ما پیش‌تر به الأدلة الشرعية المعتبرة (دلایل شرعی مورد اعتبار) پرداختیم و این‌ها چهار دلیل‌اند: الکتاب، و السنة، و إجماع الصحابة، و القیاسِ که علتش در شرع (یعنی در متن) یافت می‌شود.

We have already dealt with the Adillah Ash-Shar’iyah Al-Mu’tabarah (the evidences given consideration to) and these are four: Al-Kitaab, As-Sunnah, Ijmaa’ As-Sahaabah and the Qiyaas for which the ‘Illah is found within the Shar’a (i.e. text).

اما آنچه برخی از ائمه و مجتهدین به‌عنوان ادلّه و منابع تشریعی اسلامی در نظر گرفته‌اند، ایشان برای اثبات قطعیِ نقلِ این ادلّه و اینکه از جانب وحی باشند، دلیلی نیاورده‌اند. بلکه صرفاً مشروعیت آنها را از راه دلایلِ ظنّی استنباط کرده‌اند، و چنین دلایلی برای استفاده به‌عنوان دلیل در این حوزه و این بحث، نه مناسب‌اند و نه معتبر. زیرا دلیلِ شرعی، اصلی از اصول شریعت است و از این رو همانند عقیده است که جز با یقین اثبات و استوار نمی‌گردد. بنابراین، برای آنکه چیزی به‌عنوان دلیل (منبع) به شمار آید، باید دلیلی قطعی وجود داشته باشد که بر آن دلالت کند و آن را راهنمایی نماید.

As for what some of the A’immah (Imaams) and Mujtahideen considered to represent Adillah and Islamic legislative sources, then they have not brought proof for the definite transmission (and authenticity) of these evidences in respect to them being from the Wahi. Rather they have only deduced their legitimacy by way of Zhanniy (indefinite) evidences which are not suitable or valid to be used as evidence in this area and context. That is because the Shar’iy Daleel represents an Asl (foundation) from the Usool of the Sharee’ah and as such it is like the Aqeedah which is not established and proven by other than Yaqeen (certainty). Consequently, there must be a Qat’iy (definite) Daleel that indicates and guides to it for it to be considered a Daleel (source).

با این حال، استنباطی که با استفاده از غیر از این چهار دلیل معتبر انجام شده باشد و شائبهٔ دلیل (شُبهةُ الدَّلیل) در بر داشته باشد، همچنان استنباطی شرعی به شمار می‌آید و احکامی که بر اساس آن استنباط می‌شوند، از آن جهت که شبههٔ دلیل دارند، احکام شرعیه محسوب می‌شوند. چنین حکمِ مستنبَطی برای کسی که آن را دلیل نمی‌داند الزام‌آور نیست، هرچند جایز نیست انکار کند که آن حکمی شرعی است.

Despite that, deduction that has been made using other than the four considered evidences, which contain a Shubhat Ad-Daleel (semblance of an evidence), is still considered to represent a Shar’iy deduction and the Ahkaam that are deduced in accordance to it are considered to be Ahkaam Shar’iyah because they have a Shubhat Daleel. Such a deduced Hukm is not binding upon the one who does not consider it a Daleel although it is not permitted to deny that it represents a Hukm Shar’iy.

از جمله این نوع ادله‌اند: الاستحسان، المصالح المرسلة، شرعُ من قبلنا، العُرف و مذهبُ الصحابی، و غیر اینها.

Evidences of this type include: Al-Istihsaan, Al-Masaalih Al- Mursalah, Shar’u Min Qablinaa, Al-‘Urf and Madh’hab As-Sahaabiy amongst others.

به شمار آوردنِ چیزی یا امری به عنوان خوب بودن. این واژه برای آنچه انسان به سوی آن تمایل دارد به کار می‌رود، حتی اگر در نظر دیگران خوب شمرده نشود.

To count/regard a thing or matter as being good. It is used for that which the human inclines towards and even if is not regarded as being good in the view of others.

علمانے الاستحسان کی تعریف اپنے اپنے موقف کے مطابق کی ہے۔ درج ذیل کچھ تعریفات انہی میں سے ہیں:

The ‘Ulamaa have defined Al-Istihsaan in accordance to their stance towards it. The following are some of these definitions:

۱ - تعریفِ حنفیہ: ابو الحسن الکرخی نے کہا: "الاستحسان یہ ہے کہ مجتہد کسی مسئلے میں اپنے ہم مثل مسائل کے حکم سے ہٹ کر حکم دے، اس وجہ سے کہ ایک قوی پہلو ہے جو پہلے حکم سے ہٹنے کا تقاضا کرتا ہے۔"

1 - The definition of the Hanafiyah: Abu-l-Hasan Al-Karkhi said: ‘Al- Istihsaan is that the Mujtahid departs from ruling in a Mas’alah (issue) with the like of what he ruled upon its likes due to a stronger aspect that dictates departing from the first’.

۲ - تعریف مالکیہ: ابن الانباری نے اس کی تعریف یوں کی: "الاستحسان سے مراد ایک جزئی مصلحت کو قیاسِ کلی کے مقابلے میں اختیار کرنا ہے۔"

2 - The definition of the Maalikiyah: Ibn ul-Anbaariy defined it as: ‘Al-Istihsaan is the use of a Maslahah Juz’iyah (partial interest) as opposed to a Qiyaas Kulliy (comprehensive analogy)’.

۳ – الحنابلہ: بعضوں نے اس کی تعریف یوں کی ہے: «الاستحسان یہ ہے کہ کسی مسئلے کے حکم سے اس کی نظیروں (ہم‌شکل مسائل) کے حکم سے ہٹ کر، کسی خاص دلیلِ شرعی کی بنا پر، عدول کیا جائے۔»

3 – Al-Hanaabilah: Some of them defined it as: ‘Al-Istihsaan is the departure from the Hukm of a Mas’alah (issue) departing from its likes (i.e. what is similar) due to a specific (Khaass) Daleel Shar’iy.

از تعریفات بالا روشن می‌شود که در مورد الاستحسان دو مسئله مورد نظر است:

From the above definitions it is apparent that two matters are intended in respect to Al-Istihsaan:

اول: عدول از قیاس جلی به قیاس خفی، و این را «الاستحسان القیاسی» می‌نامند.

The First: Departure from a Qiyaas Jaliy (evident analogy) to the Qiyaas Khafiy (hidden or concealed analogy) and they call this Al- Ihtisaan Al-Qiyaasiy.

Please send the text you would like translated into Persian. I'll translate it following the rules you've set.

An example of this:

اگر دو شریک از دو شریک، ماشینی را به صورت دِین بر ذمّهٔ ایشان خریدند، سپس یکی از دو شریکی که طلبکار بودند، بخشی از این دین را تصرف کرد و پیش از آنکه شریک دیگرش سهم خود را بگیرد، این مقدار را که تصرف کرده بود از دست داد، حکم آن از نظر القیاس الجلی و القیاس الخفی که پیروان استحسان بدان قائلند، چیست؟

If two partners purchased a car from two partners in the form of a debt due upon them, then one of the two partners who were owed money took possession of a part of this debt and he then lost this amount that he had taken possession of before the partner took his share, what is the Hukm for that in respect to the Qiyaas Al-Jaliy and the Qiyaas Al-Khafiy which the followers of Istihsaan hold.

در خصوص القیاس الجلی:

In respect to the Qiyaas Al-Jaliy:

قیاسِ جلی (که نمایانگر قیاسِ صحیح است) حکم می‌کند که پولِ از دست‌رفته‌ی یکی از دو شریک، از حسابِ هر دو شریک به شمار آید، به‌طوری که زیان میان آن دو به‌طور مساوی تقسیم شود.

The Qiyaas Al-Jaliy (which represents the sound Qiyaas) dictates that the money lost by one of the two partners is to be considered to be from the account of the two partners so that the loss is shared equally between the two of them.

بر اساس قیاس خفی

In accordance to the Qiyaas Al-Khafiy:

اموال گم‌شده، به‌موجب استحسان، از سهم کسی محسوب می‌شود که تنها آن را در اختیار گرفته است، و شریکش در تحمل زیان آن سهیم نمی‌شود. این به آن دلیل است که از نظر ایشان، در اصل، بر او لازم نبود که با کسی که مال را در اختیار گرفته است شریک شود؛ بلکه حق او این بود که مالی را که شریکش در اختیار گرفته بود رها کند و سهم خود را از بدهکار مطالبه نماید، بدون آن‌که هیچ عوضی برای مال گم‌شده‌ای که شریکش در اختیار گرفته بود بپردازد.

The lost money is considered to be from the share of the one who took possession alone whilst the partner does not share in the cost of the loss as a result of Istihsaan. That is because, in their view, it was not binding for him to share with the one who took possession in origin but rather it was his right to leave the money that had been taken possession of by the possessor and then pursue the indebted for his share without paying any consideration to the lost money that his partner had taken possession of.

بنابراین، البینہ (دلیل) بر عهدهٔ فروشنده است، و اگر خریدار (ادعای او را) انکار کند، آنگاه الیمین (سوگند) بر عهدهٔ او لازم است.

Therefore, the Bayyinah (proof) would be upon the seller and if the buyer denies (his claim) then the Yameen (oath) is required of him.

استثنای این مسئله با استفاده از «استحسان» به این صورت است:

The exemption to this issue using ‘Istihsaan’ is as follows:

که هم فروشنده و هم خریدار سوگند یاد کنند، به این صورت که هر یک بر راستگویی گفته‌ی خود سوگند می‌خورد، و این بر اساس فرموده‌ی پیامبر خدا ﷺ است:

That both the seller and the buyer swear an oath where each of them swears an oath upon the truthfulness of what he is saying and this is due to the statement of the Messenger of Allah (saw):

این حکم را برخی استحسان دانسته‌اند، در حالی که در حقیقت بازگشت به سنت رسول الله ﷺ و تخصیصِ اصلِ کلیِ عام به واسطه‌ی حدیث است.

This Hukm has been considered by some to represent Istihsaan whilst in reality it represents referring back to the Sunnah of the Messenger of Allah (saw) and a specification (Takhsees) of the Asl Al-Kulliy (general origin) by the Hadeeth.