السبب از نظر لغوی به معنای چیزی است که از طریق آن به مقصودی معین می‌رسند، و به همین سبب طناب و راه را «سبب» می‌نامند، زیرا هرکدام به مقصودی می‌رسانند.

As-Sabab linguistically means: That which arrives by it to a certain intended matter and for that reason the rope and the road are called a Sabab because each of them arrive to an intended matter.

اما السبب، بوصفه نوعاً من أنواع الحكم الشرعي الوضعي، فقد عرّفه الأصوليون بأنه:

As for the Sabab as a type from among the types of Hukm Ash-Shar’iy Al-Wad’iy then the Usooliyeen define it as:

السَّبَبُ وَصْفٌ ظَاهِرٌ مُنْضَبِطٌ يَدُلُّ عَلَيْهِ الدَّلِيلُ الشَّرْعِيُّ بِوَصْفِهِ مُؤَشِّرًا عَلَى وُجُودِ الحُكْمِ.

The Sabab is a Wasf (description) Zhaahir Mundabit that the Shar’iy Daleel guides to as being an indicator for the presence of the Hukm.

معنای ظاهر: این است که امری محسوس است و خفی (پنهان و مستور) نیست، و انسان آن را با حواس خود و با عقل خویش درمی‌یابد.

The meaning of Zhaahir: That it is Mahsoos (sensed) and not Khafiy (hidden/concealed), that the human senses it with his senses and his Aql (mind).

معنای مُنضبط: یعنی هرگاه این وصف یافت شود، حکم نیز یافت می‌شود، زیرا سبب و مسبَّب (علت و معلول) در وجود و عدم به یکدیگر پیوسته یا وابسته‌اند.

The meaning of Mundabit: It means that when this description (Wasf) is found then the Hukm is also found as the Sabab and the Musabbab (the cause and caused matter) are connected or tied together in presence and non-presence.

مثالی بر این، قول خداوند تعالی است:

An example of that is the Qawl of Allah Ta’Aalaa:

یا قول رسول‌الله ﷺ

Or the statement of the Messenger (saw):

بنابراین هم آیه و هم حدیث بیان می‌کنند که زوال خورشید از وسط آسمان (زوال) سبب شناخته‌شدن وجوب نماز است. معنای آن این است که اگر این وقت فرا برسد، نماز ظهر واجب می‌شود و سپس، هنگامی که شرایط (شروط) آن فراهم باشد، ادای آن جایز است.

So the Aayah and the Hadeeth both explain that the decline or passing of the sun (Zawaal) from the meridian is the Sabab (cause) for the identification of the existence of the Salaah. The meaning of that is that if this time comes into being then the Salaah of Zhohr comes into being and then it is allowed to perform it when the conditions (Shuroot) are met.

بنابراین، سبب (علّت ظاهری) نشانه‌ای (عَلامت و شاخص) برای وجود یا عدم وجود نماز است. اما وجوب نماز، از احکام تکلیفی است و دلیل آن قول خداوند تعالی است:

Consequently, the Sabab is an ‘Amaarah’ (sign or indicator) for the presence or non-presence of the Salaah. As for the obligation of the Salaah, then this is from the Ahkaam At-Takleefiy and its Daleel is the Qawl of Allah Ta’Aalaa:

و

And:

همین حکم درباره سبب روزه نیز صادق است. الله (سبحانه و تعالی) فرموده است:

The same applies to the Sabab of the Sawm (fasting). Allah (swt) said:

و رسول الله ﷺ فرمودند:

And the Messenger of Allah (saw) said:

(احمد، و الترمذی آن را صحیح دانسته است)

(Ahmad and verified as Saheeh by At-Tirmidhi)

این دو متن توضیح می‌دهند که رؤیت هلال ماه رمضان، سبب وجوب روزه‌داری ماه رمضان است.

These two texts explain that the sighting of the Hilaal (new moon) of Ramadhaan is the Sabab for the presence of the fasting of Ramadhaan.

به همین ترتیب، رسیدن به نصاب سبب وجوب زکات است، و اضطرار (ناچاری) سبب جواز خوردن مردار است، و عقود شرعی سبب جواز بهره‌برداری از مال یا انتقال آن (یعنی تملّک و تصرف در آن) هستند.

Similarly, the attainment or reaching of the Nisaab is the Sabab for the presence of the Zakaah, the Idtiraar (necessity) is the Sabab for the permissibility of eating the Maitah (carrion meat) and the Shar’iyah ‘Uqood (contracts) are the Sabab for the permissibility to benefit from or transfer property (i.e. to take ownership and dispose of it).

بنابراین سبب، نشانگر وجود یا عدم وجود حکم است، و باید دلیل شرعی‌ای وجود داشته باشد که این سبب را نشان دهد. زیرا سبب شرعی باید دلیل شرعی‌ای داشته باشد که به آن راهنمایی کند تا پذیرفته شود؛ وگرنه، به‌عنوان سبب شرعی برای وجود حکم شرعی به‌شمار نمی‌آمد.

The Sabab is therefore the indicator for the presence or non-presence of the Hukm and there must be a Daleel Shar’iy that indicates this Sabab. That is because the Shar’iy Sabab must have a Daleel Shar’iy that guides to it for it to be taken otherwise it would not be considered to be a Shar’iy Sabab for the presence of the Hukm Ash-Shar’iy.

علاوه بر این، وجود الحکم الشرعی به وجود السبب الشرعی بستگی دارد، به گونه‌ای که با نبود آن، حکم نیز غایب است. برخی بر اساس همین جنبه، سبب را تعریف کرده‌اند و گفته‌اند: «سبب آن است که وجودش مستلزم وجود (حکم) و عدمش مستلزم عدم (یعنی عدم حکم) است».

In addition, the presence of the Hukm Ash-Shar’iy rests upon the presence of the Shar’iy Sabab so that in its absence the Hukm is also absent. Some have defined the Sabab based upon this angle and so they stated: ‘The Sabab is what necessitates by its presence the presence (of the Hukm) and necessitates by its absence the absence (i.e. of the Hukm)’.

بر این اساس، الشارع (شارع) حکم شرعی تکلیفی را به مکلف خطاب کرد و نشانه یا علامتی قرار داد که به وجود حکم راهنمایی می‌کند، و این نشانه یا علامت، سبب شرعی است.

As such, the Shaari’ (Legislator) addressed the Mukallaf with the Hukm Ash-Shar’iy At-Takleefiy and put down a sign or indicator that guides to the presence of the Hukm and this sign or indicator is the Sabab Ash-Shar’iy.