Âlimler, sahâbînin kavlinin hüccetliliği (delil olarak geçerliliği) konusunda ihtilaf etmişlerdir. Bu ihtilaf mutlak anlamda olmamıştır; konuyla ilgili bazı ayrıntılar şöyledir:

The ‘Ulamaa differed in respect to the Hujjiyah (evidential validity) of the Qawl of the Sahaabiy. They did not differ absolutely and the following are some details related to this:

1 – Sahabinin, akıl yoluyla anlaşılamayan ve hakkında Nass (metin) bulunmayan Şeriat meselelerindeki sözü, âlimler tarafından Hüccet kabul edilmiş ve çoğunluğun (Cumhur) görüşüne göre uygulanması veya kullanılması gerekli görülmüştür. Cumhur bu görüşünü, Sahabinin bunu Resûlullah'tan (ﷺ) işitmiş olması gerektiği şeklindeki gerekçeyle açıklamıştır. Ahnaf ise bu konuda örnekler sunmuştur; bunların arasında müminlerin annesi Âişe'den (ra) rivayet edilen şu söz de vardır: "Hamilelik, annenin karnında iki yılдан fazla kalmaz."

1 – The Qawl of the Sahaabiy in respect to that which has no text (Nass) for it from the matters of the Shar’iyah that are not understandable by the ‘Aql, was considered to be a Hujjah by the ‘Ulamaa and obligatory to be worked with or utilised in accordance to the view of the Jumhoor (majority). They reason this opinion of theirs by stating that the Sahaabiy must have heard it from the Messenger (saw). The Ahnaaf presented examples of that including that which was narrated from the mother of believers ‘Aa’ishah (ra): “The pregnancy does not remain in the stomach of the mother for more than two years”.

2 – Üzerinde icmâ' gerçekleşmiş olan sahâbînin sözü, sahâbenin icmâ'ını temsil ettiği için şer'î bir hüccettir. Benzer şekilde, muhalefeti bilinmeyen sahâbînin sözü, İcmâ' es-Sükûtî sayılır ve İcmâ' es-Sükûtî'yi kabul edenler için bu da şer'î bir hüccettir.

2 – The Qawl of the Sahaabiy upon which agreement has taking place over it is considered to be a Hujjah Shar’iyah because it represents an Ijmaa’ of the Sahaabah. Similarly, the Qawl of the Sahaabiy for which opposition is not known is regarded to be from the Ijmaa’ As-Sukootiy which also represents a Hujjah Shar’iyah for those who uphold Ijmaa’ As-Sukootiy.

3 – Bir sahabînin sözü, kendisi gibi bir sahabî için bağlayıcı kabul edilmez. Çünkü sahabe-i kiramın (radıyallahu anhum), bir sahabînin görüşü veya içtihadı diğerine bağlayıcı kılınmadığı durumlarda birbirleriyle meselelerde ihtilaf ettiklerini görmüşüzdür.

3 – The Qawl of the Sahaabiy is not considered to be binding upon a Sahaabiy like him. That is because we have seen the Sahaabah (rah) differing in matters amongst themselves in the case where the opinion or Ijtihaad of one of them was not made binding upon the other.

4 – Sahabînin Bir Rey (Görüş) ve İctihad Hakkındaki Sözü:

4 – The Qawl of the Sahaabiy about a Ra’y (opinion) and Ijtihaad:

Bu ihtilaf nerede gerçekleşmiştir? Bu, kendilerinden sonra gelenler için bir hüccet teşkil eder mi, etmez mi?

This is in which difference has taken place. Does it represent a Hujjah for those who come after them or not?

Bu konuda âlimlerin görüşleri şöyledir:

The following are the opinions of the ‘Ulamaa in respect to that:

A – Sahabenin re'y ve içtihattan kaynaklanan görüşünü bazı âlimler delil (hüccet) saymış; bunlar arasında İmam Mâlik ve onun takipçileri, Hanefilerin çoğunluğu ile er-Râzî ve eş-Şâtıbî de bulunmaktadır.

A – The opinion of the Sahaabiy emanating from a Ra’y and Ijtihaad was considered by some of the ‘Ulamaa as a Hujjah and this included Al-Imaam Maalik, his followers and the majority of the Ahnaaf in addition to Ar-Raaziy and Ash-Shaatibiy.

Bu görüşü savunanlar, bunu desteklemek için Sahâbe İcmâı'nın hüccetliliğine (bağlayıcılığına) dair delilleri kullandılar. Bunların arasında Allah Teâlâ'nın şu kavli de vardır:

Those who held this view used the Adillah (evidences) related to the Hujjiyah (legal validity) of Ijmaa’ As-Sahaabah to support it. This included the Qawl of Allah Ta’Aalaa:

B – Mutezile, Mütekellimin'den bazıları, Eş-Şafiî, Ahmed bin Hanbel, El-Âmidî ve Eş-Şevkânî'ye gelince, bunlar Sahabînin mezhebinin delil olarak şer'an geçerli olmadığını ileri sürmüşlerdir.

B – As for the Mu’tazilah, some of the Mutakallimeen, Ash-Shaafi’iy, Ahmad Bin Hanbal, Al-Aamadiy and Ash-Shawkaaniy, then they held that the Madh’hab of the Sahaabiy is not legally valid as a Daleel.

Onlar, delillerinin arasında şunları da kullanarak görüşlerini savundular: Sahabi de, tıpkı diğer her müctehid gibi bir müctehiddir; dolayısıyla doğruyu da bulabilir, hata da edebilir. Böyle birinin görüşü bağlayıcı olamaz. Ayetlerde ve hadislerde zikredilen sahabenin övgü ve takdirine gelince, bunlar sahabenin icmaının hüccet olduğuna delildir; ancak sahabeden birinin görüşünün ve onun mezhebinin (yani kendisine nisbet edilen görüşler bütününün) hüccet olduğuna delil değildir.

They used evidences for their argument which included that the Sahaabiy is a Mujtahid just like any other Mujtahid where it is possible for him to be right or make an error. The opinion of the one like this cannot be binding and as for the praise and commendation of the Sahaabah that has been mentioned in the Aayaat and the Ahaadeeth then they represent a Daleel for the Hujjiyah of their Ijmaa’ (consensus) and not a Daleel for the Hujjiyah of the opinion of one from amongst them and his Madh’hab (i.e. host of opinions attributed to him).

Şâfiî, "el-Umm" adlı kitabında şöyle demiştir: "Eğer bu mesele Kitap ve Sünnet'in içinde değilse, Allah Resulü ﷺ'in ashabının sözlerine veya onlardan birinin sözüne başvururuz. Sonra, Ebû Bekir, Ömer veya Osman'ın görüşüne başvururuz; o zaman taklit bize en tercih edilen ya da en hoş gelen şey olur. Yani, Kitap ve Sünnet'e en yakın olan görüşü tespit eden bir delil bulamadığımız takdirde, yanında bir delalet (gösterge) bulunan görüşe uymak için bu ihtilafa bakarız."

Ash-Shaafi’iy said in his book ‘Al-Umm’: “If it is not within the Kitaab and the Sunnah, we have gone to the statements of the companions of the Messenger of Allah (saw) or one from amongst them. Then it was to the opinion of Abu Bakr, ‘Umar or ‘Uthmaan when Taqleed has become most preferred or likable to us. That is if we have not found an indication in the difference that guides to the closest difference from the Kitaab and the Sunnah in order to follow the opinion that has alongside it an indicated meaning (Dalaalah)”.

Şâfiî'nin bu sözü, onun Kitâb ve Sünnet'e, sonra da sahâbenin üzerinde icmâ ettiği hususlara dayanarak hüküm verdiğini göstermektedir. Sahâbenin ihtilaf ettiği konularda ise, onların görüşleri arasından Kitâb ve Sünnet'e en güçlü şekilde bağlı olanı alır. Eğer en güçlü olan görüş açık değilse, o takdirde doğru yolda olan imamların amel ettiği görüşü benimser.