علمِ اصولِ فقه، روشِ استنباط (منهاج) را نشان می‌دهد که مجتهد بر اساس آن عمل می‌کند تا احکامِ شرعی را استنباط و استخراج کند و در این استنباط دچار خطا نشود. بنابراین، قواعدِ آن، ضوابطی برای منابعِ ادلهٔ شرعی هستند؛ هم از جهتِ اثبات و تأییدِ اینکه آن‌ها از جانبِ الله تعالیٰ هستند، و هم از جهتِ چگونگیِ استنباطِ احکام از آن‌ها.

1) The ‘Ilm of Usool ul-Fiqh represents the methodology (Minhaaj) that the Mujtahid abides by for the purpose of deducing or extracting the Ahkaam Shar’iyah and so that he does not fall into error in the deduction. His principles therefore represent controls for the Shar’iyah evidences sources in terms of establishing and affirming that they are from Allah Ta’Aalaa and in terms of the manner of how to deduce Ahkaam by them.

اما القواعد الفقهية (قواعد فقهی)، فهی أصول تجمع أحکامًا جزئیةً تشترك في وصفٍ أو علّةٍ واحدةٍ فیما بینها. ولهذا فهی من مجال الفقه لا من أصول الفقه.

As for the Qawaa’id Al-Fiqhiyyah (Fiqhi principles) then they are principles that bring together partial Ahkaam which share a single attribute or description in common with each other. They are therefore from the area of Fiqh and not from Usool ul-Fiqh.

۲) قاعدهٔ اصول الفقه عامّ است و امکان دارد که بر انواع متعدّدی از ادلّه و احکام به طور یکسان اعمال شود، خواه این ادلّه قرآن، سنّت و اجماع باشند، و خواه احکام مربوط به عبادات، معاملات یا عقوبات باشد.

2) The Qaa’idah (principle) in Usool ul-Fiqh is ‘Aammah (general) and it is possible to be applied upon numerous types of evidences and Ahkaam equally whether these Adillah are the Qur’aan, the Sunnah and Ijmaa’ or if the Ahkaam related to the ‘Ibaadaat, Mu’aamalaat or ‘Uqoobaat.

بر اساس این قاعده‌ی اصولی که در أصول الفقه بیان شده است:

So in respect to the Qaa’idah in Usoolu ul-Fiqh which states:

«آنچه که واجب بدون آن کامل نمی‌شود، خودش واجب است».

‘That which the Waajib is not completed except with it is (in itself) Waajib’.

لازم است که این حکم بر آیه اعمال شود:

It is necessary to apply it upon the Aayah:

بر اساس این قاعده، برای آنکه روزه صحیح باشد، واجب است که بخشی از شب نیز همراه با روزه درک شود. دلیل آن این است که وجوب روزه و صحت آن ایجاب می‌کند که تمام روز روزه گرفته شود، در حالی که ما نمی‌توانیم بدون ورود به بخشی از شب، حتی اگر فقط برای مدت بسیار کوتاهی باشد، کاملاً یقین داشته باشیم که روز به پایان رسیده است. بنابراین، روزه گرفتن آن بخش (از شب) واجب است، زیرا واجبی که عبارت است از روزه گرفتن روز تا غروب آفتاب، جز با آن محقق یا تکمیل نمی‌شود. این مطابق با قاعده‌ای است: «آنچه واجب بدون آن کامل نمی‌شود، خود نیز واجب است».

The principle applied here indicates that it is Waajib for a part of the night to be entered into with the fast so that the fast will be valid. That is because the obligation of the fast and its validity requires that the whole day be fasted whilst it is not possible for us to be absolutely certain that the day has ended without entering into a part of the night and even if it is only very briefly. Therefore, fasting that part (of the night) would be Waajib because the Waajib, which is to fast the day until the sunset, cannot be fulfilled or completed except by it. This is in accordance to the principle: ‘That which the Waajib is not completed except with it is (in itself) Waajib’.

این اصل همچنین بر وجوب برپایی دولت اسلامی دلالت دارد، بدین صورت که: برپا داشتن حدود، مانند قطع دست دزد و سنگسار زناکار، و نیز سایر احکام، بر مسلمانان واجب است. برپا داشتن این حدود واجب را جز در وجود دولتی که شریعت خداوند را اجرا کند نمی‌توان عملی ساخت. بنابراین، به وجود آوردن آن دولت بر مسلمانان واجب است، بر اساس همان قاعده اصولی:

It (the principle) also applies to indicate the obligation of establishing the Islamic State as follows: Establishing the Hudood like cutting the hand of the thief and stoning the adulterer amongst other rulings are Waajib (obligatory) upon the Muslims. Establishing these obligatory Hudood cannot be implemented except in the existence of a State that applies the Shar’a of Allah. Therefore, bringing that State into existence is an obligation upon the Muslims based upon the same Usooli principle:

آنچه واجب بدون آن کامل نمی‌شود، خودش واجب است. بنابراین، همان‌طور که از این دو مثال پیداست، همین قاعده‌ی واحد به کار رفته تا در عبادات یک حکم استنباط شود و در رابطه با نظام حکومتی حکمی دیگر.

‘That which the Waajib is not completed except with it is (in itself) Waajib’ Consequently, as can be seen by the two examples, the very same Qaa’idah (principle) was used to derive a Hukm in the ‘Ibaadaat and another Hukm in relation to the ruling system.

القاعدۃ الفقہیۃ لا تشمل إلا نوعًا واحدًا من الأحكام المتشابهة فيما بينها، وذلك كالعقوبات في ما يتعلق بالقاعدۃ: «ادرؤوا الحدود بالشبهات»، لأنها خاصة بالحدود ولا تتعدى إلى غيرها من الأحكام.

The Fiqhi principle (Al-Qaa’idah Al-Fiqhiyyah) does not cover except one kind from the Ahkaam that are similar to each other. This is like the ‘Uqoobaat (penal code/punishments) in respect to the Qaa’idah: ‘Avert the Hudood by doubts’. This is because it is specific to the Hudood and does not extend to other Ahkaam beyond them.

مثال دیگر، این قاعده است: «أَمْرُ الإِمَامِ يَرْفَعُ الْخِلَافَ»، یعنی فرمانِ امام اختلاف را برطرف می‌کند. این قاعده به‌طور خاص مربوط به آن چیزی است که خلیفه در احکامی که در آن‌ها اختلاف شده است اختیار می‌کند. بنابراین آنچه خلیفه برمی‌گزیند، پیروی از آن بر مسلمانان واجب است. این قاعده، والیان (فرمانداران) یا قضات را در بر نمی‌گیرد، و نیز شامل آنچه را که خلیفه درباره‌اش اختیاری اتخاذ نکرده است، نمی‌شود.

Another example is the principle: ‘The command of the Imaam resolves the disagreement/dispute’ and this is specifically related to what the Khalifah adopts in terms of Ahkaam which have been differed upon. So what the Khalifah adopts is binding upon the Muslims to follow. This principle does not include within it the Wulaah (governors) or the Qudaah (judges) and it also does not include within it or cover that which the Khalifah has not made an adoption upon.

یکی دیگر از قواعد فقهی این است: «الأصل براءة الذمة» (اصل بر برائت ذمّه است)، و قاعدهٔ دیگر این است: «البيّنة على المدّعي، واليمين على من أنكر» (دلیل بر عهدهٔ مدّعی است و سوگند بر عهدهٔ کسی است که انکار می‌کند). این دو قاعدهٔ فقهی، بنابراین، مختص به داوری میان دو طرف دعوا هستند، در حالی که هیچ‌یک ارتباطی با عبادات یا اخلاق ندارند (برای نمونه).

Another Fiqhi principle is: ‘The original position is innocence’ and there is the principle: ‘The proof (Bayyinah) is upon the claimant/accuser (to establish/produce) and the Yameen (oath) is upon the who denies (the accusation/charge)’. These two Fiqhi principles are therefore specific to judging between to disputants whilst neither have any relationship to the ‘Ibaadaat or the Akhlaaq (for example)