علمای اسلام در حجیت قول صحابی اختلاف کرده‌اند، اما این اختلاف مطلق نبوده است. در ادامه برخی جزئیات مربوط به این موضوع آمده است.

The ‘Ulamaa differed in respect to the Hujjiyah (evidential validity) of the Qawl of the Sahaabiy. They did not differ absolutely and the following are some details related to this:

۱ – قول صحابی در آنچه نصّی درباره‌اش وجود ندارد و از امور شرعی است که عقل به آن راه نمی‌یابد، نزد علما حجت به شمار رفته و بنا بر نظر جمهور (اکثریت) باید به آن عمل یا استناد شود. ایشان دلیل این نظر خود را چنین بیان می‌کنند که صحابی آن را حتماً از پیامبر ﷺ شنیده است. احناف نمونه‌هایی برای آن ذکر کرده‌اند، از جمله آنچه از ام‌المؤمنین عائشه (رضی الله عنها) روایت شده است: «بارداری بیش از دو سال در شکم مادر نمی‌ماند».

1 – The Qawl of the Sahaabiy in respect to that which has no text (Nass) for it from the matters of the Shar’iyah that are not understandable by the ‘Aql, was considered to be a Hujjah by the ‘Ulamaa and obligatory to be worked with or utilised in accordance to the view of the Jumhoor (majority). They reason this opinion of theirs by stating that the Sahaabiy must have heard it from the Messenger (saw). The Ahnaaf presented examples of that including that which was narrated from the mother of believers ‘Aa’ishah (ra): “The pregnancy does not remain in the stomach of the mother for more than two years”.

۲ – قولِ صحابیٍ که بر آن اتفاق صورت گرفته باشد، حجتِ شرعیه شمرده می‌شود، زیرا نمایانگرِ اجماعِ صحابه است. به همین ترتیب، قولِ صحابیٍ که مخالفتی با آن شناخته نشده، از اجماعِ سکوتی به شمار می‌رود، و برای کسانی که به اجماعِ سکوتی قائل‌اند، این نیز حجتِ شرعیه است.

2 – The Qawl of the Sahaabiy upon which agreement has taking place over it is considered to be a Hujjah Shar’iyah because it represents an Ijmaa’ of the Sahaabah. Similarly, the Qawl of the Sahaabiy for which opposition is not known is regarded to be from the Ijmaa’ As-Sukootiy which also represents a Hujjah Shar’iyah for those who uphold Ijmaa’ As-Sukootiy.

۳– قول صحابی برای صحابیِ دیگری مانند او الزام‌آور نیست؛ زیرا دیده‌ایم که صحابه (رضی الله عنهم) در مسائل با یکدیگر اختلاف داشته‌اند، در حالی که نظر یا اجتهاد یکی از ایشان بر دیگری الزام نشده بود.

3 – The Qawl of the Sahaabiy is not considered to be binding upon a Sahaabiy like him. That is because we have seen the Sahaabah (rah) differing in matters amongst themselves in the case where the opinion or Ijtihaad of one of them was not made binding upon the other.

۴ – قول صحابی درباره رأی و اجتهاد:

4 – The Qawl of the Sahaabiy about a Ra’y (opinion) and Ijtihaad:

این که در آن اختلاف واقع شده است. آیا این برای کسانی که پس از ایشان می‌آیند حجت است یا نه؟

This is in which difference has taken place. Does it represent a Hujjah for those who come after them or not?

این‌ها نظرات علمای امت در این باره‌اند:

The following are the opinions of the ‘Ulamaa in respect to that:

الف – نظرِ صحابی که از رأی و اجتهاد سرچشمه گرفته باشد، برخی از علما آن را حجت دانسته‌اند؛ از جمله امام مالک و پیروانش، و اکثریت حنفیه، و همچنین الرازی و الشاطبی.

A – The opinion of the Sahaabiy emanating from a Ra’y and Ijtihaad was considered by some of the ‘Ulamaa as a Hujjah and this included Al-Imaam Maalik, his followers and the majority of the Ahnaaf in addition to Ar-Raaziy and Ash-Shaatibiy.

آنان که این دیدگاه را داشتند، برای تأیید آن به ادلّۀ مربوط به حجّیت اجماع صحابه استناد کردند. از جمله، این سخن خداوند تعالی بود:

Those who held this view used the Adillah (evidences) related to the Hujjiyah (legal validity) of Ijmaa’ As-Sahaabah to support it. This included the Qawl of Allah Ta’Aalaa:

ب – اما معتزله، برخی از متکلمین، الشافعی، احمد بن حنبل، الآمدی و الشوکانی، پس ایشان بر این عقیده بودند که مذهب صحابی از نظر شرعی به عنوان دلیل معتبر نیست.

B – As for the Mu’tazilah, some of the Mutakallimeen, Ash-Shaafi’iy, Ahmad Bin Hanbal, Al-Aamadiy and Ash-Shawkaaniy, then they held that the Madh’hab of the Sahaabiy is not legally valid as a Daleel.

They used as evidence for their argument that the Sahābī is a mujtahid just like any other mujtahid, who may be right or may make an error, so the opinion of one such as this cannot be binding. As for the praise and commendation of the Companions mentioned in the āyāt and the aḥādīth, they are evidence for the authority (ḥujjiyyah) of their consensus (ijmāʿ), and not evidence for the authority of the opinion of any one of them or of his school of thought (madhhab), meaning the body of opinions attributed to him. Persian translation: آنان برای استدلال خود به دلایلی تمسک جستند که از جمله این بود که صحابی نیز همچون هر مجتهد دیگری مجتهد است و ممکن است در اجتهاد خود به حق برسد یا خطا کند، و از این رو رأی کسی که چنین است نمی‌تواند الزام‌آور باشد. اما مدح و ستایش صحابه که در آیات و احادیث آمده، دلیلی است بر حجیت اجماع ایشان، نه دلیلی بر حجیت رأی یکی از آنان و مذهب او (یعنی مجموعه آرایی که به او نسبت داده می‌شود).

They used evidences for their argument which included that the Sahaabiy is a Mujtahid just like any other Mujtahid where it is possible for him to be right or make an error. The opinion of the one like this cannot be binding and as for the praise and commendation of the Sahaabah that has been mentioned in the Aayaat and the Ahaadeeth then they represent a Daleel for the Hujjiyah of their Ijmaa’ (consensus) and not a Daleel for the Hujjiyah of the opinion of one from amongst them and his Madh’hab (i.e. host of opinions attributed to him).

الشافعی در کتاب «الأم» خود گفته است: «اگر [حکم مسئله] در کتاب و سنت نباشد، به سخنان یاران رسول الله ﷺ یا یکی از ایشان مراجعه می‌کنیم. آنگاه به نظر ابوبکر، عمر یا عثمان [مراجعه می‌کنیم]، زمانی که تقلید [از ایشان] برای ما برگزیده‌تر یا پسندیده‌تر باشد. این در صورتی است که در اختلاف [آرای ایشان] نشانه‌ای نیابیم که ما را به نزدیک‌ترین قول به کتاب و سنت راهنمایی کند، تا از رأیی پیروی کنیم که دلالتی بر آن همراه باشد».

Ash-Shaafi’iy said in his book ‘Al-Umm’: “If it is not within the Kitaab and the Sunnah, we have gone to the statements of the companions of the Messenger of Allah (saw) or one from amongst them. Then it was to the opinion of Abu Bakr, ‘Umar or ‘Uthmaan when Taqleed has become most preferred or likable to us. That is if we have not found an indication in the difference that guides to the closest difference from the Kitaab and the Sunnah in order to follow the opinion that has alongside it an indicated meaning (Dalaalah)”.