ah 9)
Al-Asl: Ticaret.
Al-Asl: Trade.
El-Fer'u: İcare (kiralama) veya yüzme.
Al-Far’u: Ijaarah (hiring/leasing) or swimming.
Al-Hukm: Cuma namazının ezanı okunduğunda alışveriş yapmanın haram olması; bu hüküm ayrıca ona bağlı olan (dallar) için de geçerlidir.
Al-Hukm: Tahreem (the prohibition) of conducting trade at the time of the Adhaan of the Jumu’ah prayer which then also applies upon the Far’u (branch).
El-‘İllah (şeriatın hükmünün gerekçesi): Cuma namazından alıkoyma (ilhâ').
Al-‘Illah (reasoning for the legislation): Ilhaa’ (distraction) from Salaat ul-Jumu’ah.