Qiyas is een islamitisch (Shar’i) bewijs (Daleel) voor de islamitische rechtsregels (Ahkaam Ash-Shar’iyah) en dit is vastgesteld (of bewezen) door definitieve (Qat’iy) bewijzen (Adillah) en (ondersteund door) onzekere bewijzen (Adillah Zhanniyah).

Qiyaas is a Daleel Shar’iy for the Ahkaam Ash-Shar’iyah and this has been established (or proven) through Qat’iy (definite) Adillah (evidences) and (supported by) Adillah Zhanniyah (indefinite evidences).

De analogie (Qiyas) die wordt beschouwd, is de analogie (Qiyas) waarbij de grondreden (Illah) door de islamitische wetgeving (Shar’a) is aangewezen op basis van de Koran, de profetische traditie (Sunnah) of de consensus (Ijma’) van de Sahaba. Derhalve is het beschouwen van analogie (Qiyas) als een islamitisch (Shar’i) bewijs (Daleel) een onvermijdelijke zaak, omdat analogie (Qiyas) in zijn ware realiteit de extractie of deductie (Istinbaat) van een islamitische (Shar’i) rechtsregel (Hukm) uit deze drie bewijzen (Adillah) vertegenwoordigt. Daarom is het bewijs (Daleel) van analogie (Qiyas) hetzelfde als het bewijs (Daleel) van de Nass (tekst) die de grondreden (Illah) heeft aangegeven of aangewezen.

The Qiyaas that is considered is the Qiyaas in which its ‘Illah (reasoning) has been guided to by the Shar’a from the Qur’aan or the Sunnah or the Ijmaa’ As-Sahaabah. As such considering Qiyaas as a Daleel Shar’iy is an inevitable matter because Qiyaas in its true reality represents the extraction or deduction (Istinbaat) of a Hukm Shar’iy from these three Adillah (evidences). Therefore, the Daleel (evidence) of Qiyaas is the same as the Daleel of the Nass (text) that has indicated or guided to the ‘Illah.

Zoals zodanig, als het bewijs (Daleel) van de grondreden (Illah) de Qur’aan Al-Kareem is, dan is het bewijs (Daleel) van de analogie (Qiyas) het bewijs (Daleel) van de Qur’aan. Dit is zoals Zijn Qawl Ta’Aalaa in Soorat ul-Jumu’ah:

As such, if the Daleel of the ‘Illah is the Qur’aan Al-Kareem then the Daleel of the Qiyaas is the Daleel of the Qur’aan. This is like His Qawl Ta’Aalaa in Soorat ul-Jumu’ah:

Dat komt omdat dit vers (Ayah) het verbod (Tahreem) aangeeft op het drijven van handel op het tijdstip van het vrijdaggebed (Salaat ul-Jumu’ah) vanwege de afleiding van het verrichten van het gebed (Salah). Als we dan zouden zeggen dat verhuren of huren (Ijaarah) op het tijdstip van het vrijdaggebed (Salaat ul-Jumu’ah) verboden (Haram) is in analogie met de handel, dan zouden we de regel van het verbod op Ijaarah op het tijdstip van het vrijdaggebed hebben afgeleid uit het vers (Ayah) door middel van analogie (Qiyas). Bijgevolg is het bewijs (Daleel) van analogie (Qiyas) in dit geval het bewijs (Daleel) dat wordt vermeld in dit vers (Ayah) van de Qur’aan Al-Kareem.

That is because this Aayah indicates the prohibition (Tahreem) of conducting trade at the time of Salaat ul-Jumu’ah due to the distraction from performing the Salaah. If we were then to say that leasing or hiring (Ijaarah) at the time of Salaat ul-Jumu’ah is Haraam in analogy to the trade, then we would have deduced the ruling of prohibition of Ijaarah at the time of the Jumu’ah prayer from the Aayah by way of Qiyaas (analogy). Consequently, the Daleel of Qiyaas in this case is the Daleel mentioned in this Aaayah of the Qur’aan Al-Kareem.

Als het bewijs (Daleel) van de grondreden (Illah) de profetische traditie (Sunnah) van de Profeet (Nabi) is, dan is het bewijs (Daleel) van de analogie (Qiyas) het bewijs (Daleel) van de profetische traditie (Sunnah) van de Profeet (Nabi). Dat is zoals in de spraak van de Profeet (Nabi) ﷺ:

If the Daleel of the ‘Illah is the Sunnah An-Nabawiyah then the Daleel of the Qiyaas is the Daleel of the Sunnah An-Nabawiyah. That is like in the speech of the Nabi (saw):

Als we dan zouden zeggen dat er op basis van analogie (Qiyas) ook armenbelasting (Zakah) verschuldigd is over vrij grazende koeien die op de weide leven, omdat de koeien en schapen deelnemen aan de grondreden (Illah) van 'vrij grazen', dan werd deze grondreden (Illah) vermeld en aangetroffen binnen de profetische traditie (Sunnah) An-Nabawiyah.

If we were then to say that based on Qiyaas there is also Zakaah due upon free grazing cows that live upon the pasture due to the cows and sheep sharing in the ‘Illah (reasoning) of ‘free grazing’ then this ‘Illah was mentioned and found within the Sunnah An-Nabawiyah.

Bijgevolg is het bewijs (Daleel) van de analogie (Qiyas) het bewijs (Daleel) van de profetische traditie (Sunnah An-Nabawiyah) die uit de overlevering (Hadith) is genomen.

Consequently, the Daleel of the Qiyaas is the Daleel of the Sunnah An-Nabawiyah that was taken from the Hadeeth.

Hetzelfde geldt als het bewijs (Daleel) van de grondreden (Illah) de consensus (Ijma’) van de Sahaba was, in welk geval het bewijs (Daleel) van de analogie (Qiyas) het bewijs (Daleel) van de consensus (Ijma’) van de Sahaba zou zijn.

The same applies if the Daleel of the ‘Illah was Ijmaa’ As-Sahaabah in which case the Daleel of the Qiyaas would be the Daleel of the Ijmaa’ As-Sahaabah.

Het is reeds vastgesteld dat deze drie Adillah Adillah Qat’iyah (onomstotelijke bewijzen) zijn, en als zodanig is het bewijs (Daleel) van analogie (Qiyas) met betrekking tot het feit dat het van de openbaring (Wahy) is, eveneens Qat’iy.

It has already been established that these three Adillah are Adillah Qat’iyah (definite evidences) and as such the Daleel of Qiyaas in respect to it being from the Wahi is also Qat’iy.

De Boodschapper van Allah ﷺ leidde naar het gebruik van analogie (Qiyas) en voorbeelden van dergelijke bewijzen zijn de volgende:

The Messenger of Allah (saw) guided towards the utilisation of Qiyaas and examples from amongst such evidences are the following:

Er is van hem ﷺ overgeleverd dat een man uit Khath’am hem vroeg: “Mijn vader werd moslim toen hij al op hoge leeftijd was en hij is niet in staat om op kamelen te rijden, terwijl de hadj voor hem verplicht is gesteld. Kan ik de hadj namens hem verrichten?” Waarop hij ﷺ vroeg:

It has been narrated from him (saw) that a man from Khath’am asked him: “My father became Muslim whilst he was of an elderly age and he is not capable of riding camels whilst the Hajj has been proscribed upon him. So can I make Hajj on his behalf?” So he (saw) asked:

“Ben jij de oudste van zijn zonen?” Hij antwoordde: “Ja”. (Toen) zei hij: “Zie je in dat als jouw vader een schuld had en jij zou deze voor hem hebben afbetaald, zou dat dan voor hem tellen?” Hij antwoordde: “Ja”.

“Are you the oldest of his sons?”. He replied: “Yes”. (Then) he (saw) said: “Do you see that if your father had a debt and you paid it off for him, would that count for him?” He replied: “Yes”.

(Dus) hij (zei) tegen hem: “Vervolg dan de hadj namens hem” (AnNasaa’iy).

(So) he (saw) said: “Then perform Hajj on his behalf” (AnNasaa’iy).

‘Umar (ra) vertelde: “Ik was op een dag in goede stemming, dus ik kuste (mijn vrouw) terwijl ik aan het vasten was, en daarna ging ik naar de Profeet (Nabi) ﷺ en zei: ‘Ik heb vandaag iets heel ernsts gedaan. Ik kuste terwijl ik aan het vasten was.’ En de Boodschapper van Allah ﷺ zei: ‘Zie je wat de situatie zou zijn als je je mond had uitgespoeld met water (Madmadah) terwijl je aan het vasten was?’ Ik zei: ‘Daar is niets mis mee.’ En hij ﷺ zei: ‘En wat is dan het probleem?’ (Abu Daawood) oftewel: Waar ben je bang voor wanneer je een toegestane handeling hebt verricht die het vasten niet ongeldig maakt?”

‘Umar (ra) related: “I was in good spirits one day so I kissed (my wife) whilst I was fasting and after that I went to the Nabi (saw) and said: “I did something very serious today. I kissed whilst I was fasting” And so the Messenger of Allah (saw) said: “Do you see what the case would be if you had washed your mouth out with water (Madmadah) whilst you were fasting”. I said: “There is nothing in that”. And so he (saw) said: “And so what’s the problem?” (Abu Daawood) i.e. What are you fearing when you have undertaken a permissible act that does not invalidate the fasting?

Er zijn twee meningen met betrekking tot het werken met analogie (Qiyas): het bevestigen van analogie (Qiyas) en het ontkennen (of verloochenen) van analogie (Qiyas):

There are two opinions in respect to working with Qiyaas: Affirming Qiyaas and negating (or denying) Qiyaas:

Dit is de mening van de meerderheid van de geleerden (Ulama) van de moslims die de visie hebben gehouden van de Hujjiyah (geldigheid) van analogie (Qiyas) met betrekking tot de praktische islamitische (Shar’i) rechtsregels (Ahkaam Ash-Shar’iyah). Dit is wanneer een islamitische (Shar’i) rechtsregel (Hukm) niet wordt gevonden voor een werkelijkheid binnen een Nass (tekst uit de Kitaab of Sunnah) of consensus (Ijma’) en het is vastgesteld dat de werkelijkheid gelijk is aan een andere werkelijkheid waarvoor een tekst voor de rechtsregel bestaat en dat deze tekst een islamitische (Shar’i) grondreden (Illah) bevat. Er wordt dan een analogie (Qiyas) gemaakt tussen de ene werkelijkheid en de andere werkelijkheid waarvoor een tekst bestaat, en dezelfde rechtsregel (Hukm) wordt erop toegepast. De rechtsregel (Hukm) ervan zou dan een islamitische (Shar’i) rechtsregel (Hukm Ash-Shar’iy) zijn en de Mukallaf heeft geen andere keuze dan deze te volgen en ernaar te handelen.

The is the opinion of the majority of the ’Ulamaa of the Muslims who have held the view of the Hujjiyah (validity) of Qiyaas in respect to the practical Ahkaam Ash-Shar’iyah. This is when a Hukm Shar’iy is not found for a reality within a Nass (text from the Kitaab or Sunnah) or Ijmaa’ and it is established that the reality is equal to another reality that has a text for its ruling and that this text contains a Shar’iyah ‘Illah (reasoning). Analogy is then made between one reality and the other reality that has a text for it and the same Hukm is applied to it. Its Hukm would then be a Hukm Ash-Shar’iy and the Mukallaf would have no choice except to follow it and act by it.

Degenen die analogie (Qiyas) hebben bevestigd, hebben de Qur’aan, de profetische traditie (Sunnah), de uitspraken van de metgezellen (Sahabah) en hun handelingen, naast het 'Aql (rationaliteit), gebruikt als bewijs om de bevestiging ervan te ondersteunen. De volgende zijn enkele van deze bewijzen:

Those who have affirmed Qiyaas have used the Qur’aan, the Sunnah, the statements of the Sahaabah and their actions in addition to the ‘Aql (rationality) as evidence to support its affirmation. The following are some of these evidences:

A – Allah Ta’Aalaa zei:

A – Allah Ta’Aalaa said:

Terugkeren naar Allah en de Boodschapper betekent terugkeren naar de Qur’aan en de profetische traditie (Sunnah), en het is onbetwistbaar dat het koppelen of verbinden van datgene waarvoor geen tekst bestaat aan datgene waarvoor wel een tekst bestaat, omdat zij hetzelfde of gelijkwaardig zijn met betrekking tot de grondreden (Illah) van de rechtsregel (Hukm), neerkomt op het terugkeren naar Allah en de Boodschapper, oftewel het terugkeren naar het Boek van Allah en de profetische traditie (Sunnah) van Zijn Boodschapper.

Referring back to Allah and the Messenger means referring to the Qur’aan and the Sunnah and there is no doubt that linking or attaching that which has no text for it with that which has a text, due to them being the same or equal in respect to the ‘Illah of the Hukm, represents referring to Allah and the Messenger i.e. referring back to the Kitaab of Allah and the Sunnah of His Messenger.

B - De leiding van de Boodschapper van Allah ﷺ bij het gebruik van analogie (Qiyas), zoals eerder vermeld bij de bespreking van de Daleel AzhZhanniy met betrekking tot de Hujjiyah (geldigheid) van analogie (Qiyas).

B - The guiding of the Messenger of Allah (saw) to the utilisation of Qiyaas as previously mentioned when discussing the Daleel AzhZhanniy in respect to the Hujjiyah (validity) of Qiyaas.

C – ‘Umar Ibn Al-Khattaab (ra) zei in zijn tijd tegen Abu Mousaa Al-Ash’ariy: “Gebruik dan het begrip dat voor jou het meest correct is uit datgene wat tot jou is gekomen waarover geen Qur’aan of profetische traditie (Sunnah) bestaat, en pas op dat punt analogie (Qiyas) toe tussen de zaken en begrijp de voorbeelden, en ga vervolgens te werk in overeenstemming met wat jij als het meest geliefd bij Allah en het dichtst bij de Haqq (waarheid) beschouwt”.

C – ‘Umar Ibn Al-Khattaab (ra) said in his time to Abu Mousaa AlAsh’ariy: “Then (use) the understanding that is most correct to you from that which has come to you that has no Qur’aan or Sunnah in respect to it, then at that point measure (Qiyaas) between the matters and understand the examples, then proceed in accordance to what you see to be more beloved to Allah and the closest to the Haqq (truth)”.

D – De teksten van de Qur’aan zijn beperkt, terwijl de realiteiten van de mensen en hun kwesties niet beperkt zijn. Daarom is het niet mogelijk dat de beperkte teksten op zichzelf representatief zijn voor de wetgevende bron. In dit geval is het de analogie (Qiyas) die de wetgevende bron vertegenwoordigt, waardoor de nieuw ontstane realiteiten continu kunnen worden behandeld.

D – The texts of the Qur’aan are limited whilst the realities of the people and their issues are not limited. Therefore, it is not possible for the limited texts by themselves to be representative of the legislative source. In this case it is the Qiyaas that represents the legislative source that allows the newly occurring realities to be continuously dealt with.

De eerste die over Al-Qiyaas schreef, was Al-Imaam Ash-Shaafi’iy in zijn ‘Risaalah’ over de grondbeginselen van de jurisprudentie (Usul al-Fiqh). Met betrekking tot dit onderwerp zei hij: “Wat betreft de uitspraak: ‘En zelfstandige rechtsvinding (Ijtihad) is Al-Qiyaas’, dan is dit niet nauwkeurig (of exact juist). Dat komt omdat zelfstandige rechtsvinding (Ijtihad) kan plaatsvinden in zaken buiten de analogie (Qiyas), net zoals het kan voorkomen met analogie (Qiyas). Het (zelfstandige rechtsvinding (Ijtihad)) is de wijze of de manier waarop de Ahkaam Ash-Shar’iyah worden afgeleid uit hun gedetailleerde bewijzen, en het is geen bron onder de bronnen van de islamitische wetgeving zoals Al-Qiyaas dat wel is”.

The first who wrote about Al-Qiyaas was Al-Imaam Ash-Shaafi’iy in his ‘Risaalah’ in Usool ul-Fiqh. In regards to it he said: “In respect to the statement: ‘And Ijtihaad is Al-Qiyaas’, then this is not precise (or exactly accurate). That is because Ijtihaad can take place in other than Qiyaas just as it can occur with Qiyaas. It (Ijtihaad) is the manner or way by which the Ahkaam Ash-Shar’iyah are deduced (or extracted) from their detailed evidences and it is not a source from among the sources of Islamic legislation like Al-Qiyaas is”.

Degenen die het bevestigden, verschilden van mening met betrekking tot de Dalaalah (betekenis) ervan, in de zin of het Qat’iyah of Zhanniyah (definitief of niet-definitief) is. De meerderheid beschouwde het als definitief, terwijl Abu l-Hasan Al-Basriy en Al-Aamadiy het als Zhanniyyah (niet-definitief) beschouwden. Het eerste standpunt is (naar mijn mening) het juiste.

Those who affirmed it differed in respect to its Dalaalah (import) in terms of it being Qat’iyah or Zhanniyah (definite or not definite). The majority viewed it to be definite whilst Abu l-Hasan Al-Basriy and AlAamadiy viewed it to be Zhanniyyah (not definite). The first opinion is (in my view) the correct one.

Degenen die analogie (Qiyas) bevestigden, omvatten degenen van de vier rechtsscholen (Madhhab) en de rechtsgeleerden (Faqih) van de vier rechtsscholen (Madhhab); de Ash-Shaafi’iyah, Al-Hanaabilah, Al-Hanafiyah en Al-Maalikiyah.

Those who affirmed Qiyaas included those of the four Madhaahib and the Fuqahaa of the four Madhaahib; Ash-Shaafi’iyah, AlHanaabilah, Al-Hanafiyah and Al-Maalikiyah.

De Nizhaamiyah (toegeschreven aan Ibraaheem Bin Sayyaar An-Nizhaam Sheikh Al-Jaahizh), Azh-Zhaahiriyah (toegeschreven aan Daawood AzhZhaahiriy, die zo werd genoemd omdat hij datgene nam wat evident was uit de tekst, en onder de sterksten van hen in het ontkennen van analogie (Qiyas) was Ibn Hazm Al-Andalusiy) en sommige van de Shee’ah-groeperingen ontkenden dat analogie (Qiyas) een Hujjah Shar’iyah vertegenwoordigt voor de Ahkaam. Deze werden de ‘ontkenners van analogie (Qiyas)’ genoemd en zij baseerden hun ontkenning van analogie (Qiyas) op de volgende zaken:

The Nizhaamiyah (attributed to Ibraaheem Bin Sayyaar An-Nizhaam Sheikh Al-Jaahizh), Azh-Zhaahiriyah (attributed to Daawood AzhZhaahiriy, who was named as such because he took what was apparent from the text, and from amongst the strongest of them in denying Qiyaas was Ibn Hazm Al-Andalusiy) and some of the Shee’ah groupings denied that Qiyaas represents a Hujjah Shar’iyah for the Ahkaam. These were named: ‘The deniers of Qiyaas’ and they deduced their negation of Qiyaas based upon the following matters:

A – De uitspraak van Allah Ta’Aalaa:

A – The statement of Allah Ta’Aalaa:

Wat betekent: Volg niet datgene waarvan je geen kennis (‘Ilm) hebt, namelijk Yaqeen. Dit is terwijl analogie (Qiyas) een Zhanniy-zaak is die twijfel bevat. Bijgevolg zou werken met analogie (Qiyas) niet betekenen dat men werkt op basis van ‘Ilm (kennis, oftewel Yaqeen). Het is als de Zhann die is vermeld in de Qur’aan Al-Kareem:

Which means: Do not follow that which you do not have knowledge (‘Ilm) of i.e. Yaqeen. This is whilst Qiyaas is a Zhanniy matter that contains doubt. Consequently, working with it would not be working upon ‘Ilm (knowledge i.e. Yaqeen). It is like the Zhann that has been mentioned in the Qur’aan Al-Kareem:

B – De Qawl van Allah Ta’Aalaa:

B – The Qawl of Allah Ta’Aalaa:

De Qur’aan bevat daarom een uitleg voor elke rechtsregel (Hukm) en daarom is er geen noodzaak om analogie (Qiyas) daarmee mee te brengen.

The Qur’aan therefore contains an explanation for every Hukm and as such there is no need for Qiyaas to be brought along with it.

C – Zij zeiden dat analogie (Qiyas) leidt tot verschillen met betrekking tot de rechtsregels (Ahkaam) en leidt tot geschillen met betrekking tot de meningen/visies.

C – They said that Qiyaas leads to differences in respect to the Ahkaam and leads to disputation in respect to the opinions/views.

Degenen die analogie (Qiyas) hanteerden, reageerden op en weerlegden degenen die analogie (Qiyas) ontkenden, en zij weerlegden de interpretaties waarop zij hun deductie baseerden.

Those who took Qiyaas responded to and refuted those who denied Qiyaas and they refuted the understandings that they based their deduction upon.

De meest correcte mening, zoals we eerder aan het begin van de studie hebben uitgelegd, is dat analogie (Qiyas) een Hujjah (bewijs/argument) is.

The most correct opinion as we have previously explained at the beginning of the study is that Qiyaas is a Hujjah (proof/evidence)

De Shar’iyah voor de Ahkaam Ash-Shar’iyah en het bewijs (Daleel) dat de geldigheid ervan aantoont, is een bewijs (Daleel) Qat’iy (onbetwijfelbaar bewijs).

Shar’iyah for the Ahkaam Ash-Shar’iyah and the Daleel that proves its validity as an evidence is a Daleel Qat’iy (definite evidence).

Wat betreft hun gebruik van het vers (Ayah):

As for their use of the Aayah:

(Vertalersnotitie: Het lijkt erop dat de uitleg werd weggelaten in de uiteindelijke druk na deze twee vers (Ayah); het is echter duidelijk uit wat eerder is besproken dat Qiyas (analogie) is gebaseerd op onomstotelijk bewijs, en daarom zijn deze twee vers (Ayah) en het verbod op het vertrouwen op Zhann in Usool niet van toepassing daarop).

(Translators note: It appears that the explanation was emitted in the final print following these two Aayah however it is clear from what is discussed earlier that Qiyaas is established upon Qat’iy evidence and as such these two Aayah and the prohibition of relying upon Zhann in Usool does not apply upon it).

En het feit dat de Qur’aan de Ahkaam in bewoorde uitdrukking en betekenis uitlegt, betekent niet dat er voor elke rechtsregel (Hukm) een expliciete tekst is. Dit is het geval waarbij analogie (Qiyas) wordt gekoppeld aan de Dalaalah (aangegeven betekenis) van de Qur’aan met betrekking tot de Ahkaam door middel van betekenis. Bijgevolg kan analogie (Qiyas) niet worden weggelaten, aangezien dit zou betekenen dat men een deel van wat de teksten van de Qur’aan en de profetische traditie (Sunnah) hebben gebracht wat betreft de betekenissen die in hun uitgesproken bewoordingen worden aangegeven, zou verwaarlozen.

And the fact that the Qur’aan explains the Ahkaam in worded expression and meaning doesn’t mean that there is an explicit text for every Hukm. This is the case where Qiyaas is attached to the Dalaalah (indicated meaning) of the Qur’aan in respect to the Ahkaam by meaning. Consequently, Qiyaas cannot be done without, as it would mean neglecting some of what the texts of the Qur’aan and the Sunnah have brought in terms of meanings indicated in its expressed wordings.

Wat betreft analogie (Qiyas) die leidt tot verschillen in de rechtsregels (Ahkaam), dan heeft zelfstandige rechtsvinding (Ijtihad) met betrekking tot de Nusoos al geleid tot verschillen in de rechtsregels (Ahkaam), zoals bijvoorbeeld in relatie tot het vers (Ayah):

As for Qiyaas leading to differences in the Ahkaam then Ijtihaad in respect to the Nusoos has already led to difference in respect to the Ahkaam like for instance in relation to the Aayah:

Dat komt doordat de Mujtahidoon van mening verschilden met betrekking tot de betekenis van ‘Laamastum’, in de zin of de betekenis het aanraken met de hand of het hebben van geslachtsgemeenschap is. Zij verschilden ook van mening met betrekking tot de betekenis van ‘Quroo’, tussen de betekenissen van ‘reinheid’ en ‘menstruatie’.

That is because the Mujtahidoon differed in respect to the meaning of ‘Laamastum’ in terms of whether its meaning is the touching by hand or through intercourse. They also differed in respect to the meaning of ‘Quroo’ between the meanings of ‘purity’ and ‘menses’.

Daarom treden er verschillen op in zaken die niet gebaseerd zijn op analogie (Qiyas). Daarnaast heeft de Boodschapper van Allah ﷺ de metgezellen (Sahabah) goedgekeurd met betrekking tot hun verschillen gebaseerd op zelfstandige rechtsvinding (Ijtihad).

Therefore, differences occur in other than Qiyaas. In addition, the Messenger of Allah (saw) approved of the Sahaabah in regards to their differences based upon Ijtihaad.