صیغۀ امر (شکلِ فعلِ امر)

صیغۀ امر (شکلِ فعلِ امر) - الواضح فی اصول الفقہ | Quran Course

علمای اصول در مورد آنچه صیغهٔ امر از نظر حکم تکلیفی و از جهت تکرار، فوریت و عدم تکرار (سقوط) بر آن دلالت دارد، اختلاف کردهاند. به طور کلی، علما گفتهاند: امر در اصل برای یکی از سه معنا وضع شده است، و آن معناها عبارتاند از: الوجوب (واجب بودن) یا الندب (مستحب بودن) یا الإباحة (مباح بودن). و این علما در اینکه کدام یک از این معانی به عنوان معنای واحد مقصود است، اختلاف کردهاند، به این شرح:

The ‘Ulamaa have differed in respect to what the command form indicates from the angle of the Hukm At-Takleefiy and from the perspective of repetition, immediacy and abatement (let up). In general, the ‘Ulamaa said that: The Amr (command) has been placed and set in origin to provide one of three meanings and these are: Al-Wujoob (obligation) or An-Nadb (recommendation) or Al-Ibaahah (permissibility) and these ‘Ulamaa disagreed or differed in respect to an intended single meaning for it as follows:

۱ – برخی از پیروان امام مالک گفته‌اند که صیغهٔ امر دلالت بر اباحه دارد، زیرا امر برای طلب وجود فعل وضع شده است و کمترین مرتبهٔ این وجود، اباحه است۔ ۲ – دیگران گفته‌اند، و این گروه شامل یکی از دو قولی است که به الشافعی نسبت داده شده، که صیغهٔ امر دلالت بر ندب دارد؛ و این به آن دلیل است که امر برای طلب فعل وضع شده و کمترین مقدار آن ندب است۔

1 – Some of the followers of Al-Imaam Maalik said that the Seeghat ul-Amr (command form) indicates Al-Ibaahah (permissibility) because the Amr (command) has been provided or set to request the presence of the action and the least of this presence or existence is its permissibility. 2 – Others said, and this includes one of the two views attributed to Ash-Shaafi’iy, that the Seeghat ul-Amr indicates An-Nadb (recommendation) and that is because the Amr has been provided to request the action and its least amount is recommendation.

۳ – اکثریت گفته‌اند که صیغهٔ امر بر وجوب دلالت دارد، زیرا امر برای دلالت بر وجوب وضع شده است. بنابراین، نسبت به وجوب، حقیقت (یعنی به معنای واقعی و حقیقی خود) است و در غیر وجوب، مجاز است. در نتیجه، مگر آنکه قرینه‌ای وجود داشته باشد، از وجوب خارج نمی‌شود. اگر قرینه‌ای بر اباحه دلالت کند، امر برای جواز خواهد بود، و اگر بر ندب دلالت کند، امر برای استحباب خواهد بود. کسانی که این دیدگاه را دارند، آن را بر پایهٔ دلایلی استنباط کرده‌اند که از جمله آن‌ها به موارد زیر اشاره می‌کنیم:

3 – The majority said that the Seeghat ul-Amr indicates Al-Wujoob (obligation) as the command has been provided to indicate the obligation. It is therefore, in respect to the obligation, a Haqeeqah (literal or according to its reality) and in other than the obligation it is Majaaz (metaphorical). Consequently, it does not become other than the obligation unless there is a Qareenah (connotation). If the Qareenah has then indicated to Al-Ibaahah, the Amr would be for permissibility and if it indicated An-Nadb then the Amr (command) would be for recommendation. Those holding this opinion deduced it based on evidences from which we will mention the following:

الف – در قرآن کریم ذکر شده است:

A – It was mentioned in the Qur’aan Al-Kareem:

در خصوص ادلّه‌ای که کسانی به‌عنوان دلیل آورده‌اند که صیغهٔ امر بر وجوب دلالت دارد، باید گفت که آنان در شیوهٔ استدلال یا روش استنباط خود دچار خطا شده‌اند. زیرا این ادلّه مربوط به اطاعت از امر و نافرمانی از آن است، در حالی که ارتباطی با صیغهٔ امر (شکل فعل امر) ندارند. امرِ الهی واجب است که اطاعت شود و نافرمانی از آن حرام است. اطاعت از امر، به این است که در برابر آن سرکشی نشود، و اطاعت از امر زمانی محقق می‌شود که مطابق آنچه خداوند متعال فرموده عمل گردد. بنابراین اگر امرِ او جازم (قاطع) باشد، اطاعت از آن واجب است به همان‌گونه که فرموده شده؛ انجام دادن آن عمل واجب است و اگر شخص آن را انجام ندهد نافرمان خواهد بود. این همان است که در فرض و واجب نمود می‌یابد، مانند فرمان او به برپایی نمازهای واجب. و اگر امر غیرجازم (غیرقاطع) باشد، اطاعت از آن (از این جهت که امر است) واجب است، زیرا به‌صورت غیرجازم فرمان داده شده است. اگر شخص آن عمل را انجام دهد پاداش می‌یابد، و اگر در برابر امر تسلیم شود اما آن عمل مأمور به را انجام ندهد، گناهی نکرده، نافرمان (عاصی) به‌شمار نمی‌آید و مجازات نمی‌شود. این همان مندوب است، مانند نمازهای سنت.

In respect to the Adillah (evidences) used as proof by those who say that the Seeghat ul-Amr indicates Al-Wujoob (the obligation), then they have erred in their manner or process of deduction. That is because these evidences are related to the obedience to the command (Al-Amr) and disobedience to it whilst they are not related to the Seeghat ul-Amr (form of the command). The Amr (command) of Allah is Waajib (obligatory) to obey and disobedience to it is Haraam. Obedience to the command is by not rebelling against it and obedience to the command is fulfilled in accordance to what Allah Ta’Aalaa has commanded. Consequently, if His command was Jaazim (decisive) then its obedience is Waajib in accordance to what has been commanded; undertaking the action is Waajib (obligatory) and the person would be disobedient if he did not undertake the action. This is represented in the Fard and Waajib. It is like His command to perform the obligatory Salawaat (prayers). And if the command (Amr) was Ghair Jaazim (indecisive), obedience to it (in respect to being a command) is obligatory, as it has been commanded in its indecisive form. If the person undertook the action he would earn reward and if he submitted to the command but did not undertake the action that had been commanded, he would not have sinned, would not be disobedient (‘Aasiy) and would not be punished. This is the Mandoob like the Sunan prayers.

اما اگر کسی در برابر این فرمان سرکشی کند، آن را انکار کند، تسلیم آن نشود، این مندوب را نپذیرد و به رسمیت نشناسد، آنگاه او نافرمان (عاصی) خواهد بود و با فرمان الله مخالفت کرده است. زیرا همان کسی که واجب را فرمان داده، مندوب را نیز فرمان داده است. بنابراین، تسلیم شدن در برابر مندوب، از آن جهت که از جانب الله است، واجب است، هرچند آن را انجام ندهد یا بر عهده نگیرد. الله (سبحانه و تعالی) می‌فرماید:

If, however he was to rebel against this command, deny it, not submit to, not accept this Mandoob nor acknowledge it, then he would be ‘Aasiy (disobedient) and going against the command of Allah. That is because the One who commanded the Waajib is also the One who commanded the Mandoob. Therefore, it is obligatory to submit to the Mandoob being from Allah even if he did not undertake or perform it. Allah (swt) said:

صیغۀ امر (شکلِ فعلِ امر)

صیغۃ الأمر (فعلِ امر کی صورت) کس چیز پر دلالت کرتی ہے؟

پاسخ و رد کسانی که گفته‌اند امر دلالت بر الوجوب دارد