وحی پایان یافت و شریعت اسلامی با درگذشت پیامبر خدا (ﷺ) کامل شد. سپس گروهی از صحابه برای تعیین احکام شرعی درباره‌ی رویدادهای تازه‌پیدا‌شده برخاستند. آنان این کار را از راه استنباط از آیات قرآن کریم و از احادیث پیامبر (ﷺ) انجام دادند. آن صحابه (رض) شایستگی و توانایی این کار را داشتند، زیرا در زمان زندگی پیامبر همراه او بوده و در روزگاری می‌زیستند که وحی بر او نازل می‌شد. از این رو، ایشان آگاه‌ترین مردم نسبت به اسباب النزول (شأن نزول‌ها) و در فهم معانی متون بودند.

The Wahi came to an end and the Islamic Sharee’ah was completed upon the passing of the Messenger of Allah (saw). Then a group from amongst the Sahaabah went forth to provide Ahkaam Ash-Shar’iyah for the newly occurring realities. They did that through their Istinbaat (deduction) from the Aayaat of Al-Qur’aan Al-Kareem and from the Ahaadeeth of the Messenger (saw). Those Sahaabah (rah) were qualified and capable of undertaking that as they had accompanied the Messenger in his life and were living as the Wahi descended upon him. They were therefore the most knowledgeable of people in respect to the Asbaab An-Nuzool (circumstances of revelation) and in comprehending the meanings of the texts.

از میان آن صحابه‌ها، چهار خلیفه راشد، معاذ بن جبل، عبدالله بن عباس، عبدالله بن مسعود، عبدالله بن عمر و زید بن ثابت (رحمهم الله) و دیگران بودند.

From amongst those Sahaabah were the four rightly guided Khulafaa’, Mu’aadh Bin Jabal, ‘Abdullah Ibn ‘Abbaas, ‘Abdullah Ibn Mas’oud, ‘Abdullah Ibn ‘Umar and Zaid Bin Thaabit (rah) amongst others.

برخی از راویان تابعین و تابعِ تابعین به نقل اجتهادات صحابه و احکامی که صادر کرده بودند اهتمام داشتند، تا جایی که برخی از ایشان آنها را در کنار سنت رسول‌الله ﷺ ثبت می‌کردند.

Some of the relators from the Taabi’eeen and Taabi’ At-Taabi’een concerned themselves with the relation of the Ijtihaadaat of the Sahaabah and the judgments they passed to the extent where some of them recorded these alongside the Sunnah of the Messenger (saw).

پس از ایشان، برخی از فقها و مجتهدان آمدند که سپس با اجتهادات صحابه آشنا شدند و کوشیدند از فهم ایشان از قرآن و سنت روشنی بگیرند.

They were followed by some Fuqahaa and Mujtahideen who then went on to familiarise themselves with the Ijtihaadaat of the Sahaabah and sought to be enlightened by their understanding of the Qur’aan and the Sunnah.

برخی دیگر از فقها اجتهاد صحابه و قول ایشان در مسائل شرعی را حجتی (دلیل شرعی) دانسته‌اند که مخالفت با آن جایز نیست. این به آن دلیل است که ایشان به پیامبر خدا ﷺ نزدیک‌ترین افراد بودند و از نظر اخلاص، عقل (عَقْل) و جایگاه، در شناخت ابعاد شریعت توانمندترین مردم بودند؛ و همچنین به دلیل آنکه پیامبر ﷺ فرمود:

Some other Fuqahaa considered the Ijtihaad of the Sahaabah and their Qawl (opinion) in respect to the Shar’a to be a Hujjah (legal proof) that it is not allowed to contravene or go against. That is because they were the closest to the Messenger of Allah (saw) and they possess in terms of sincerity, reason (‘Aql) and standing that which makes them the most capable of people in respect to the knowledge of the dimensions of the Shar’a and also because the Nabi (saw) said:

این‌ها نمونه‌هایی از اجتهادات آنان و احکامی است که صادر کردند:

The following are examples of their Ijtihaadaat and of the judgments that they passed:

۱ – خلافت یک واجب شرعی است و برپاداشتن آن در امت الزامی است. به همین دلیل، هنگامی که پیامبر خدا ﷺ درگذشت، مسلمانان ایشان ﷺ را بر بستر خود، بدون غسل، تکفین یا دفن، رها کردند و به سقیفهٔ بنی ساعده رفتند تا جانشینی (خلیفه) برای ایشان برگزینند. پس انصار به مهاجرین گفتند: «(باشد) از ما امیری و از شما امیری». سپس ابوبکر (رض) با این اندیشه مخالفت کرد، زیرا آن به معنای تقسیم کار امت بود و با گفتهٔ پیامبر ﷺ مخالف است:

1 – The Khilafah is a Shar’iy Waajib and it is obligatory to establish it within the Ummah. For that reason, when the Messenger of Allah (saw) passed away, the Muslims left him (saw) laid out upon his bed without Ghusl, Takfeen (shrouding) or Dafn (burial) and went to the Saqeefah (courtyard) of Bani Saa’idah in order to choose a successor (Khalifah) for him. So the Ansaar said to the Muhaajireen: “(Let there be) from us an Ameer and from you an Ameer (leader)”. Abu Bakr (ra) then opposed that idea because that would mean a division of the Ummah’s affair and because it is contrary to the Qawl of the Messenger (saw):

او به آنان گفت: «عرب‌ها جز از این مکان – مکه – و از قریش، راهبری نخواهند شد». بدین‌ترتیب، او ضرورتِ قرار گرفتنِ امامت و خلافت در قریش را به سبب جایگاهی که مکه نزد عرب‌ها داشت، استدلال کرد و از آنان خواست که بیعت خود را به عمر بن الخطاب رضی الله عنه بدهند. سپس عمر دید که جز بیعت با ابوبکر رضی الله عنه کاری از دستش برنمی‌آید. آنگاه مهاجران و انصار هر دو دست‌های خود را دراز کردند تا با خلافت با ابوبکر بیعت کنند.

He said to them: “The Arabs will not be directed by other than this place – Makkah – from Quraish”. As such, he reasoned the necessity of the Imaamah and Khilafah to be within the Quraish due to the standing of the location held by the Arabs and he requested that they give their pledge of allegiance (Bai’ah) to ‘Umar Ibn Al-Khattaab (ra) and then ‘Umar saw that there was nothing for him to do except pledge allegiance to Abu Bakr (ra). Then the Muhaajiroon and the Ansaar both stretched out their hands to pledge allegiance to Abu Bakr with the Khilafah.

۲ – الله تعالیٰ فرمود:

2 – Allah Ta’Aalaa said:

پیامبر خدا ﷺ به گروهی که دلشان به دست آورده می‌شد (تا به اسلام نزدیک شوند) سهمی می‌داد، و ابوبکر (رض) نیز پس از او چنین می‌کرد. اما وقتی این گروه نزد عمر بن خطاب آمدند تا از مال زکات به آنان داده شود، او نپذیرفت و چیزی به ایشان نداد. او بر این نظر بود که آن حکم در زمان او دیگر شامل آنان نمی‌شود، زیرا سهم دادن برای به دست آوردن دل‌ها مربوط به روزگار آغازین دولت اسلامی بود که هنوز نوپا بود و از قدرت، نفوذ و نیرنگ آنان برای دولت بیم وجود داشت. این در حالی است که در زمان عمر این علت دیگر وجود نداشت، زیرا اسلام گسترش یافته و قدرت و شوکتش افزایش یافته بود. بنابراین دیگر دلیلی برای به دست آوردن یا نرم کردن دل‌ها (با دادن سهم یا انگیزه‌ای مالی) باقی نبود. ۳ – در سال خشکسالی و قحطی، غلامان جوان متعلق به حاطب بن ابی بلتعه شتر ماده‌ای را که متعلق به مردی از قبیله مزینه بود دزدیدند. عمر آنان را آورد و ایشان اعتراف کردند. سپس عبدالرحمن بن حاطب را فراخواند؛ او آمد و عمر به او گفت: «همانا غلامان حاطب شتر ماده‌ای متعلق به مزینه را دزدیده‌اند و اعتراف کرده‌اند.» سپس عمر به یکی از صحابه گفت: «برو و دست‌هایشان را ببر.» وقتی آنان برای رفتن برگشتند، عمر ایشان را بازگرداند و گفت: «به خدا سوگند، اگر نمی‌دانستم که شما آنان را استثمار کرده و گرسنه نگه داشته‌اید، به طوری که اگر یکی از ایشان آنچه را خدا حرام کرده بخورد، برای او حلال می‌شد، دست‌هایشان را می‌بریدم. به خدا سوگند، اگر این کار را نکردم، جریمه‌ای بر شما تحمیل می‌کنم که به شما آسیب برساند.» سپس گفت: «ای مزنی، شترت را چند می‌خواهی؟» گفت: «چهارصد.» عمر گفت: «عبدالرحمن، برو و به او هشتصد بده.» (خلاصه‌ای از الموطأ)

The Messenger of Allah (saw) gave to the category of those whose hearts are sought to be reconciled or softened as did Abu Bakr (ra) after him. However, when they (this category of people) came to ‘Umar Ibn Al-Khattaab for him to provide them from the wealth of the Zakaah he rejected and did not give it to them. He held the view that the text did not apply to them in his era because the provision to reconcile the hearts was due to the Islamic state being still in its early days and there had been fear in respect to the state from their power, influence and their evil (intentions/plans). This is whilst at the time of ‘Umar this ‘Illah (reasoning) was no longer present and that was due to the spread of Islaam and the increase of its strength and might. There was therefore no longer a reason to reconcile or soften the hearts (by providing them with a provision or incentive). 3 – In the year of the drought and famine, boy servants belonging to Haatib Bin Abi Balta’ah stole a she camel belonging to a man from Mazeenah. So ‘Umar brought them and they admitted it. Then he sent for ‘Abdur Rahmaan Bin Haatib; so he came and he said to him: “Verily the boy servants of Haatib stole a she camel belonging to Mazeenah and they admitted it”. Then ‘Umar said to one of the Sahaabah: “Go and cut off their hands”. Then when they had turned to go ‘Umar brought them back and then said: “By Allah, had I not known that you exploited them and starved them to the point where had one of them eaten that which Allah had made Haraam it would have been Halaal for him, I would have cut off their hands. By Allah, if I haven’t done that then I will impose upon you a fine that will hurt you”. Then he said: “O Muzniy, how much do you want for your she camel?” He said: “Four hundred”. ‘Umar said: “Abdur Rahman, go and give him 800” (A summarized wording from Al-Muwatta’).

چگونه او می‌توانست حد (یکی از مجازات‌های معین از حدود) را بر کسی اجرا کند که خداوند گناهش را بخشیده بود؟

So how could he apply the Hadd from the Hudood (set punishments) upon a person whom Allah had forgiven his sin.

۴ – دیه (خون‌بها) بر اساس شرع، در برخی انواع قتل، مانند قتل شبه‌عمد یا خطایی، بر عاقله واجب است. عاقله در زمان رسول‌الله ﷺ، خویشاوندان قاتل و افراد قبیله‌ی او بودند.

4 – The Diyah (blood money) is obligatory in accordance to the Shar’a upon the ‘Aaqilah in some forms of killing like when it is semi intentional or mistaken. The ‘Aaqilah at the time of the Messenger (saw) were the relatives of the criminal and the individuals of his tribe.

جب عمر (رض) نے دواوین بنائے اور لشکر کے امور منظم کیے تو انہوں نے دیت کو قاتل کے دیوان (رجسٹر یا تنظیمی اکائی) کے لوگوں پر ڈالا، یعنی ان بالغ جنگجوؤں پر جن کے نام دیوان میں درج تھے۔ دیت ان کی تنخواہوں سے اس بنیاد پر وصول کی جاتی تھی کہ قاتل کے قبیلے اور رشتہ داروں سے نصرت (مدد) اس کے دیوان کے لوگوں کی طرف منتقل ہو چکی تھی، جو آپس میں ایک دوسرے کی مدد کرتے تھے، خواہ وہ اصل میں مختلف قبائل سے ہی کیوں نہ ہوں۔ فقہاء میں سے حنفیہ نے یہی رائے اختیار کی ہے۔

When ‘Umar (ra) made the Dawaaween (registers plural of Deewaan) and organised the affairs of the army he made the Diyah (blood money) fall upon the people of the Deewaan (register or organisational unit) of the killer i.e. upon the mature fighting men whose names were registered in the Deewaan. The Diyah would be taken from their wages upon the basis that the Nusrah (support) had been transferred from the relatives of the killer and his tribe to the people of his Deewaan who would provide support to one another and even if they were from a number of different tribes in origin. This opinion was taken by the Hanafiyah from amongst the Fuqahaa.

۵ – بخاری و مسلم از ابن عباس روایت کرده‌اند که گفت: «طلاق در زمان رسول خدا ﷺ و ابوبکر و دو سال از خلافت عمر، (به‌صورت اعلام) سه طلاق به‌حساب یک طلاق بود، سپس عمر آن را پایان داد». یعنی او طلاق سه‌گانه در یک مجلس را معادل طلاق بائن (طلاق بینونت) یا بینونه کبری قرار داد. برخی این کار را چنین توجیه کرده‌اند که مصلحت قطع (جلوگیری از سوءاستفاده) بر مفسدهٔ وقوع (به گناه افتادن) برتری داشت. اما دیدگاه درست این است که این کار، برداشت عمر بوده و مطابق با فهم او از متون شرعی انجام شده است.

5 – Al-Bukhaari and Muslim related from Ibn ‘Abbaas that he said: “The Talaaq (divorce) in the time of the Messenger of Allah (saw) and Abu Bakr and two years of the Khilafah of ‘Umar was (the pronouncement of) three divorces counting as one then ‘Umar brought an end to it”. This means that he made the divorce of three times in a single sitting equivalent to the Talaaq Baa’in (irrevocable divorce) (Baynoonah Kubraa). Some reasoned this by stating that the Maslahah of terminating was stronger (or greater) than the Mafsadah of Wuqoo’ (falling or occurrence [into sin]). The correct view however is that it represented the understanding of ‘Umar in accordance to his understanding of the Shar’iyah texts.