۱ – الإجماع سومین دلیل پس از قرآن و سنت است، زیرا بر پایهٔ یک دلیل شرعی استوار است، هرچند آن دلیل مستقیماً به ما نرسیده، بلکه تنها حکمی که از آن استنباط شده به ما رسیده است.

1 – Al-Ijmaa’ is the third Daleel after the Qur’aan and the Sunnah because it based upon a Daleel Shar’iy even though that Daleel did not reach us (directly) but rather only the Hukm deduced from it has reached us.

۲ – علمای مسلمانان اجماع کرده‌اند

2 – The ‘Ulamaa of the Muslims have made Ijmaa’ (held a consensus)

بر این که الإجماع حجتی است (دلیل و برهان)، حتی اگر در مورد اینکه چه کسانی اهل اجماع هستند و توافق ایشان نشانگر و راهنمای تحقق اجماع (توافق عمومی) است، اختلاف‌نظر وجود داشته باشد.

upon Al-Ijmaa’ representing a Hujjah (proof and evidence) even if they have differed in respect to those who are the people of Ijmaa’ and whose agreement indicates and guides to the convening of AlIjmaa’ (a consensus).

۳- فقها نے صحابہ کرام (رضی اللہ عنہم) کے اجماع کے دائروں اور مواقع کو پہچاننے اور جاننے میں خصوصی توجہ اور اہتمام صرف کیا، تاکہ انہی دائروں میں ان کی پیروی کی جا سکے۔ اسی کے ساتھ ہر مجتہد نے خاص احتیاط اور توجہ کے ساتھ اس بات کا خیال رکھا کہ وہ اس سے باہر نہ جائے جس پر صحابہ کرام (رضی اللہ عنہم) متفق ہوئے اور جس پر انہوں نے اجماع کیا تھا۔

3 – The Fuqahaa dedicated special attention and care to identify and acquire knowledge of the areas and contexts of Ijmaa’ amongst the Sahaabah (rah) so as to follow them within them. This is whilst every Mujtahid dedicated special care and attention do not go outside of that which the Sahaabah (rah) had agreed and held an Ijmaa’ upon.

۴ - حکمی که با الإجماع ثابت شده باشد، نسخ نمی‌شود، زیرا پس از وفات رسول الله ﷺ و پس از آنکه وحی نازل شدن را متوقف کرده بود، صادر شده است۔

4 - The Hukm that has been established by Al-Ijmaa’ is not abrogated because it came after the death of the Messenger of Allah (saw) and after the Wahi had ceased to descend.

۵ – صحابه (رض) از راه اجماعِ خود، اصولِ دین را به ما منتقل کرده‌اند، همان‌گونه که قرآنِ کریم و سنتِ نبویّهٔ شریفه را به ما رسانده‌اند؛ و این خود بر اهمیت و جایگاهِ الإجماع دلالت دارد و راهنمایی می‌کند.

5 – The Sahaabah (rah) have transmitted the Usool ud-Deen to us by their Ijmaa’ as they have transmitted to us the Qur’aan Al-Kareem and the Sunnah An-Nabawiyah which indicates and guides to the importance and significance of Al-Ijmaa’.

۶ – احکامی از طریق اجماع ثابت شده‌اند که تأثیر و نفوذ بزرگی بر زندگی مسلمانان، تداوم دولت ایشان و حفظ دینشان داشته‌اند. برخی از این احکام چنین‌اند:

6 – Ahkaam have been established by way of Al-Ijmaa’ which have had a major impact and influence upon the life of the Muslims, the continuation of their State and the preservation of their Deen. Some of these Ahkaam are as follows:

الف – اجماع صحابہ بر نسخہ برداری از قرآن کریم در زمان خلیفہ عثمان بن عفان (رضی اللہ عنہ) و پیش از آن در دوران خلیفہ ابوبکر صدیق (رضی اللہ عنہ)

A – The Ijmaa’ As-Sahaabah upon making a copy of the Qur’aan AlKareem in the time of the Khalifah ‘Uthmaan Ibn ‘Affaan (ra) and prior to that in the era of the Khalifah Abu Bakr As-Siddeeq (ra)

که این امر، مسلمانان را در مراجعه به المصاحف (جمع مصحف) تسهیل کرد و برای ایشان آسان ساخت تا حفظ و نگهداری قرآن را پاسداری کنند.

which facilitated and made it easy upon the Muslims to refer to the Masaahif (pl. of Mushaf) to safeguard their memorisation and preservation of the Qur’aan.

ب – اجماع صحابه بر ابوبکر الصدیق (رض)

B – The Ijmaa’ of the Sahaabah upon Abu Bakr As-Siddeeq (ra)

با تصدی مقام خلیفه (جانشین) رسول الله ﷺ و پس از او عمر و عثمان (رضی الله عنهما)، این امر روشن شد که روش شرعی برای مسلمانان این است که با خلیفه بیعت کنند تا اسلام را در داخل بر ایشان پیاده کنند و آن را در خارج به سراسر بشریت برسانند.

assuming the post of the Khalifah (successor) to the Messenger of Allah (saw) and then after him ‘Umar and ‘Uthmaan (rah). This is what made clear the Shar’iy method for the Muslims, to pledge allegiance to a Khalifah in order to apply Islaam upon them internally and to carry it to mankind externally.

این همان است که صحابه (رض) پیکر پیامبر خدا ﷺ را سه روز در خانه عایشه (رض) رها کردند بی‌آنکه دفنش کنند، در حالی که خود را مشغول انتخاب خلیفه‌ای از میان خودشان و بیعت با او ساختند. (یادداشت مترجم:

This is as the Sahaabah (rah) left the body of the Messenger of Allah (saw) lying in the house of ‘Aa’ishah (ra) for three days without burying him whilst they occupied themselves in choosing a Khalifah from amongst them and gave him the Bai’ah (pledge). (Translators note:

این نظر بعدها به دو شب اصلاح شد. این موضوع نشان‌دهندهٔ اجماعی است بر اینکه برای مسلمانان حرام است که دو شب یا سه روز بدون آنکه برای خود خلیفه‌ای تعیین کنند، بمانند؛ و این به سبب آن است که آنان دفن پیامبر خدا ﷺ را که واجب بود به تأخیر انداختند، و در نتیجهٔ نبودن خلیفه گناهکار شدند. (یادداشت مترجم:

This opinion has been later revised to two nights). This represented an Ijmaa’ indicating that it is Haraam for the Muslims to remain two nights or three days without appointing a Khalifah for them and this is because they delayed the Waajib of burying the Messenger of Allah (saw) due to being sinful as a result of the absence of a Khalifah. (Translators note:

این حکم بعداً به اجماع تغییر یافته است که بر وجوب اقدام به تعیین خلیفه به محض خالی شدن این جایگاه دلالت دارد، در حالی که وجوب تعیین خلیفه در مدت سه روز از اجماع استنباط شده است، بر اساس سخن عمر (رضی الله عنه) هنگامی که برای تعیین خلیفه پس از خود مهلت سه روزه قرار داد.

This has later been revised to the Ijmaa’ indicating the obligation to engage in the appointment of the Khalifah as soon as the position becomes vacant whilst the obligation to appoint the Khalifah within three days has been deduced from the Ijmaa’ upon the statement of ‘Umar (ra) when he gave a time limit of three days for a Khalifah to be appointed after him).