این اصل (منبع) المصالح المرسلة میان فقهای مسلمان مورد اختلاف بوده است؛ از این رو حنفیه و شافعیه آن را اصلی مستقل به شمار نیاوردند و آن را در حوزه القیاس جای دادند. در مقابل، مالکیه و حنابله بر این باورند که مصالح مرسله تا زمانی که شرایطی را که برای به‌کارگیری آن‌ها تعیین کرده‌اند برآورده کنند، باید پذیرفته شوند. به نظر ایشان، مصالح مرسله آن چیزی است که مقاصد الشریعۃ را محقق می‌سازد، حتی اگر نصّ مشخصی برای آن‌ها وجود نداشته باشد.

This Asl (origin) of Al-Masaalih Al-Mursalah has been differed upon amongst the Fuqahaa of the Muslims and so the Hanafiyah and the Shaafi’iyah did not consider it to represent an ‘Asl (origin) established in itself and they inserted it within the area of Al-Qiyaas. This is whilst the Maalikiyah and the Hanaabilah viewed that the Masaalih Al-Mursalah are to be taken as long as they fulfil the conditions that they placed down for their utilisation. In their view they represent that which realises the Maqaasid Ash-Sharee’ah (the intent of the Sharee’ah) and even if they do not have a specific text for them.

امام غزالی رحمه الله مصلحتِ مرسَله را پذیرفت و آن را «الاستصلاح» نامید، و این پذیرش در چارچوب محدودیت‌های مشخصی بود. این محدودیت‌ها آن بود که آن مصلحت باید نمایانگر یکی از پنج ضرورت (الضروریات) باشد، یعنی حفظ دین، جان (النفس)، نسل (النسل)، عقل (العقل) و مال (المال). همچنین باید در جلب منفعت یا دفع ضرر، قطعی (یقینی) باشد، افزون بر آن‌که منفعتش عمومی باشد و فایده‌اش به مسلمانان به‌طور جمعی بازگردد، نه به شخصی خاص یا گروهی معین از مسلمانان به‌طور انحصاری و با نادیده گرفتن دیگران.

Al-Imaam Al-Ghazaaliy adopted Al-Masaalih Al-Mursalah and called it ‘Al-Istislaah’ and this adoption was within specific limitations. These were that is represented a Daroorah (necessity) from amongst the five Darooraat (necessities) which are the preservation of the Deen, the life (Nafs), the progeny/lineage (Nasl), the mind (‘Aql) and property (Maal). They also needed to be Qat’iy (definite) in respect to bringing or attaining the benefit or repelling the harm in addition to them being of general benefit where the benefit returns to the Muslims on mass and not to a particular person or specific group of the Muslims in exclusion to others.

در نتیجه، الغزالی مصلحت را به جای ضرورت گرفت، و این بنا بر دیدگاه کسانی که به مصلحت مرسله قائل‌اند، از مصلحت مرسله نیست. زیرا این قاعده که «ضرورت‌ها، ممنوعات را مباح می‌کنند» از قواعد شرعی به شمار می‌رود، و پذیرفتن آن به متون شرعی بازمی‌گردد، مانند کتاب، سنت و اجماع، و به مصالح مرسله‌ای که هیچ متنی برای آن وجود ندارد برنمی‌گردد.

Consequently, Al-Ghazaaliy took the Maslahah in the place of the Daroorah (necessity) and this is not from the Maslahah Al-Mursalah according to the view of those who uphold it. That is because ‘The Darooraat (necessities) make the Mahzhooraat (prohibitions) permissible’ is classified as a Shar’iyah principle, the adoption of which returns back to the Shar’iyah texts like the Kitaab, the Sunnah and Ijmaa’ and does not go back to Al-Masaalih Al-Mursalah that has no text for it.

امام مالک از المصالح المرسلہ بیش از همه بهره گرفت. او از دلایل زیر به عنوان حجت استفاده کرد و کسانی که المصالح المرسلہ را معتبر می‌دانستند نیز این دلایل را به کار بردند. آن‌ها عبارت‌اند از:

Al-Imaam Maalik took from Al-Masaalih Al-Mursalah the most. He used the following evidences as proof and those who held Al Masaalih Al-Mursalah also took these evidences. They are:

۱ - که صحابه، المصالح المرسلہ را پذیرفته بودند و نمونه‌های آن عبارت‌اند از:

1 - That The Sahaabah had adopted Al-Masaalih Al-Mursalah and examples of this include:

آنان مصاحف را پس از عصر پیامبر ﷺ گردآوری کردند، و این مصلحت بود که آنان را به انجام این کار واداشت، که در حفظ قرآن و صیانت آن از گم شدن نمود یافت.

A – They compiled the Masaahif after the era of the Messenger (saw) and it was the Maslahah that drove them to undertake that, represented in preserving the Qur’aan to protect it from being lost.

ب – عمر بن الخطاب رضی الله عنه از والیان کسانی را که در مورد ثروتشان متهم می‌کرد، نصف اموالشان را می‌گرفت؛ زیرا آنان اموال شخصی خود را با مالی که از راه حکومتشان به دست می‌آوردند، درهم آمیخته بودند. پس اگر دلیل موجهی برای مقدار ثروتی که اندوخته بودند ارائه نمی‌کردند، او نیمی از ثروت را گرفته و آن را در بیت‌المال مسلمانان قرار می‌داد. انگیزه‌ی او در این اقدام، مصلحت عمومی [مردم] بود.

B – ‘Umar Ibn Al-Khattaab (ra) would take a half from the Wulaah (governors) from amongst those whom he accused in respect to their wealth due to their mixing of their private wealth with the wealth that they would attain due to their governorships. So if they did not provide a good reason for the amount of wealth they had accumulated, he would take half of the wealth and include it in the Bait ul-Maal (treasury) of the Muslims. It was the general Maslahah (of the people) that motivated him to undertake that course of action.

ج – صحابه کرام نے اس بات کا فیصلہ کیا اور اس کی تائید کی کہ اگر کسی ایک شخص کے قتل میں ایک گروہ شریک ہو تو اس گروہ کو اس ایک شخص کے قصاص میں قتل کیا جائے، کیونکہ مصلحت کا تقاضا یہی تھا۔

C – The Sahaabah decided and approved of the killing of a group (in punishment) for the killing of a single person if they participated in that person’s killing. That was because the Maslahah dictated that.

2 - اگر المصلحة با مقاصد شارع (صاحب الشریعة) هماهنگ باشد و از جنس (نوعی) باشد که ثابت شده است از مصالح به شمار می‌آید، آنگاه اخذ به آن موافق و سازگار با مقاصد شارع خواهد بود، در حالی که ترک آن به معنای نادیده گرفتن مقاصد شارع است؛ و نادیده گرفتن مقاصد شارع باطل و ناروا است. بنابراین، اخذ به مصلحت بر این اساس واجب است که آن مصلحت اصلی مستقل است که با شریعت هم‌سو و هماهنگ است.

و فرمود متعال:

And He Ta’Aalaa said: