رابطهٔ سنّت با قرآن و دستههای مرتبط با آن
The relationship of the Sunnah to the Qur’aan and its related categories
قرآن و سنت هر دو وحی از جانب الله هستند، و ما مأموریم که از آنچه الله تعالی نازل کرده است پیروی کنیم، خواه به صورت قرآن نازل شده باشد یا به صورت سنت. الله تعالی می‌فرماید:
The Qur’aan and the Sunnah are both Wahi from Allah and we have been commanded to follow what Allah Ta’Aalaa has revealed whether it was revealed as the Qur’aan or as the Sunnah. Allah Ta’Aalaa said:
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا اطاعت کنید و از پیامبر و اولی‌الامر از میان خودتان اطاعت کنید. و اگر در چیزی با هم اختلاف کردید، آن را به خدا و پیامبر ارجاع دهید، اگر به خدا و روز آخرت ایمان دارید (النساء: ۵۹).
O you who have believed, obey Allah and obey the Messenger and those in authority among you. And if you disagree over anything, refer it to Allah and the Messenger, if you have believed in Allah and the Last Day (An-Nisaa’ 59).
و فرمود الله تعالی:
And Allah Ta’Aalaa said:
و هر که از رسول فرمان برد، در حقیقت از خدا فرمان برده است (النساء ۸۰).
And whoever obeys the Messenger has then (indeed) obeyed Allah (An-Nisaa’ 80).
و فرمود تعالیٰ:
And He Ta’Aalaa said:
نه، به پروردگارت سوگند که ایمان نخواهند آورد تا آنکه تو را، ای محمدﷺ، در آنچه میان خویش به اختلاف درآمده‌اند داور قرار دهند، سپس در دل‌هایشان از آنچه تو حکم کرده‌ای هیچ ناخرسندی نیابند و کاملاً تسلیم شوند (النساء: ۶۵).
But no, by your Lord, they will not [truly] believe until they make you, [O Muhammad], judge concerning that over which they dispute among themselves and then find within themselves no discomfort from what you have judged and submit in [full, willing] submission (An-Nisaa’ 65).
اقسامُ السُّنَّةِ بالنِّسبةِ إلى القُرآن
The divisions/categories (Aqsaam) of the Sunnah in relation to the Qur’aan
سنت آمده تا قرآن را تبیین و روشن سازد (بیان). خداوند متعال فرموده است:
The Sunnah came to explain and make clear the Qur’aan (Bayaan). Allah Ta’Aalaa said:
و ما آن ذکر را بر تو نازل کردیم تا آنچه را به سوی ایشان نازل شده است برای مردم روشن کنی. {و أنزلنا إليك الذكر لتبين للناس ما نزل إليهم} Note: the Qur'an verse is enclosed in braces as in the source text. Since the verse is quoted in Arabic here, I have kept it as the original citation format. Also, "the Prophet" does not appear in this verse's translation, so no ﷺ was added.
And We revealed to you the message that you may make clear to the people what was sent down to them (An-Nahl 44).
این بیان (توضیح و روشنگری) به این صورت نمایان می‌شود:
This Bayaan (explanation and clarification) is manifested as follows:
۱ – ارائهٔ تفصیل (جزئیات) برای مُجمَل (کلیِ بیانناشده) در قرآن:
1 – Providing the Tafseel (detail) to the Mujmal (undetailed) in the Qur’aan:
نمونهٔ آن این است که الله تعالی نماز را به فرمودهٔ کلامش، آنجا که فرمود:
An example of this is that Allah Ta’Aalaa commanded the performance of the Salaah by His speech Ta’Aalaa:
و نماز را برپا دارید (سورۂ النور، آیهٔ ۵۶).
And establish (perform) the Salaah (An-Noor 56).
این [حکم] بدون بیان دقیق اوقات آن، ارکان آن، تعداد رکعات آن و کیفیت ادای آن آمده است. از این رو، سنت این امور را به تفصیل از طریق گفتار و کردار رسول‌الله ﷺ بیان کرده است، آنجا که فرمود:
This came without a Bayaan (explanation) of its precise timings, Arkaan (pillars), the number of its Raka’aat and the manner of how to perform it. As such the Sunnah explained these matters in detail through the statements and actions of the Messenger (saw) who said:
نماز بخوانید همان‌گونه که مرا می‌بینید نماز می‌خوانم (البخاری)
Pray as you see me pray (Al-Bukhaari)
همین حکم در مورد زکات، حج و سایر عبادات نیز صادق است.
The same applies in respect to the Zakaah, the Hajj and the other actions.
۲ – تخصیصِ عامِّ قرآن
2 – Takhsees (the specification) of the ‘Aamm (general) of the Qur’aan:
نمونهٔ آن، قول خداوند تعالی است:
An example of this is the Qawl of Allah Ta’Aalaa:
زانیه (زن زناکار) و زانی (مرد زناکار)، هر یک از آن دو را صد تازیانه بزنید (النور: ۲).
The female fornicator (Zaaniyah) and the male fornicator (Zaani), lash each one of them with one hundred lashes (An-Noor 2).
این عام است نسبت به هر زانی (زناکار). سپس عمل پیامبر ﷺ و گفتارش آمد و این آیه را به زانی‌ای که محصن (یعنی متأهل) نیست اختصاص داد. اما زانی‌ای که محصن است، تا حد مرگ سنگسار می‌شود. این به سبب عمل پیامبر ﷺ است، هنگامی که ماعز و زن غامدیه را سنگسار کرد، و به سبب گفتار ایشان ﷺ: «خون مسلمانی حلال نیست مگر در یکی از سه صورت: زناکار متأهل، جان در برابر جان، و کسی که دینش را ترک کرده و از جماعت جدا شده است».
This is ‘Aamm (general) in respect to every Zaan (fornicator). The action of the Messenger (saw) and his speech then came and specified this Aayah to the Zaani who is not Muhsin (i.e. married). As for the Zaani who is Muhsin then he is stoned until death. This is due to the action of the Messenger (saw) when he stoned Maa’iz and Al Ghaamidiyah and due to his Qawl (statement): “The blood of a Muslim person is not Halaal except in one of three (circumstances); the married Zaani (adulterer), the life for the life and the one who left his Deen and separated from the Jamaa’ah”.
۳) تقیید مطلق قرآن:
3) Taqyeed (restricting) the Mutlaq (unrestricted) of the Qur’aan:
نمونهٔ آن، قول خداوند تعالی است:
An example of this is the Qawl of Allah Ta’Aalaa:
و مرد دزد و زن دزد را، دست‌هایشان را قطع کنید.
And the male thief and female thief, cut off their hands (Al-Maa’idah 38).
این مطلق است نسبت به هر نوع دزدی و هر دزدی، و سنت آمد و دزدی را با گفتار پیامبر ﷺ مقید ساخت، در حدیثی که البخاری و مسلم روایت کرده‌اند و در آن پیامبر ﷺ می‌فرماید: «دست دزد را جز در (مورد) یک چهارم دینار یا بیشتر قطع مکنید». همچنین باید مال از جای محفوظ (حِرْز) برداشته شده باشد، از جمله دیگر قیودی که سنت در رابطه با وجوب قطع دست دزد آورده است.
This is Mutlaq (unrestricted) to every type of theft and every thief and so the Sunnah came and restricted the theft through the speech (Qawl) of the Messenger (saw) in the Hadeeth narrated by Al Bukhaari and Muslim in which he (saw) says: “Do not cut the hand of the thief except in (the case of) a quarter of a Deenaar or above”. It also has to be taken from a safe place of keeping (Hirz) amongst other restrictions that the Sunnah has brought in relation to the obligation of cutting the hand of the thief.
۴) الحاقِ فرعی از فروعِ احکام که در سنت یافت شده است به اصلِ آن که در قرآن یافت می‌شود:
4) To attach a branch from amongst the Furoo’ (branches) of the Ahkaam that has been found in the Sunnah with its Asl (origin) found in the Qur’aan:
نمونهٔ این، تحریمِ جمع میان دو خواهر در ازدواج است:
An example of this is the Tahreem (prohibition) of combining two sisters in marriage:
و اینکه دو خواهر را با هم در ازدواج خود جمع کنید (النساء: ۲۳).
And that you combine two sisters (in marriage) (An-Nisaa’ 23).
پیامبر خدا ﷺ به آن، حرمت ازدواج همزمان با یک زن و خاله‌اش و با یک زن و عمه‌اش را ملحق کرد. این حکم در گفتار ایشان ﷺ آمده است: «بر زنی به همراه عمه‌اش ازدواج نکنید و نه بر زنی به همراه خاله‌اش» (متفق علیه).
The Messenger of Allah (saw) attached to that the Tahreem (prohibition) of combining in marriage between a woman and her Khaalah (maternal aunt) and a woman and her ‘Ammah (paternal aunt). This came in his Qawl (saw): “Do not marry a woman upon her ‘Ammah and not upon her Khaalah” (Agreed upon).
در این باره، دشوار است حکمی را بیابیم که سنت آورده باشد و ریشه‌ای در قرآن کریم نداشته باشد، خواه این پیوند نزدیک باشد یا دور. این نظر از شافعی در «الرسالة» نقل شده و شاطبی پس از او در «الموافقات» آن را تأیید کرده است. بنابراین، درباره این آیه:
In respect to this, it is hard to find a Hukm that the Sunnah has brought except that it has an ‘Asl (origin) in the Qur’aan Al-Kareem whether this connection was close or distant. This opinion was transmitted from Ash-Shaafi’iy in his ‘Ar-Risaalah’ and Ash-Shaatibi affirmed it after him in his ‘Al-Muwaafaqaat’. Consequently, in respect to the Aayah:
ما در این کتاب هیچ چیزی را فروگذار نکرده‌ایم. (الأنعام: ۳۸)
We have not neglected (overlooked) anything in the Book (Al-An’aam 38).
آیه
And the Aayah:
و نازل کردیم بر تو کتاب را که بیانی است برای هر چیز. {وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ} Note: the original has no mention of the Prophet, so no ﷺ is needed here, and the Qur'anic verse text is not repeated since it is already given in the translation above.
And we have sent down upon you the Book as an explanation for everything (or matter) (An-Nahl 89).
این دو آیه با دلالت قطعی (دلالت یقینی) نشان می‌دهند که قرآن اصول و پایه‌های تمام شریعت را در بر دارد. سنت پس از آن جنبه‌ی تبیینی دارد و هیچ حکمی (حکم شرعی) نیست که ریشه‌ای (اصلی) در قرآن نداشته باشد. اما آنچه درباره‌ی حکم حرمت خران اهلی و درندگان گفته می‌شود که ریشه‌ای در قرآن ندارند، پس به راستی که خداوند تعالی فرموده است:
These two Aayaat indicate with a Qat’iy Dalaalah (definite indication) that the Qur’aan comprises the Usool (fundamentals and bases) of all of the Sharee’ah. The Sunnah is then explanatory to it and there is no Hukm (legal ruling) that does not have an Asl (origin) in the Qur’aan. As for what is said in respect to the Hukm of the prohibition related to the domesticated (tamed) donkeys (Al-Humur Al-Ahliyah) and the predatory beasts and that they have no Asl (origin) in the Qur’aan, then verily Allah Ta’Aalaa said:
و او برای آنان پاکیزه‌ها (طیبات) را حلال می‌کند و ناپاک‌ها (خبائث) را بر آنان حرام می‌گرداند (الأعراف ۱۵۷).
And he makes Halaal for the them the Tayyibaat (good things) and makes prohibited upon them the Khabaa’ith (bad things) (Al-A’araaf 157).
این آیه به‌عنوان نمونه‌ای از «اصل» برای هر امر حرام یا حلال مورد استدلال قرار گرفته است.
This Aayah has been argued to be representative of the Asl (origin) for every prohibited or permissible matter.