الأداء (انجام دادن در وقت) و القضاء (جبران آنچه از دست رفته است) - الواضح فی اصول الفقہ | Quran Course

الأداء (انجام دادن در وقت) و القضاء (جبران آنچه از دست رفته است) - الواضح فی اصول الفقہ | Quran Course

این چیزی است که شارع با درخواستی جازم (طلبِ جازم) خواسته، بی‌آنکه برای انجام دادنش زمانی معین کرده باشد. این مانند کفّارات و نذرهای مطلق است. یا همچون مثال حج است که برای انجامش در سال زمانی مشخص مقرر شده، اما انجام دادنش را در سالی معین الزام نکرده است. انجام دادن این گونه تکالیف از مُکلّف خواسته می‌شود، اگر در زندگی‌اش توان انجامشان را داشته باشد؛ و اگر در طول عمرش توان انجامشان را نداشته باشد، تکلیف از او ساقط می‌شود و به‌سبب آن در آخرت هیچ مجازاتی بر او نیست. این به آن دلیل است که خداوند هیچ کس را فراتر از ظرفیت و توانش تکلیف نمی‌کند. اما اگر اسباب انجامش فراهم شده باشد و او گمان کند که به احتمال زیاد پیش از انجام دادنش خواهد مرد، و با این وجود آن را انجام ندهد، گناهکار خواهد بود.

This is what the Shaari’ has requested to be done by a decisive request (Talab Jaazim) without having specified a specific time for its performance. This is like the Kaffaraat (expiations) and the Mutlaq Nudhoor (unrestricted vows). Or it is like the example of the Hajj which has been provided with a specific time for its performance within the year but has not compelled its performance to a specific year. The performance of these types of obligations are required from the Mukallaf if he is capable of undertaking them during his life whilst the obligation falls from him if he is unable to undertake them during his lifetime and there is no punishment due upon him as a result of that in the Aakhirah. That is because Allah does not burden a person above his capacity or capability. However, if the causes for its undertaking have been met and he views that he is most likely to pass away before its undertaking and yet does not undertake it, then he would be sinful.

القضاء عبارت است از انجام دادن واجب پس از گذشتن وقتی که شرع برای آن تعیین کرده است.

Al-Qadaa’ refers to the undertaking of the Waajib after the passing of its time that has been specified for it by the Shar’a.

القضاء یتعلق بالواجب المقيّد بوقتٍ معيّن، سواءٌ كان ذلك الوقت موسَّعاً (له متّسعٌ وفسحة) كوقت الصلاة، أو مضيَّقاً (لا متّسعَ فيه) كصيام رمضان.

The Qadaa’ relates to the Waajib which is restricted (Muqayyad) to a specific time whether that time was Muwassa’ (was extended and had room) like the time for the Salaah or Mudayyaq (no extended room) like the fasting of Ramadhaan.

قضای واجب بر کسی که توانایی دارد واجب است. زیرا انجام واجب در وقتش به معنای ادای آنچه بر او لازم بوده است، و اگر وقت بگذرد و شخص با وجود توانایی آن را انجام نداده باشد، مسئولیتش همچنان باقی است و واجب است که آن را از طریق قضا انجام دهد. ترک واجبی که انجام قضا را لازم می‌گرداند بر سه نوع است:

The Qadaa’ of the Waajib is obligatory upon the one who is capable. That is because the undertaking of the Waajib in its time represents a performance of what is obliged upon him and if the time passes without the person having undertaken the Waajib whilst he was capable of it then his responsibility would remain active and it is obligatory for him to fulfil it through the Qadaa’. The leaving of the Waajib that demands the performance of the Qadaa is of three types:

۱ – آنچه مُکلَّف عمداً ترک می‌کند:

1 – That which the Mukallaf leaves deliberately:

اگر مُکلَّف عمداً واجب را ترک کند، مانند نماز یا روزه، پس او گنهکار است و قضا کردن آن بر او واجب است۔

If the Mukallaf leaves the performance of the Waajib intentionally (‘Amd) like the Salaah or Sawm then he is sinful and Al-Qadaa’ is obligatory upon him.

۲ – آنچه مکلَّف از روی فراموشی ترک کرده است:

2 – That which the Mukallaf left out of forgetfulness:

اگر مُکلَّف واجب را به سبب فراموشی (سهو) ترک کند، قضای آن بر او واجب می‌شود، اما گناهی بر او نیست. پیامبر خدا ﷺ فرمود:

If the Mukallaf leaves the performance of the Waajib due to forgetfulness (Sahw), the Qadaa’ becomes obligatory upon him but there is no sin upon him. The Messenger of Allah (saw) said:

اگر در این صورت شخص آنچه را که از دست داده قضا نکند، آنگاه گناهکار خواهد بود۔

If in this case the person does not perform the Qadaa’ for what he missed he would then be sinful.

۳ – آنچه که مُکلَّف به دلیل عذر (عُذر) آن را ترک می‌کند:

3 – That which the Mukallaf leaves due to an excuse (‘Udhr):

اگر مُکلَّف واجب را به سبب عذر شرعی‌ای که مانع از ادای آن است ترک کند، پس از زوال آن مانع یا عذر، قضای آن عمل بر او واجب است. این مانند حائض و نفساء در مورد روزهٔ رمضان است؛ زیرا شارع به او اجازهٔ خاصی داده که در ایام حیض و نفاس روزه نگیرد و از روزه‌گرفتن بازش داشته، در حالی که پس از پاک شدن، قضای آنچه از دست داده بر او واجب است. اما در مورد نماز، خداوند متعال حائض و نفساء را از قضای آنچه ترک کرده‌اند معاف داشته است.

If the Mukallaf leaves the performance of the Waajib dues to a Shar’iy ‘Udhr (excuse) that prevents its performance, then it is a duty for that person to make Qadaa’ for that action after the passing of that preventer (or excuse). That is like the Haa’id (menstruating woman) or the Nufasaa’ (women who are bleeding post birth) in respect to Ramadhaan. That is because the Shaari’ has given her a special permission not to fast and prevented her from fasting during the Haid and Nifaas whilst it is obligatory for her to make Qadaa’ for what she missed after she has become purified. As for the Salaah then Allah Ta’Aalaa has pardoned the Haa’id and the Nufasaa’ from making Qadaa’ for what was missed.

مسافر و بیمار اگر در رمضان روزه نگیرند باید قضا کنند، اگرچه سفر و بیماری با حیض و نفاس تفاوت دارد. این به آن دلیل است که این دو عذر، شخص را از انجام روزه بازنمی‌دارند، به‌خاطر فرمودۀ الله تعالی:

The Musaafir (traveller) and Mareed (sick person) must make Qadaa’ if they do not fast in Ramadhaan although the travel and sickness differ from the Haid (menstruation) and the Nifaas (post childbirth bleeding). That is because they are two excuses which do not prevent the person from performing the fast due to the Qawl of Allah Ta’Aalaa: