De meeste geleerden (Ulama) en rechtsgeleerden (Faqih) en de grote meerderheid hebben verklaard dat de consensus (Ijma’) een Hujjah vertegenwoordigt (een bron van bewijs en bewijsvoering voor de Ahkaam Ash-Shar’iyah) en dat het een Masdar (bron) vertegenwoordigt voor de islamitische wetgeving. Zij zijn echter van mening verschillend met betrekking tot op wie de consensus (Ijma’) betrekking heeft, en zij zijn ook van mening verschillend met betrekking tot de mogelijkheid van het voorkomen van de verschillende soorten consensus (Ijma’). Het volgende vertegenwoordigt enkele van de meningen van die geleerden (Ulama) en rechtsgeleerden (Faqih):

Most of the ‘Ulamaa and Fuqahaa and the vast majority have stated that Al-Ijmaa’ represents a Hujjah (a source of evidence and proof for the Ahkaam Ash-Shar’iyah) and that it represents a Masdar (source) for the Islamic legislation. However, they have differed in respect to upon whom the Ijmaa’ occurs and they have also differed in respect to the possibility of the occurrence of the different kinds of Ijmaa’. The following represents some of the opinions of those ‘Ulamaa and Fuqahaa:

Ash-Shaafi’iy (moge Allah tevreden met hem zijn) zei: “Het oordelen geschiedt op basis van de Kitaab en de profetische traditie (Sunnah)” en daarna zei hij: “En wij oordelen met Al-Ijmaa’ en Al-Qiyaas”.

Ash-Shaafi’iy (rh) said: “Ruling (judging) is by the Kitaab and the Sunnah” and then he said: “And we rule with Al-Ijmaa’ and AlQiyaas”.

Al-Ijmaa’ volgens de visie van Ash-Shaafi’i manifesteert zich in de consensus (Ijma’) van de zelfstandig rechtsgeleerden (Mujtahideen) van de moslimgemeenschap (Ummah) in een bepaalde tijdperk. Hij opende echter wel enkele discussies met betrekking tot de mogelijkheid dat dit niet zou kunnen plaatsvinden vanwege de scheiding en de afstand tussen de landen, het ontbreken van het samenkomen van de rechtsgeleerden (Faqih) en het bestaan van meningsverschillen onder de rechtsgeleerden (Faqih) in elk land, naast het ontbreken van overeenstemming over het definiëren van de kenmerken of de beschrijving van de geleerden (Ulama) die deel zouden nemen aan een dergelijke consensus (Ijma’).

Al-Ijmaa’ in Ash-Shaafi’iy’s view is manifested in the Ijmaa’ of the Mujtahideen of the Ummah in a certain era. However, he did open up some discussion in respect to the possibility of it occurring due to the separation and distance between the lands, the absence of the Fuqahaa meeting together and the existence of differences amongst the Fuqahaa in every land, in addition to the absence of an agreement upon defining the attributes or description of the ‘Ulamaa who would take part in such an Ijmaa’.

Het lijkt erop dat het concept van consensus (Ijma’) niet werd gecristalliseerd door Ash-Shafi'i, omdat hij van mening was dat de consensus (Ijma’) kon plaatsvinden met betrekking tot datgene wat noodzakelijkerwijs bekend is uit de religie (Deen), en hij bracht daar voorbeelden van, waaronder: de vier rak'aat van het Dhohr-gebed en het verbod op Khamr. Dit is ondanks het feit dat deze zaken zijn vastgesteld en bewezen door definitieve bewijzen uit de Kitaab en de profetische traditie (Sunnah), en niet zijn vastgesteld via consensus (Ijma’), maar eerder aan ons zijn overgeleverd via Tawaatur. Zelfs als de gehele moslimgemeenschap (Ummah) en haar zelfstandig rechtsgeleerden (Mujtahideen) het eens zijn over de juridische legitimiteit van deze uitspraken, is deze juridische legitimiteit echter voortgekomen uit bewijzen die anders zijn dan de consensus (Ijma’), aangezien zij voortkomen uit de Kitaab en de Sunnah Al-Mutawaatirah.

It appears that the concept of Ijmaa’ was not crystallised by AshShaafi’iy because he considered that the Ijmaa’ could take place in respect to that which is known from the Deen by necessity and he brought examples of that including: The four Raka’aat of Zhohr prayer and the prohibition of Khamr. This is despite these matters having been established and proven by definite evidences from the Kitaab and the Sunnah and have not been established by way of Ijmaa’ but rather transmitted to us by way of Tawaatur. Even if the whole Ummah and its Mujtahideen have agreed upon the legal legitimacy of these rulings this legal legitimacy however originated from evidences other than the Ijmaa’ as they came from the Kitaab and the Sunnah Al-Mutawaatirah.

Al-Ghazaaliy nam het standpunt van Ash-Shaafi’iy in wat betreft de consensus (Ijma’), maar hij besprak de meningen van degenen die tegenovergestelde meningen hadden. Hij stond het overnemen van de stilzwijgende consensus (Ijma’ As-Sukootiy) niet toe en hij accepteerde de bewijskracht (Hujjiyah) van de consensus (Ijma’) van de Sahaba, naast de bewijskracht (Hujjiyah) van de consensus (Ijma’) van de Mujtahideen in elk tijdperk.

Al-Ghazaaliy took the opinion of Ash-Shaafi’iy in respect to AlIjmaa’ however he discussed the opinions of those who held contrary opinions. He did not permit the adoption of Al-Ijmaa’ As-Sukootiy and he accepted the Hujjiyah (evidential validity) of Ijmaa’ AsSahaabah in addition to the Hujjiyah of the Ijmaa’ Al-Mujtahideen in every era.

Hij nam niets anders dan de consensus (Ijma’) van de Sahaba (rah).

He did not take other than Ijmaa’ As-Sahaabah (rah).

Al-Imaam Abu Haneefah (rh) zei: “Als de metgezellen (Sahabah) consensus (Ijma’) hebben bereikt over een zaak, dan schikken wij ons daarvoor, en als de Taabi’een consensus (Ijma’) hebben bereikt, dan gaan wij daarover met hen in discussie.” Bijgevolg nam hij niets anders aan dan de consensus (Ijma’) van de metgezellen (Sahabah).

Al-Imaam Abu Haneefah (rh) said: “If the Sahaabah have held an Ijmaa’ upon a matter we submit to that and if the Taabi’een have held an Ijmaa’ we argue with them about it”. Consequently, he did not take other than Ijmaa’ As-Sahaabah.

Al-Imaam Maalik (rh) accepteerde de Hujjiyah van de Ijma’ van Ahl ul-Madinah Al-Munawwarah. Maalik zei: “Het is een Hujjah omdat Al-Madinah de bron van kennis is, de plaats van de neerdaling van de Wahy, en het bevat de nakomelingen van de Sahabah (rah). Daarom is het voor hen onmogelijk om over iets anders overeen te stemmen – dat wil zeggen, iets anders dan de Haqq”.

Al-Imaam Maalik (rh) accepted the Hujjiyah of the Ijmaa’ of Ahl ulMadinah Al-Munawwarah. Maalik said: “It is a Hujjah because AlMadinah is the source of knowledge, the place of the descent of the Wahi and it contains the children of the Sahaabah (rah). As such it is impossible for them to agree upon anything else – i.e. other than the Haqq”.

Abu Zahrah zei in zijn boek ‘Usool ul-Fiqh’: “De Faqihs (rechtsgeleerden) hebben geen consensus (Ijma’) bereikt, behalve de consensus (Ijma’) van de Sahaba. Dat komt omdat hun consensus (Ijma’) met betrekking tot de Ahkaam Ash-Shar’iyah is bewezen en vastgesteld via Tawaatur. Om die reden heeft niemand geprotesteerd of afgeweken van hun consensus (Ijma’). Zelfs degenen die de mogelijkheid van het voorkomen van consensus (Ijma’) als een verre of onhaalbare zaak beschouwden, onderwierpen zich aan en erkenden de consensus (Ijma’) van de Sahaba.”

Abu Zahrah said in his book ‘Usool ul-Fiqh’: “The Fuqahaa have not agreed upon an Ijmaa’ apart from Ijmaa’ As-Sahaabah. That is because their Ijmaa’ in respect to the Ahkaam Ash-Shar’iyah has been proven and established by way of Tawaatur. For that reason, no one has disagreed and differed in respect to their Ijmaa’. Even those who viewed the occurrence of Ijmaa’ to be a far off or unachievable matter submitted to and conceded to the Ijmaa’ As-Sahaabah”.

Hij zei toen: “En waarlijk, na de consensus (Ijma’) van de Sahaba is er geen andere consensus (Ijma’) vastgesteld via een massaal overgeleverd (Mutawatir) pad, en daarom hebben de rechtsgeleerden (Fuqahaa) gediscussieerd over de claims van consensus (Ijma’) onder degenen die het hanteerden en degenen die het lieten.”

He then said: “And in truth, after the Ijmaa’ As-Sahaabah no other Ijmaa’ has been established upon a Mutawaatir path and as such the Fuqahaa have disputed the claims of Ijmaa’ amongst those who took and left it”.

Ik zeg dat de consensus (Ijma’) van de Sahaba een bewijs (Daleel) is en het het derde bewijs (Daleel) Ash-Shar’iy vertegenwoordigt na de Qur’aan en de profetische traditie (Sunnah). Dat is omdat hun consensus (Ijma’) een bewijs (Daleel) uit de profetische traditie (Sunnah) onthult en bekendmaakt in het geval dat de tekst van die profetische traditie (Sunnah) ons niet heeft bereikt. Zij kenden dit bewijs (Daleel) maar hebben de tekst ervan niet aan ons overgeleverd, maar hebben in plaats daarvan de rechtsregel (Hukm) gebaseerd op een bewijs (Daleel) via hun consensus (Ijma’). Dit type consensus (Ijma’) komt bij niemand anders uit de mensheid voor dan bij hen, omdat zij degenen waren die leefden op de tijd van de Boodschapper (peace be upon him). Zij leefden met hem, ontmoetten hem, vergezelden hem, luisterden naar hem, trokken met hem ten strijde en zij hebben de islamitische religie (Deen) aan ons van hem (peace be upon him) overgeleverd.

I say that the Ijmaa’ As-Sahaabah is a Hujjah and it represents the third Daleel Ash-Shar’iy after the Qur’aan and the Sunnah. That is because their Ijmaa’ reveals and discloses a Daleel from the Sunnah in the case where the text of that Sunnah did not reach us. They knew this Daleel but did not transmit its text to us but rather transferred and transmitted the Hukm based on a Daleel through their Ijmaa’. This type of Ijmaa’ does not occur to anyone other than them from humankind because they were the ones who lived at the time the Messenger (saw). They lived with him, met with him, accompanied him, listened to him, went to battle with him and they transmitted the Islamic Deen to us from him (saw).