Fakihlerin çoğunluğu (Cumhur), kıyasın hikmetle değil, illetle gerçekleştiğini görmüştür.

The majority (Jumhoor) of the Fuqahaa have viewed that the Qiyaas takes place with the ‘Illah and not with the Hikmah.

Bazı âlimler, hikmetin kıyas için bir illet olmasına, onun bağlayıcı (mundabıt) bir vasıf olup olmadığına bakılmaksızın izin vermişlerdir; yani mundabıt olan ve olmayan vasıfları ayırt etmeden.

Some of the ‘Ulamaa permitted for the Hikmah to be an ‘Illah for Qiyaas without examination whether it was a Wasf Mundabit (a consistent/controlling description) or not Mundabit.

Bu Qiyas'ı Hikmah üzerine kullananların çoğunluğu Hanbeli mezhebindendi ve bunu yapanların en meşhurları İbn Teymiyye ile İbn Kayyim el-Cevziyye'ydi.

Those majority of those who utilised this Qiyaas upon the Hikmah were from the Hanbali Madh’hab and the most well-known of those who did that were Ibn Taymiyyah and Ibn ul-Qayyim Al-Jawziyah.

Biz 'İllet ile Hikmet arasındaki farkın yönlerini açıkladık; bu farklar, kıyasın yalnızca 'İllet ile gerçekleştiğini, Hikmet ile gerçekleşmediğini açıkça ortaya koymaktadır. Doğru görüşe ulaştıran Allah'tır, O Hadî'dir (doğru yola iletendir)!

We have explained the angles of difference between the ‘Illah and the Hikmah which make clear that Qiyaas does not take place except with the ‘Illah whilst it does not occur with the Hikmah and Allah is Al-Haadiy (the one who guides) to the correct opinion!