آنچه نسخ در آن جایز نیست
That which it is not permissible for An Naskh to occur in
۱ – اجماع کے ذریعے کسی ثابت شدہ حکم کو منسوخ کرنا جائز نہیں ہے۔
1 – It is not permissible to abrogate an established Hukm by AlIjmaa’.
این به آن دلیل است که حکمِ ثابتشده از راهِ الإجماع پس از وفاتِ پیامبر ﷺ پدید آمد، و از این رو پس از پایان یا قطعِ وحی بود. بنابراین پس از پایانِ وحی هیچ نصی از کتاب یا سنت وجود ندارد.
This is because the established Hukm by Al-Ijmaa’ came after the death of the Messenger (saw) and was therefore after the cessation of the Wahi (revelation). There is therefore no text from the Kitaab or the Sunnah after the end or cessation of the Wahi.
۲ – جایز نیست که کتاب (قرآن) با سنت نسخ شود۔
2 – It is not permissible to abrogate the Kitaab by the Sunnah.
این به آن دلیل است که الله تعالی میفرماید:
This is because Allah Ta’Aalaa says:
و هنگامی که آیهای را به جای آیهای دیگر قرار میدهیم {وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ}
And when We substitute a verse in place of a verse (An-Nahl 101).
و خدای متعال میفرماید:
And He Ta’Aalaa says:
ما آیتی را نسخ نمیکنیم یا به فراموشی نمیسپاریم، مگر آنکه بهتر از آن یا مانند آن را بیاوریم (البقرہ 106).
We bring better than it or like it (Al-Baqarah 106).
السنّة لیست مثل الآیات، ولیست أفضل من القرآن أو مساوية له. وقد ثبت بسند صحيح عن عمر بن الخطاب رضي الله عنه أنه قال: «لا نترك كتاب الله وسنة نبينا ﷺ لقول امرأة لا ندري أصدقت أم كذبت».
The Sunnah is not the same as the Aayaat and it is not better than the Qur’aan or like it. It has also been soundly reported from ‘Umar Ibn Al-Khattaab (ra) that he said: “We do not leave the Kitaab of Allah and the Sunnah of our Nabi for the statement of a women whom we don’t know whether she has told the truth or lied”.
۳ – جایز نیست که سنت متواترہ به وسیلۂ خبر آحاد نسخ شود۔
3 – It is not permissible to abrogate the Sunnah Al-Mutawaatirah by the Khabar Al-Aahaad.
این به این دلیل است که السنة المتواترة قطعیة الثبوت است، در حالی که خبر الآحاد ظنیة الثبوت است، و الظنی نمیتواند قطعی را نسخ کند، زیرا قطعی از آن بالاتر است.
This is because the Sunnah Al-Mutawaatirah is Qat’iy Ath-Thuboot whilst the Khabar Al-Aahaad is Zhanniy Ath-Thuboot and the Zhanniy cannot abrogate the Qat’iy because the Qat’iy is higher than it.
۴ – جائز نہیں کہ قیاس کے حکم کو منسوخ کیا جائے۔
4 – It is not permissible to abrogate a Hukm of Al-Qiyaas.
قیاسی که معتبر است (یعنی پذیرفتهشده و دارای اعتبار است) قیاسی است که علت آن از قرآن یا سنت گرفته شده باشد.
The Qiyaas (analogy) which is Mu’tabar (considered/valid) is the Qiyaas which its ‘Illah (reason) is from the Qur’aan or the Sunnah.
القیاس تا زمانی که اصل (مبنا) باقی است، باقی میماند، و اگر اصل منسوخ شود، دیگر قیاسی وجود ندارد. به همین دلیل، نسخ اصلاً در قیاس رخ نمیدهد، و تصور وقوع نسخِ قیاس در حالی که اصل باقی است ممکن نیست، زیرا حکم در اصل موجود است.
The Qiyaas remains as long as the Asl (origin) remains and if the Asl is abrogated then there is no Qiyaas. For this reason, An-Naskh (abrogation) does not occur in Al-Qiyaas at all and the occurrence of the abrogation of Qiyaas cannot been envisioned to happen whilst the Asl (origin) remains because the Hukm is present within the Asl.