Nass (metin) üzerinden alınan hüküm ile Kıyas yoluyla çıkarılan fer'î hüküm arasında bir çelişki veya tutarsızlık bulunması mümkündür.

It is possible for there to be a conflict or contradiction between the Hukm that is taken from the Nass (text) and the Hukm of the Far’u (branch) that is deduced by Al-Qiyaas.

Bu meselenin (konunun) hükmüne dair fakihlerin görüşleri üç kategoride özetlenebilir:

It is possible to sum up the opinions of the Fuqahaa’ in relation to this Mas’alah (issue) into three categories:

1) Metinden çıkarılan hüküm, kıyasla dallanan hükümle çelişirse, metinden anlaşılan hüküm alınır; çünkü metin bulunduğu yerde kıyasa hiç yer yoktur. Bu durum, metnin Kat'î veya Zannî olmasına, metnin delaletinin (anlam ve kapsamının) Kat'î veya Zannî olmasına bakılmaksızın geçerlidir. 2) Kıyasla alınan dalın hükmü, Zannî delaletli (belirsiz anlam ve kapsamlı) bir metinden alınmış başka bir hükümle çelişebilir; ancak Kat'î olan bir hükümle çelişemez.

1) If the Hukm extracted from the text is in conflict with the Hukm of the branch deduced by Qiyaas then the Hukm that is understood from the text is taken and that is because there is absolutely no Qiyaas in the case where a text exists. This applies whether the text is Qat’iy or Zhanniy and whether the Dalaalah (meaning and import) of the text is Qat’iy or Zhanniy. 2) The Hukm of the branch taken by Qiyaas could contradict another Hukm taken from the text by a Zhanniy Dalaalah (indefinite meaning/import) but it cannot be contrary to the Qat’iy.

Binaenaleyh, eğer kıyas Kat'î olana aykırıysa, bu fâsid (bozuk/geçersiz) bir kıyas sayılır ve Kat'î alınır, çünkü kıyastan daha güçlüdür. Tercih (Tercîh)

Consequently, if the Qiyaas is contrary to Al-Qat’iy then it is considered to be a Faasid (corrupt/invalid) Qiyaas and the Qat’iy is taken because it is stronger than the Qiyaas. Outweighing (Tarjeeh)

Kesin (qat'iy) delilin zanni (zanniy) delile karşı ihtilaf ettiklerinde öncelikli tutulması, fakihlerin tamamının üzerinde ittifak ettiği bir husustur.

the Qat’iy over the Zhanniy when they are in conflict with each other represents a point of agreement amongst all of the Fuqahaa’.

3) Sahih (doğru/sağlam/geçerli) kıyas (yani kıyas yoluyla çıkarılan dalın hükmü) hiçbir şekilde Şer'i nassa aykırı olamaz ve onunla çelişemez; bu nassın Kat'i es-Subût olması, yani Kur'an ve Mütevatir Sünnet olması ya da Zannî es-Subût olması, yani Ahâd haberler olması fark etmez. Bu görüş İbn Teymiyye ile öğrencisi İbn Kayyım'a aittir ve şu delile dayanır: Eğer kıyas herhangi bir nassa aykırı olsaydı, o zaman fasit (geçersiz) bir kıyas olurdu.

3) The Saheeh (correct/sound/valid) Qiyaas (i.e. the Hukm of the branch deduced through Qiyaas) cannot possibly be contrary to or in conflict with the Shar’iy text at all irrespective of whether the text is Qat’iy Ath-Thuboot like the Qur’aan and the Sunnah AlMutawaatirah or if it is Zhanniy Ath-Thuboot like the Akhbaar AlAahaad. This is the opinion of Ibn Taymiyyah and his student Ibn ulQayyim and is based on the argument that if the Qiyaas was contrary to any text then it would be a Faasid (invalid) Qiyaas.

Bu son görüş ile birinci görüş arasındaki fark şudur:

The difference between this last opinion and the first is as follows:

- Birinci görüşe gelince: Kıyas, sahih olsa bile başvurulan ya da dönülen bir yol değildir.

- In respect to the first opinion: The Qiyaas is not turned or resorted to even if it was Saheeh (valid).

- Üçüncü görüşe gelince: Bu görüş, Kıyas'ın Nass'a (metne) aykırı olması hâlinde fasit (geçersiz) olduğunu kabul eder.

- In respect to the third opinion: It considers that the Qiyaas is Faasid (invalid) if it contradicts with the Nass (text).