بنابراین، در حالتی که این صحابه (رض) بودند که عملاً از طریق اجماعشان به قرآن رسیدگی کردند، در حالی که الله تعالی حفظ آن را بر عهده گرفته بود، آنگاه آیه به راستی و صحت اجماع آنان راهنمایی میکند.
Therefore, in the case where it was the Sahaabah (rah) who (practiacally) attended to the Qur’aan through their Ijmaa’ whilst Allah Ta’Aalaa had assumed its preservation, then the Aayah guides to the truthfulness and veracity of their Ijmaa’.
۳ – از نظر شریعت، اجماع صحابه بر یک خطا ممکن نیست. اگر چنین چیزی جایز بود، لازم میآمد که در دین خطا یا اشتباه وجود داشته باشد، زیرا آنان همان کسانی هستند که این دین را از راه اجماعشان به ما رساندهاند.
3 – It is impossible in accordance to the Shar’a for the Sahaabah to have an Ijmaa’ upon an error. If that was permissible, then it would be permissible for there to be an error or mistake in respect to the Deen because they are those who have transmitted this Deen to us via their Ijmaa’ (consensus).
۴ – اجماعِ صحابہ ایک دلیلِ شرعی کو ظاہر کرتا ہے اور اس پر دلالت کرتا ہے۔ اس کی وجہ یہ ہے کہ صحابہؓ کسی حکم پر اس وقت تک اتفاق نہ کرتے اور اسے حکم کے طور پر متفق علیہ قرار نہ دیتے جب تک ان کے پاس رسول اللہ ﷺ کے قول، فعل یا تقریر (تائید و رضامندی) سے کوئی دلیل نہ ہوتی۔ یہ حقیقت صحابہؓ کے سوا کسی دوسرے کے بارے میں لاگو نہیں ہوتی، کیونکہ وہ نبی ﷺ کے زمانے میں تھے، آپ ﷺ کے گرد جمع رہتے تھے اور آپ ﷺ سے (دین) آگے منتقل کرتے تھے۔
4 – The Ijmaa’ As-Sahaabah discloses and is revealing of a Daleel Shar’iy. That is because they did not agree and hold a consensus upon a certain Hukm being a Hukm unless they had a Daleel from the statement, action or Taqreer (approval and consent) of the Messenger of Allah (saw). This reality does not apply to any other than the Sahaabah (rah) because they lived at the same time as the Messenger (saw), gathered around him and transmitted from him.
از این دلایلِ بالا روشن میگردد که اجماعِ صحابه همان اجماعی است که ادلّه بر قطعیِّ الثبوت بودنِ آن راهنمایی کردهاند. زیرا دلایلِ آن از آیات قطعیاند و در ستایش و تمجیدِ صحابه از نظر دلالت قطعیاند.
From these evidences above it becomes evident that the Ijmaa’ AsSahaabah is the Ijmaa’ which the Adillah (evidences) have guided to being Qat’iy Ath-Thuboot (established and proven decisively). That is because its evidences are from the definite Aayaat and they are Qat’iy Ad-Dalaalah in respect to the commendation and praise upon their 135
راستگویی. این امر در مورد دلیل چهارم، که دلیلی «عقلی» است، نیز صادق است.
truthfulness. This is also the case in respect to the fourth Daleel which is ‘Aqliy (rational).
علاوه بر ادلّهٔ قطعی، احادیثِ آحاد نیز وجود دارند که در ستایش آنها از او نقل شده است، مانند گفتارِ ایشان ﷺ:
In addition to the definite Adillah there are also Aahaad AlAhaadeeth that have been mentioned to us in respect to their praise like his Qawl (saw):