العبرۃ بعموم اللفظ لا بخصوص السبب - الواضح فی اصول الفقہ | Quran Course

العبرۃ بعموم اللفظ لا بخصوص السبب - الواضح فی اصول الفقہ | Quran Course

تمام این آیات و آنچه در بخش نخست کتاب بدان اشاره کردیم، در استنباط این قاعده، همگی در ارتباط با اسباب یا شرایط خاصی نازل شده‌اند. با این حال، پیامبر ﷺ و صحابه (رضی الله عنهم) آن‌ها را به‌صورت عمومی به کار بردند و بدین ترتیب آن‌ها را بر هر واقعه یا وضعیت مشابه تطبیق کردند، و این کاربرد با سنت و اجماع صحابه ثابت شد. این آیات با الفاظ عام آمده‌اند و در نتیجه بر عموم دلالت دارند. بنابراین لفظ «السارق» (مرد دزد) و «السارقة» (زن دزد) لفظی عام‌اند، زیرا با «ال» جنسیه معرفه شده‌اند؛ پس معنای آن‌ها هر سارق و هر سارقه‌ای را در بر می‌گیرد. با این همه، این آیات در ارتباط با اسباب خاصی نازل شده‌اند، اما عبرت و اعتبار در اسباب خاص آن‌ها نیست، بلکه اهمیت آن‌ها در الفاظی است که بر عموم دلالت دارند.

All of these Aayaat and those which we mentioned in the first part of the book, in relation to the deduction of this Qaa’idah (principle), were all revealed in relation to specific causes or circumstances (Asbaab). However, the Messenger (saw) and the Sahabah (rah) applied them in their generality and so they applied them to every similar incident or reality, and this application became established by the Sunnah and the Ijmaa’ As-Sahaabah. These Aayaat came with general wordings (Alfaazh ‘Aammah) and consequently indicating to Al-‘Umoom (generality). So the Lafzh ‘As-Saariq’ (the male thief) and ‘As-Saariqah’ (female thief) represent a Lafzh ‘Aamm because they are defined (Mu’arraf) with ‘ال) ‘Alif Laam) Al-Jinsiyah (of kind/type). Its meaning therefore encompasses or absorbs within it every Saariq (thief) and every Saariqah. However, these Aayaat were revealed in relation to certain causes (Asbaab). The ‘Ibrah (importance or that which is given consideration) does not lie in their specific Asbaab but rather the ‘Ibrah (significance) lies in their Alfaazh (wordings) that indicate to Al-Umoom (generality).

مثال:

Example:

پیامبر ﷺ از کنار گوسفندی مرده گذشت و سپس فرمود: «می‌توانستید پوستش را بگیرید، دباغی کنید و از آن بهره ببرید». در روایتی دیگر، پیامبر ﷺ فرمود: «هر پوستی که دباغی شود، پاک شده است». در این مثال، سخن پیامبر ﷺ به یک سبب مشخص مرتبط بود، و آن گوسفند مرده‌ای بود که از کنارش گذشت و گفته شده که متعلق به میمونه بود. با این حال، الفاظ حدیث به شکلی عام آمده است، یعنی با لفظی که دلالت بر عموم دارد. لفظ «أیّ» در این حدیث است، و از این رو این لفظ هر پوست یا پوست حیوانی را از نظر پاک شدن با فرایند دباغی دربر می‌گیرد. این بر اساس این اصل است: «اعتبار با عموم لفظ است، نه با خصوص سبب».

The Nabi (saw) passed by a dead sheep and then said: “You could have taken its hide (skin), tanned it and then utilised (or benefit from) it”. In another narration the Messenger (saw) said: “Whatever (ماُّأي (hide (animal skin) is tanned then it has become purified”. In this example the statement of the Nabi (saw) was connected to a specific Sabab (cause) which was that dead sheep that he passed by which was said to have been the sheep of Maymoona. However the Alfaazh (wordings) of the Hadeeth came in a general manner i.e. with a Lafzh that is indicative of Al-‘Umoom (generality). The Lafzh in this Hadeeth was ‘Ayy’ (whatever or whichever) and so this Lafzh encompasses every hide or animal skin in respect to it becoming purified by way of the process of tanning. That is based upon the principle: ‘The importance (or consideration) is found with the generality of the wording and not in the specificity of the cause’.

به همین ترتیب، هر لفظ عام که در ارتباط با سببی خاص، در پاسخ به پرسشی (که پرسیده شده یا پیش آمده) یا رویدادی (که رخ داده) ذکر شده، بر اساس عمومیت خود عمل می‌کند، و خاص بودن سبب هیچ اعتباری ندارد. این به آن دلیل است که الإمام الشافعی فرمود: «السبب لا يُنتِج شيئاً، وإنما الألفاظ هي التي تُنتِج (أي يُستفاد منها)». و بر همین اساس، فقهای مسلمانان در عصر النبی ﷺ و عصر الصحابة رضوان الله عليهم عمل می‌کردند.

In the same way every Lafzh ‘Aamm (general wording) that has been mentioned related to a specific Sabab (cause) in relation to a question (that was asked or arose) or an incident (that happened), works in accordance to its generality whilst there is no ‘Ibrah (significance) in respect to the specificity of the Sabab (cause). That is because as Al- Imaam Ash-Shaafi’iy said: “The Sabab does not produce anything, rather it is the wordings (Alfaazh) that produce (i.e. benefited from). And it was in accordance to this that the Fuqahaa’ of the Muslims in the era of the Nabi (saw) and the era of the Sahaabah (rah) proceeded.