۱ – بسیاری از علمای اهل السنة شرط کرده‌اند که خوارج، القدریة و الروافض از مجتهدین خارج شوند.

1 – Many of the ‘Ulamaa of the Ahl us-Sunnah stipulated that the Khawaarij, Al-Qadariyah and Ar-Rawaafid are to be excluded from the Mujtahideen.

۲ – از میان فقهای مشهور کسانی بودند که فقهای شاذّ (آنان که از جریان عمومی خارج‌اند) را در بحث اجماع به حساب نمی‌آوردند، در حالی که برخی دیگر آنان را معتبر می‌دانستند، به شرط آنکه به سوی نظر شخصی خود دعوت نکنند.

2 – From amongst the well-known Fuqahaa there are those who counted the Shadh’dhaadh (irregular outside the norm) Fuqahaa to be excluded in respect to the Ijmaa’ whilst some permitted them if they were not calling to their own opinion.

۳ – الشوکانی در «إرشاد الفحول» گفته است: «اجماعی که در هر حوزه یا رشته‌ای از دانش باید مورد توجه قرار گیرد، اجماع اهل همان رشته است که در آن دانش دارند، نه اجماع غیر آنان».

3 – Ash-Shawkaani said in ‘Irshaad Al-Fuhool’: “The Ijmaa’ that is to be considered in any area or discipline of knowledge is the Ijmaa’ of the people of that discipline who are knowledgeable in it and not the Ijmaa’ of other than them”.

بنابراین، آنچه در باب اجماع نسبت به مسائل فقهی باید مورد توجه قرار گیرد، قول یا نظر همه فقها است. اگر برخی از فقهای از اهل اجماع مخالفت کنند، اجماع منعقد شده تلقی نمی‌شود.

Consequently, what is to be considered in respect to the Ijmaa’ in relation to the Fiqhi issues is the statement or opinion (Qawl) of all of the Fuqahaa. If some of the Fuqahaa of the people of Ijmaa’ are in opposition, then the Ijmaa would not be considered to have been convened.

۴ – برخی از فقها گفته‌اند: شرط است که اجماع زمانی تحقق یابد که همه مجتهدانی که بر آن اجماع کرده‌اند، درگذشته باشند. از نظر ایشان، تا زمانی که همه کسانی که بر رأیی اجماع کرده‌اند، از دنیا نرفته باشند، آن اجماع محقق نیست؛ در حالی که برخی از ایشان این دیدگاه را تنها در مورد اجماع سکوتی پذیرفته‌اند.

4 – Some of the Fuqahaa said: It is stipulated for the Ijmaa’ to be completed for the Mujtahideen who held an Ijmaa’ to have all passed away. It would not be an Ijmaa’ in their view until the death of all those who had held a consensus upon an opinion whilst some of them only adopted this view in respect to the Ijmaa’ As-Sukootiy alone.

۵ – بیشتر فقها بر این باورند که اجماع با توافق صرف همه مجتهدان در یک زمان، در زمان حیات ایشان و پس از مرگشان منعقد می‌شود و نمایانگر اجماع است.

5 – Most of the Fuqahaa view that the Ijmaa’ is convened and represents an Ijmaa’ by the mere agreement of all of the Mujtahideen in a time in their lives and after their deaths.

۶ – برخی از آنان شرط کرده‌اند که شمار کسانی که با هم موافقت می‌کنند باید به شماری برسد که برای تواتر لازم است، در حالی که دیگران چنین شرطی نکرده‌اند، مانند الغزالی و عبدالعلی الانصاری.

6 – Some of them have stipulated that the number of those agreeing together must reach the number necessary for Tawaatur whilst others did not stipulate that like Al-Ghazaaliy and Abdul ‘Ali Al-Ansaariy.