علما در این که آیا احکام شرعیہ به مصلحت معلَّل هستند (دارای علت مبتنی بر مصلحت اند) به چند گروه اختلاف کردند:

The ‘Ulamaa differed in respect to the Ahkaam Ash-Shar’iyah being Mu’allalah (reasoned) by the Maslahah into a number of groupings:

۱ – گروه نخست: این گروه این را نپذیرفتند که احکام شرعی به‌وسیلهٔ المصلحه تعلیل شوند، یعنی مصلحت انگیزه یا علت حکم شرعی باشد. بر اساس نظر ایشان، ممکن است شارع (قانون‌گذار) حکم شرعی‌ای وضع کند که در آن هیچ مصلحت (منفعت یا سود) نهفته نباشد. کسانی که این دیدگاه را دارند، اشاعره (پیروان ابوالحسن الاشعری) و ظاهریه (پیروان داوود الظاهری) هستند.

1 – The first group: This group denied the Ahkaam Ash-Shar’iyah being reasoned by Al-Maslahah i.e. that the Maslahah is the motive or reason for the Hukm Ash-Shar’iy. In accordance to their opinion they say that it is possible for the Shaari’ (Legislator) to legislate a Hukm Shar’iy that does not have a Maslahah (interest or benefit) within it. Those holding this view are the Asha’irah (the followers of Abu-l-Hasan Al-Ash’ariy) and the Zhaahiriyah (the followers of Daawood Azh-Zhaahiriy).

با این همه، آنان این را هم ثابت کردند که بررسی متون و احکام نشان می‌دهد که همهٔ احکام شرعی محدود به این‌اند که ذیل یکی از پنج امر مصلحت قرار گیرند: حفظ دین، جان، عقل، نسل و مال.

Despite that, they did however establish that an examination (of the texts and rulings) affirms that the Ahkaam Ash-Shar’i are all restricted to falling under a Maslahah from amongst the five matters: the preservation of the Deen, life, mind, progeny and property.

گروه دوم:

2 – The second group:

این گروه شامل برخی از شافعیان و برخی از حنفیان است و آنان تأیید کردند که مصلحت می‌تواند علتِ احکام شرعی باشد، بر این اساس که مصلحت نشانه (أمارة) حکم است، نه انگیزه (باعث) حکم؛ یعنی به سبب نزدیک‌تر است تا به علت.

This group includes some of the Shaafi’iyeen and some of the Hanafiyah and they affirmed that the Maslahah is valid to be an ‘Illah (reason) for the Ahkaam Ash-Shar’iyah on the basis that it represents the ‘Amaarah’ (sign) of the Hukm but not the motive for the Hukm i.e. that it is closer to the Sabab than the ‘Illah.

۳ – گروه سوم: این گروه شامل معتزله، ماتریدیه و برخی از حنابله و مالکیه است. ایشان بر این باورند که احکام شرعی بدون قید و بند (و بدون وابستگی به خواست خداوند متعال) بر اساس مصالح معلل‌اند، به شرط آنکه این تعلیل، نص را باطل نکند (یعنی با آن در تعارض نباشد).

3 – The third group: This group includes the Mu’tazilah, the Maatureediyah and some of the Hanaabilah and Maalikiyah. They viewed that that Ahkaam Ash-Shar’i are reasoned by Masaalih without restriction (to the will of Allah Ta’Aalaa) on the condition that the reasoning does not demolish the text (i.e. go against it).