۳ - دلالتِ النص
3 - Dalaalat Un-nass
تعریف آن:
Its definition:
دلالت النص (دلالة النص) آن است که متن (نص) نشان میدهد حکمی که متن دربارهی آن ساکت است، با حکمی که در متن بیان شده همسو و مطابق است.
Dalaalat un-Nass is when the Nass (text) indicates that the Hukm that the text has been silent upon is in conformity to the Hukm that has been expressed in the text.
برخی از علما این را «مفهوم الموافقه» (مفهوم توافق/همسويی) نامیدهاند؛ زیرا آنچه در لفظ، در جایگاه سکوت (محل) دلالت دارد، با حکمی که در متن بیان شده (المنطوق) همسو است. دیگران آن را «فحوای الخطاب» نامیدهاند، زیرا «فحوای» کلام به معنای آن اشاره دارد. پس اگر متن، به واسطهی عبارت و الفاظش، به حکمی دربارهی واقعیتی مشخص راهنمایی کند و واقعیت دیگری یافت شود که از نظر علت حکم با واقعیت نخست برابر باشد یا برای آن شایستهتر باشد (اولی)، و این همانندی میان آن دو تنها از راه فهم زبان دریافت شود، چنانکه بیدرنگ به ذهن بیاید که متن هر دو واقعیت را دربر میگیرد، آنگاه این متن دلالتی غیر از دلالة العبارة خواهد داشت و آن دلالة النص است. مثال: