Istishâb Esasına Dayanan Hükümler - Al-Waadih Fee Usool ul-Fiqh | Quran Course

Istishâb Esasına Dayanan Hükümler - Al-Waadih Fee Usool ul-Fiqh | Quran Course

Bilinen bir kaidedir ki, insanın zimmetine ilişkin asıl olan, bir delil ortaya konulmadıkça, herhangi birinin hakkıyla meşgul olmamasıdır.

It is known that the Asl (origin) in respect to the Dhimmah of the Insaan (liability/responsibility of the person) is its non-preoccupation in relation to the right of anybody unless a Daleel is established over it.

Örnek:

Example:

Bir kimse, bir başkasının kendisine borçlu olduğunu iddia eder ve o kişi borcu inkâr ederse, Al-Baraa'ah Al-Asliyah (asli beraat) istishabına göre, yani borçtan dolayı zimmetinin serbest olduğu asla dayanılarak, onun zimmeti borçtan beri kılınır. Ancak iddia eden kişi borcun varlığını bir Bayyinah (şahitlik delili) ile ispat ederse bu durum geçerli olmaz. Kendisine dava açılan kişi yemin (Hilf) etmesi istendiğinde yemin etmeyi reddederse, bu reddi nedeniyle aleyhine hüküm verilmez. Çünkü asıl durum zimmetin borçtan beri olduğudur ve yemin yalnızca iddia eden kişiye aittir. Eğer iddia eden yemin ederse, o zaman kendisine dava açılan ya da kendisine karşı iddiada bulunulan kişi aleyhine hüküm verilir (yani karar onun aleyhine çıkar).

If a person claims that he has a debt owed to him from somebody and that person denies the debt, then it would follow the Istishaab of Al-Baraa’ah Al-Asliyah (original innocence) which is the freeing of his Dhimmah (liability) from the debt. This is unless the claimant proves the existence of the debt by way of a Bayyinah (testimonial evidence). And if the one who has the claim made against him is requested to swear an oath (Hilf) but refuses, judgment is not passed against him because of his refusal. That is because the origin or original position is being free of liability and the Yameen (swearing of an oath) is only upon the claimant and then if he does that the one being accused or who has a claim against him is judged against (i.e. the verdict is passed against him).

Başka bir örnek:

Another example:

Ortak, yapılan ticaretten kâr elde ettiğini iddia etmediği sürece, sözü kabul edilir; çünkü kâr, aslında var olmayan bir şeye sonradan eklenen bir durumdur. Kâr elde edildiğini doğrulayan bir delil (beyyine) getirilmedikçe, ortağın bu konudaki sözü doğru kabul edilir.

If the partner claims that he has not received profit from the trade that has been conducted, he is believed in his speech because the profit is a newly added matter upon the original non-existence unless a Bayyinah (evidence) is brought confirming the gaining of profit.

Eğer bir mesele (konu) hakkında bir hükmün üzerinde icmâ' gerçekleşmiş olsa ve o meselede bulunan sıfat (vasıf) değişse, o meselenin hükmü aynı şekilde kalır mı? Bu konuda âlimler görüş ayrılığına düşmüşlerdir.

If Ijmaa’ occurs upon a Hukm of a particular Mas’alah (issue) and that Siffah (descriptive element/attribute) that is in the issue changes, then does the Hukm of the issue remain as it is? They (the ‘Ulamaa) have differed in respect to that.

Örnek:

Example:

Suyun yokluğu nedeniyle teyemmüm eden bir kimse namazı sırasında su bulursa, bunun hükmü nedir? Ve namazını tamamlaması ya da tamamlamaması konusunda nasıl davranmalıdır?

What is the Hukm if the one who has made Tayammum due to the absence of water discovered water during his prayer? And how should he act in respect to completing his Salaah or not completing it?

A – Ebû Hanîfe'ye göre, kişi namaz kılarken su gördüğünde namazı bozulur ve onun için abdest almak gerekir, ardından namazına devam eder. Ebû Hâmid el-Gazzâlî, Ebû't-Tayyib et-Taberî, İbnü's-Sabbâğ ve diğer fakihler de bu görüşe katılmışlardır. B – Şâfiî'ye gelince, o namazının sahih olduğunu ve namazı sırasında suyu görmenin namazı üzerinde hiçbir etkisi olmadığını söylemiştir. Bu görüş, Dâvûd ez-Zâhirî, el-Âmidî ve İbnü'l-Hâcib gibi âlimler tarafından da benimsenmiştir.

A – Abu Haneefah views that his Salaah is invalidated upon the sighting of the water and Wudoo’ is necessary for him and to resume his Salaah. Abu Haamid Al-Ghazaaliy, Abu At-Tayyib At-Tabari, Ibn As-Sabaagh and other Fuqahaa’ also agreed with this opinion. B – As for Ash-Shaafi’iy then he viewed that his Salaah is Saheeh (valid) and the sighting of the water during his prayer has no impact or effect upon his Salaah. This opinion was also upheld by Dawood Azh-Zhaahiriy, Al-Aamadiy and Ibn ul-Haajib amongst others.

Et-Tercih (üstünlük verme):

At-Tarjeeh (outweighing):

- Suyun mevcut olması durumunda, su yokluğu sebebiyle teyemmüm eden kişinin teyemmümünün geçersizliği, icmâ ile değil, nassla sabittir. - Teyemmüm eden kişi, su yokluğu hâlinin devam ettiği durumu sürdürerek (İstishâb) namaza girdiğinde, namazın sahihliğinin şartlarını tam olarak yerine getirmiş olarak namazına başlamıştır. Namazı, onu bozan bir şeyden başka bir sebeple sona erdirmez. Suyu görmek namazı bozmaz ve geçersiz kılmaz. Namaz, Tekbîr-i İhrâm ile başlayıp selâm ile biten, bütünlüklü tek bir ibadettir. Bu sebeple, namazın sahihliğinin şartlarını yerine getirdiği sürece, kıldığı namaz kendisi için geçerli sayılır.

- The invalidity of At-Tayammum when water is present of the one who has made Tayammum due to the absence of water is established by the text and not by Ijmaa’. - When the one who made Tayammum entered into the state of the Salaah he was continuing upon (Istishaab) the case of the absence of the water and so he began his Salaah having met the conditions of its validity in full (completely) and he does not exit from his Salaah apart from by that which invalidates it. Seeing water does not break or invalidate the prayer and the prayer is one continuous action beginning with the Takbeer Al-Ihraam and ending with Salaam. Therefore, his performance of the Salaah counts for him as long as he had fulfilled the conditions for its validity.