این موارد شامل اجماعِ اهلِ الحَلِّ و العَقْد (صاحبانِ تصمیم‌گیری یا نفوذ)، اجماعِ مجتهدان، اجماعِ اهلِ مدینه و اجماعِ اهلِ مدینه و مکه می‌شود.

This includes: The Ijmaa’ of the Ahl ul-Hall Wa-l-‘Aqd (people of decision making or influence), the Ijmaa’ of the Mujtahideen, the Ijmaa’ of Ahl ul-Madinah and the Ijmaa’ of Ahl ul-Madinah Wa Makkah.

آنان که به دیدگاه اجماع امت باور دارند، به دلایل زیر استناد می‌کنند:

Those who hold the view of Ijmaa’ Al-Ummah use the following evidences:

قَوْلُ اللهِ تَعَالَى:

The Qawl of Allah Ta’Aalaa:

منظور از «الهدی» که در آیه آمده، هدایت به یگانگی خداوند و رسالت محمد ﷺ است، و ضد «الهدی» (هدایت)، «الضلال» (گمراهی) است. اما راهِ مؤمنان که پیروی از آن بر ایشان واجب است، همان چیزی است که آنان را مؤمن ساخته، یعنی توحید. سبب نزول این آیه نیز این را نشان می‌دهد، زیرا درباره مردی نازل شده که از اسلام مرتد شده بود. این بدان جهت است که «سبب نزول» موضوعی را که آیه درباره آن نازل شده مشخص می‌کند، و این موضوع، ارتداد از اسلام است. بنابراین، «السبیل» (راه) مؤمنان به معنای توحید است (یعنی به اعتقاد مربوط می‌شود).

The guidance (Hudaa) mentioned in the Aayah means guiding to the oneness of Allah and the Prophethood of Muhammad (saw) whilst the opposite of Al-Hudaa (guidance) is Ad-Dalaal (misguidance). As for the way of the believers that is obligatory for them to follow then it is that which made them become believers which is Tawheed. The Sabab An-Nuzool (reason for and circumstance of revelation) for this Aayah indicates that because it was revealed in relation to a man who had apostatized from Islaam. This is because the Sabab An-Nuzool specifies the subject area that the Aayah was revealed about and this subject area is apostasy from Islaam. Therefore, the Sabeel (way) of the believers means Tawheed (i.e. it relates to belief).

تا زمانی که آیه به مسئلهٔ اجماع راهنمایی نکند، و دلالت آن بر آنچه ذکر کردیم محدود دانسته نشود، آن آیه برای اثبات حجیت اجماع امت، اجماع مجتهدان، اجماع اهل مدینه یا هر اجماع دیگری، نه معتبر است و نه مناسب.

As long as the Aayah is not guiding to the issue of Al-Ijmaa’, as its Dalaalah (indicative meaning) is outweighed to be restricted to what we have mentioned, then the Aayah is not valid or suitable to indicate the Hujjiyah (proof) of the Ijmaa’ of the Ummah, Ijmaa’ AlMujtahideen, Ijmaa’ Ahl ul-Madinah or any other Ijmaa’.

برای اینکه اجماع از نظر دلالت (معنا و مفاد) بتواند به عنوان دلیل اجمالی به شمار آید، لازم است که مستند به دلیلی باشد که هم از نظر ثبوت قطعی و هم از نظر دلالت قطعی باشد. آیه‌ای که آنان استدلال خود را بر آن قرار داده‌اند، از نظر ثبوت قطعی است، اما در دلالت بر وجود اجماع امت ظنی است (دلالتی غیرقطعی دارد).

It is necessary for the Ijmaa’ in its Dalaalah (meaning and import), in order for it to be considered as a Daleel Ijmaaliy, to be based upon a Daleel that is Qat’iy Ath-Thuboot and Qat’iy Ad-Dalaalah. The Aayah that they have made their deduction with is Qat’iy AthThuboot however it is Zhanniy Ad-Dalaalah (indefinite in its indicated meaning) in respect to indicating to the Ijmaa’ of the Ummah.

ایشان برای اثبات حجیت اجماع امت، به این سخنان پیامبر خدا ﷺ استدلال کرده‌اند:

They have used the following statements of the Messenger of Allah (saw) as evidence to prove the Hujjiyah (proof) of Ijmaa’ Al-Ummah:

این علاوه بر بسیاری از احادیث دیگری است که آنان برای تأیید دیدگاه اجماع امت به کار برده‌اند۔

This is in addition to many other Ahaadeeth that they have used to support the view of Ijmaa’ Al-Ummah.

۱ – تمام این احادیث اخبار آحاد هستند و به مرتبه تواتر نمی‌رسند. آنها یقین ایجاد نمی‌کنند و بنابراین نمی‌توان از آنها به‌عنوان دلیل برای اثبات اینکه اجماع امت یک دلیل شرعی اجمالی (منبع دلیل) است استفاده کرد.

1 – All of these Ahaadeeth are Akhbaar Aahaad and do not reach the level of At-Tawaatur. They do not establish Yaqeen (certainty) and as such are not valid to be used as evidence to establish that Ijmaa’ AlUmmah as a Daleel Shar’iy Ijmaaliy (Source of evidence).

۲ – احادیثی که بیان می‌کنند امت بر گمراهی جمع نمی‌شود، در خود حجتی ندارند؛ زیرا اجتماع نکردن بر گمراهی، به معنای اجتماع نکردن بر ترک اسلام است.

2 – The Ahaadeeth mentioning that the Ummah will not gather together upon misguidance do not contain a Hujjah (proof) within them. That is because not agreeing together upon misguidance means not agreeing together to leave Islaam.

۳ – احادیثی که وجوبِ ملازمتِ جماعت را بیان می‌کنند، جایی برای آن ندارند که به‌عنوان دلیل بر اثبات اجماع به کار روند؛ زیرا حفظ اجتماعِ امت و جلوگیری از تفرقه و شورش بر آن، به این معنا نیست و دلالت نمی‌کند که اجماع (توافق و هم‌رأیی) آنان دلیلی شرعی است.

3 – The Ahaadeeth that mention the obligation of sticking to the Jamaa’ah have no place to be used as evidence to establish Ijmaa’ because the preservation of the gathering of the Ummah and not allowing its division or rebelling against it does not mean or indicate that their Ijmaa’ (consensus and agreement) is a Daleel Shar’iy.

۴ – درباره‌ی احادیثی که بیان کرده‌اند گروهی از این امت همواره بر حق باقی خواهند ماند، «حق» در برابر «باطل» است و معنای آن مقابل «صواب» (درست‌بودن) نیست. از این رو، پای‌بندی به حق به معنای نبودن خطا نیست، بلکه به معنای نبودن گمراهی (ضلال) است.

4 – In respect to the Ahaadeeth that have mentioned that there is a group from the Ummah that will remain upon the truth, then the Haqq (truth) means the opposite of Al-Baatil (falsehood) and it does not mean the opposite to the correct (As-Sawaab). Therefore, sticking to the Haqq does not mean the absence of the mistake but rather the absence of misguidance (Dalaal).

علاوہ ازیں، حق پر قائم ایک گروہ کا موجود ہونا، امت کے حق پر اجماع کے مترادف نہیں۔ اس لیے کہ ضروری اور لازم بات یہ ہے کہ امت کا حق پر ہونا ثابت کیا جائے، جبکہ یہ ثابت کرنا لازم نہیں کہ وہ گمراہی پر اکٹھی نہیں ہو سکتی۔

In addition, the existence of a group upon the right does not mean the Ijmaa’ of the Ummah upon the right. That is because what is is required and necessary is to establish and prove that the Ummah is upon what is right whilst it is not required to prove the negation of their agreeing upon misguidance.

این حدیث و احادیث مشابه آن، نکوهش دوران‌های بعدی را نشان می‌دهند، و این بدان معناست که در میان آنان خطا (اشتباه یا گناه) وجود خواهد داشت. دروغ، خیانت و نیرنگ پدید خواهد آمد، و این یعنی اجماع ایشان هیچ ارزش یا اعتبار تشریعی نخواهد داشت.

This Hadeeth and others similar to it indicate a censure for the later eras that will follow and this means that their will exist amongst them Al-Khata’ (mistake or sin). There will be lying, betrayal and treachery which means that their Ijmaa’ would hold no value or legislative worth.