معنای لفظ «الصلاة» از نظر لغت عرب، دعا است. اما معنای آن از نظر شریعت، همان اعمال مشخصی است که پیامبر خدا ﷺ آنها را بیان فرمودند و با تکبیرة الإحرام آغاز و با السلام پایان مییابد. پس کدامیک از این دو معنا در این آیه مقصود است؟
The meaning of the Lafzh ‘As-Salaah’ according to the provision of the Arabs (i.e. meaning its linguistic meaning) is Ad-Du’aa (supplication). Its meaning however in accordance to the Shar’a provision (i.e. its Shar’a meaning) is the specific actions that the Messenger of Allah (saw) explained and which begin with the Takbeerah of Al-Ihraam and ends with As-Salaam. And so which of the two meanings is intended within this Aayah?
علمای اصول برای این موضوع قاعدهای بیان کردهاند: حقیقت لغوی شرعی بر حقیقت لغوی وضعی ترجیح دارد (یعنی معنای لغویِ شرعی، بر معنای لغویای که آن عربانی که زبان را در آغاز وضع و تنظیم کردند، برای آن واژه قرار دادهاند، مقدم است). بنابراین، مقصود از «أَقِیمُوا الصَّلَاةَ» معنای شرعی «الصلاة» است. ما پیشتر، هنگام بحث از دانش زبان عربی در بخش دوم کتاب، دستهبندیهای حقیقت را مطرح کردهایم، لذا برای جزئیات بیشتر به همان بخش رجوع کنید. تعارض دلالتهای یک لفظ واحد در متن، نیازمند آن است که یکی از دلالتها بر دیگری ترجیح داده شود.
The scholars of Usool have provided a Qaa’idah (principle) for this: It is that the Haqeeqah Al-Lughawiyah Ash-Shar’iyah outweighs the Haqeeqah Al-Lughawiyah Al-Wad’iyah (the linguistic Shar’iy meaning outweighs the linguistic provided meaning by those Arabs who set and put down the language originally). Consequently, the intended meaning of ‘Establish the Salaah’ is the Shar’iy meaning of As-Salaah. We have previously discussed the categories of the Haqeeqah when discussing the subject area of Arabic studies in the second part of the book, so please refer back to that for further detail. The conflict between the Dalaalaat (implications/indications/meanings) of the single Lafzh (wording) within the text requires outweighing one Dalaalah over another.
دلالتهایی که یک لفظ واحد بهطور بالقوه میتواند در خود داشته باشد عبارتاند از:
The Dalaalaat that a single Lafzh can potentially hold are the following:
۱ – الاشتراک: آن است که لفظ یکی باشد و معانی آن متعدد یا بیش از یکی باشد، مانند لفظ «القُرء» که هم بر «الطُّهر» (پاکی از حیض) و هم بر «الحیض» (حیض) دلالت میکند.
1 – Al-Ishtiraak: This is when the Lafzh is one and the meanings are multiple or numerous (more than one) like the Lafzh ‘Al-Qur’u’ which can mean both At-Tuhr (purity from menstruation) and Al-Haid (menstruation).
۲ – النَّقْل (انتقال): این است که لفظ از معنای لغوی خود به معنای عُرفی یا شرعی منتقل شود۔
2 – An-Naql (transference): This is when the Lafzh transfers from its linguistic meaning to its ‘Urfiy (customary) or Shar’iy meaning.
۳ – المجاز: وہ یہ ہے کہ لفظ ایسے معنی پر دلالت کرے جو اس کے لیے وضع کیے گئے حقیقی (لغوی) معنی کے علاوہ ہو۔ اور یہ اس لیے ہوتا ہے کہ کوئی ایسا قرینہ موجود ہو جو حقیقی معنی کے مراد ہونے میں رکاوٹ بنے۔
3 – Al-Majaaz (metaphorical): This is when the Lafzh indicates a meaning other than the Haqeeqiy (literal) meaning that has been provided for it. That is due to a preventative Qareenah that prevents the literal meaning being intended.
۴ – الإدغام: وهو أن يُخفى لفظٌ قبل اللفظ الموجود في النص، لإكمال المعنى الذي جاء النص ليعبّر عنه. ومثاله قولُ الله سبحانه وتعالى:
4 – Al-Idmaar: This is where a Lafzh is concealed before the Lafzh that is present in the text in order to complete the meaning that the text came to express. This is like in the Qawl of Allah (swt):