نسخ (النسخ) نسبت به کتاب و سنت چگونه واقع می‌شود؟
How does An-Naskh take place in respect to the Kitaab and the Sunnah
۱ – نسخِ قرآن به وسیله‌ی قرآن
1 – The Naskh of the Qur’aan by the Qur’aan:
مثال:
Example:
المنسوخ (المنسوخ حکمُه): حکمِ ثبات قدم یکی از مسلمانان در برابر ده نفر از دشمن در جنگ. الله تعالی فرمود:
Al-Mansookh (the abrogated): The Hukm of the steadfastness of one of the Muslims before ten of the enemy in battle. Allah Ta’Aalaa said:
اگر از شما بیست نفر شکیبا باشند، بر دویست نفر پیروز خواهند شد (الانفال ۶۵).
If there are twenty steadfast from you then you will overcome two hundred (Al Anfaal 65).
ٱلنَّاسِخ (ناسخ کنندہ): حکمِ ثبات ورزیدنِ یکی از مسلمانان در برابرِ دو نفر از دشمن در جنگ۔ خداوند تعالیٰ فرمود:
An-Naasikh (the abrogating): The Hukm of the steadfastness of one of the Muslims before two of the enemy in battle. Allah Ta’Aalaa said:
اکنون خداوند بار شما را سبک کرد و دانست که در میان شما ضعفی هست. پس اگر از شما صد نفر شکیبا باشند، بر دویست نفر پیروز خواهند شد. {الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنكُمْ وَعَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفًا ۚ فَإِن يَكُن مِّنكُم مِّائَةٌ صَابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ}
Now Allah has lightened for you and He has known that there is weakness amongst you. So if there are one hundred from you who are steadfast they will overcome two hundred (Al-Anfaal 66).
۲ – نَسْخُ السُّنَّةِ بِالْقُرْآنِ
2 – The Naskh of the Sunnah by the Qur’aan:
مثال:
Example:
تحویل قبله به سوی بیت المقدس توسط قرآن با این سخن خداوند متعال نسخ شد:
Directing the prayer to Bait ul-Maqdis was abrogated by the Qur’aan with the speech of Allah Ta’Aalaa:
فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۚ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ (البقرة: ۱۴۴)
So turn your face toward al-Masjid al-Haram. And wherever you [believers] are, turn your faces toward it [in prayer] (Al-Baqarah 144).
۳ - نسخِ سنت به وسیلۀ سنت
3 - The Naskh of the Sunnah by the Sunnah:
مثال:
Example:
جایز است که سنت متواتره توسط سنت متواتره، و آحاد توسط متواتر، و آحاد توسط آحاد منسوخ شود. از نمونه‌های آن این سخن رسول خدا ﷺ است: «من شما را از زیارت قبور نهی کرده بودم، اما اکنون آن‌ها را زیارت کنید» (الدارقطنی ۲۵۹/۴) و سخن دیگر ایشان ﷺ: «من شما را تنها به خاطر مسافران نهی کرده بودم، اما اکنون (گوشت‌ها را) ذخیره کنید و صدقه دهید» (البخاری و مسلم).
It is permissible for the Sunnah Al-Mutawaatirah to be abrogated by the Sunnah Al-Mutawaatirah, Al-Aahaad by Al-Mutawaatir and Al Aahaad by Al-Aahaad. Examples of this include the statement of the Messenger (saw): “I had forbidden you from visiting the graves but (now) visit them” (Ad-Daaru Qutniy 259/4) and his statement (saw): “I had only forbidden you (previously) for the sake of travellers but now store (the meats) and give it in charity” (Al Bukhaari and Muslim)
آنچه که جایز نیست نسخ در آن واقع شود
That which it is not permissible for An-Naskh to occur in
این‌که حکمِ ثابت‌شده با الإجماع نسخ شود، جایز نیست۔
1 – It is not permissible to abrogate an established Hukm by Al Ijmaa’.
این به این دلیل است که حکمِ ثابت‌شده به وسیلهٔ اجماع، پس از وفات رسول‌الله ﷺ پدید آمد و بنابراین پس از پایان یافتن وحی بود. از این رو، پس از پایان یا قطع وحی، هیچ نصّی از کتاب یا سنّت وجود ندارد.
This is because the established Hukm by Al-Ijmaa’ came after the death of the Messenger (saw) and was therefore after the cessation of the Wahi (revelation). There is therefore no text from the Kitaab or the Sunnah after the end or cessation of the Wahi.
۲ - جائز نہیں کہ کتاب (قرآن) کو سنت کے ذریعے منسوخ کیا جائے۔
2 – It is not permissible to abrogate the Kitaab by the Sunnah.
این به این دلیل است که الله تعالیٰ می‌فرماید:
This is because Allah Ta’Aalaa says:
و هنگامی که آیه‌ای را به جای آیه‌ای دیگر جایگزین می‌کنیم (النحل ۱۰۱).
And when We substitute a verse in place of a verse (An-Nahl 101).
و خداوند متعال می‌فرماید:
And He Ta’Aalaa says:
ما هر آیه‌ای را که نسخ کنیم یا فراموش‌اش گردانیم، بهتر از آن یا همانندش را می‌آوریم (البقرہ ۱۰۶).
We bring better than it or like it (Al-Baqarah 106).
سنت با آیات یکسان نیست و از قرآن برتر یا همانند آن نیست۔ همچنین از عمر بن الخطاب (رض) به سند صحیح روایت شده که گفت: «ما کتاب خدا و سنت پیامبرمان ﷺ را برای سخن زنی که نمی‌دانیم راست گفته یا دروغ، رها نمی‌کنیم»۔
The Sunnah is not the same as the Aayaat and it is not better than the Qur’aan or like it. It has also been soundly reported from ‘Umar Ibn Al-Khattaab (ra) that he said: “We do not leave the Kitaab of Allah and the Sunnah of our Nabi for the statement of a women whom we don’t know whether she has told the truth or lied”.
۳ – جایز نیست که سنت متواترہ با خبر آحاد نسخ شود۔
3 – It is not permissible to abrogate the Sunnah Al-Mutawaatirah by the Khabar Al-Aahaad.
این به این دلیل است که السنة المتواترة قطعیة الثبوت است، در حالی که خبر الآحاد ظنیة الثبوت است، و الظنی نمی‌تواند قطعی را نسخ کند، زیرا قطعی از آن بالاتر است.
This is because the Sunnah Al-Mutawaatirah is Qat’iy Ath-Thuboot whilst the Khabar Al-Aahaad is Zhanniy Ath-Thuboot and the Zhanniy cannot abrogate the Qat’iy because the Qat’iy is higher than it.
۴ – نسخ حکمِ القیاس جائز نیست۔
4 – It is not permissible to abrogate a Hukm of Al-Qiyaas.
قیاسی که معتبر است، قیاسی است که علّت آن از قرآن یا سنت گرفته شده باشد. قیاس تا زمانی باقی است که اصل باقی باشد، و اگر اصل منسوخ شود، دیگر قیاسی وجود ندارد. از همین رو، نسخ اصلاً در قیاس راه ندارد، و نمی‌توان تصور کرد که نسخ قیاس در حالی رخ دهد که اصل باقی است، زیرا حکم در خود اصل موجود است.
The Qiyaas (analogy) which is Mu’tabar (considered/valid) is the Qiyaas which its ‘Illah (reason) is from the Qur’aan or the Sunnah. The Qiyaas remains as long as the Asl (origin) remains and if the Asl is abrogated then there is no Qiyaas. For this reason, An-Naskh (abrogation) does not occur in Al-Qiyaas at all and the occurrence of the abrogation of Qiyaas cannot been envisioned to happen whilst the Asl (origin) remains because the Hukm is present within the Asl.